Phụ huynh "bở hơi tai" tìm mua sách giáo khoa, nhà xuất bản nói gì?

Sáng 17/8, theo ghi nhận của báo Sài Gòn Giải Phóng, nhiều phụ huynh trên cả nước tiếp tục tất bật tìm mua sách giáo khoa (SGK) cho con. Dù đã chủ động chuẩn bị từ trước, không ít gia đình vẫn rơi vào cảnh thiếu một vài cuốn, thậm chí chưa thể ghép đủ một bộ sách.

Tại Hà Nội, anh Nguyễn Văn Tuấn, ở phường Hoàng Mai, cho biết con trai năm nay vào lớp 2. Suốt một tuần qua, cả gia đình chia nhau tìm SGK nhưng đến sáng 17/8 vẫn chưa mua được sách Tiếng Việt. Anh thử đặt hàng trực tuyến rồi tìm trực tiếp tại nhà sách nhưng đều chưa có.

Ở Nghệ An, chị Nguyễn Thị Hương, phường Quỳnh Mai, cũng gặp tình cảnh tương tự. Không đăng ký mua SGK tại trường và dự định tự chuẩn bị sách cho con, chị liên hệ nhiều nhà sách nhưng đều nhận được thông báo phải chờ đến ngày 24/8 mới có hàng.

Không ít phụ huynh cho biết họ phải ghé nhiều điểm bán, mỗi nơi mua được một vài môn mới có thể hoàn thiện bộ sách. Theo chia sẻ từ một số nhà sách, việc nhiều địa phương triển khai chính sách miễn phí SGK khiến các cửa hàng thận trọng trong việc nhập hàng, lo ngại tồn kho. Đây được xem là một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng thiếu sách cục bộ.

Nhiều nhà sách hết sách, phụ huynh phải “gom” từng cuốn

Tại Lâm Đồng, tình trạng khan hiếm cũng diễn ra ở nhiều điểm bán. Ghi nhận sáng 17/8 tại các nhà sách lớn ở khu vực phường Phú Thủy, Phan Thiết, Bình Thuận cho thấy nhiều nơi thông báo hết SGK. Một số cửa hàng còn sách nhưng số lượng ít, không đủ bộ.

Chị Võ Minh Hải, ngụ xã Hàm Liêm, cho biết hai con chuẩn bị vào lớp 2 và lớp 8 nhưng gia đình vẫn chưa mua đủ sách dù đã tìm đến nhiều nhà sách. Năm học mới đã cận kề khiến chị không khỏi sốt ruột.

Một nhân viên nhà sách trên đường Trần Hưng Đạo, phường Phan Thiết, cho biết tình trạng thiếu SGK xuất hiện từ giữa tháng 7/2026. Sách dành cho học sinh THPT gần như không còn, trong khi SGK tiểu học và THCS chỉ còn một số đầu sách rời.

Tại một nhà sách trên đường Từ Văn Tư, mỗi ngày có khoảng 100 phụ huynh đến hỏi mua SGK nhưng nguồn cung không đủ đáp ứng. Cửa hàng phải tìm kiếm, thu gom từng cuốn từ nhiều nguồn để phục vụ một phần nhu cầu.

Tình trạng “săn” sách cũng diễn ra tại TPHCM. Trong hai ngày cuối tuần, nhiều phụ huynh tìm đến các hệ thống nhà sách và đơn vị phân phối thiết bị trường học để mua SGK. Một nhà sách và thiết bị trường học tại phường An Đông đã hết sách lớp 1 và lớp 6.

Tại một số hệ thống nhà sách lớn, đến ngày 16/8 chỉ còn khoảng 4-5 đầu sách lẻ của một số môn. Muốn có đủ bộ, phụ huynh phải di chuyển qua nhiều địa điểm để tìm từng cuốn.

Chị Hà Thị Thu Trang, ở phường Phước Thắng, cho biết đã tìm mua SGK lớp 6 tại nhiều nhà sách, từ các hệ thống lớn đến nhà sách chuyên về sách và thiết bị trường học, đồng thời thử đặt hàng trực tuyến nhưng vẫn chưa đủ bộ.

Để con kịp có sách trước ngày tựu trường, chị phải mua mỗi nơi một vài cuốn, kết hợp đặt hàng qua mạng. Tuy nhiên, một số đơn hàng đến thời điểm này vẫn đang chờ vận chuyển.

NXB Giáo dục Việt Nam lý giải tình trạng khan hiếm cục bộ

Theo NXB Giáo dục Việt Nam, tính đến ngày 15/8, đơn vị cùng hệ thống phát hành đã cung ứng ra thị trường 220 triệu bản SGK và 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng SGK đạt 148%, trong khi sách bài tập và sách tham khảo đạt 119%.

Dù lượng sách được in và đưa ra thị trường tăng đáng kể, một số phụ huynh vẫn khó mua sách lẻ tại các cửa hàng vào những thời điểm nhất định. Nhà xuất bản cho rằng hiện tượng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Một trong những nguyên nhân là nhu cầu mua thêm sách của phụ huynh tăng cao. Một số gia đình mua hai bộ để con có một bộ ở nhà và một bộ tại lớp, hạn chế việc phải mang sách nặng. Một số khác muốn mua sách sớm để con chủ động tham khảo trước năm học. Điều này khiến nhu cầu tại các điểm bán lẻ tăng mạnh vào cuối tháng 7 và đầu tháng 8.

Bên cạnh đó, việc đăng ký mua sách tại trường chưa đồng bộ cũng tác động đến thị trường bán lẻ. Một số trường chưa đặt sách tập trung qua đơn vị phát hành do chờ chính sách miễn phí SGK. Khi học sinh không nhận sách từ trường và phải tự mua bên ngoài, áp lực lên các nhà sách tăng lên.

Nhà xuất bản cũng cho biết một bộ phận phụ huynh chưa cập nhật đầy đủ thông tin về SGK sử dụng trong năm học mới. Có trường hợp từ chối những cuốn sách mang logo bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống”, thậm chí yêu cầu trả lại sách vì cho rằng không sử dụng được.

Đối với một số đầu sách có nội dung được cập nhật, điều chỉnh, thông tin đã được đăng tải trên trang điện tử taphuan.nxbgd.vn. Tuy nhiên, do chưa nắm được thông tin, một số phụ huynh vẫn từ chối mua sách khi thấy bản in chưa thể hiện trực tiếp những nội dung cập nhật.

Hoạt động thiện nguyện cũng được cho là góp phần tạo ra tình trạng thiếu sách tạm thời tại một số điểm bán. Các tổ chức xã hội và mạnh thường quân mua số lượng lớn SGK để trao tặng thư viện trường học, khiến lượng sách tại một số cửa hàng bán lẻ giảm nhanh.

Ngoài ra, không phải nhà sách nào trên thị trường cũng thuộc hệ thống phân phối của NXB Giáo dục Việt Nam và có nhập SGK để bán. Vì vậy, phụ huynh có thể gặp khó khăn nếu tìm mua tại những điểm bán không nằm trong hệ thống này.

Để việc chuẩn bị SGK thuận lợi hơn, NXB Giáo dục Việt Nam khuyến nghị phụ huynh ưu tiên tìm mua tại các hệ thống phân phối chính thống. Học sinh và giáo viên cũng có thể tra cứu, khai thác SGK điện tử miễn phí trên taphuan.nxbgdvn.vn để phục vụ việc học tập và giảng dạy.

Nhà xuất bản đồng thời khuyến khích học sinh tận dụng SGK cũ nhằm giảm áp lực phát hành, đồng thời hạn chế lãng phí.

Theo NXB Giáo dục Việt Nam, hiện 8 triệu bản SGK cùng 2 triệu bản sách bài tập đang được điều chuyển để tiếp tục cung ứng theo nhu cầu thực tế. Đơn vị cho biết việc này nhằm bảo đảm học sinh không rơi vào tình trạng thiếu sách trước ngày khai giảng.