Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với tờ trình của Chính phủ kiến nghị Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng kết nối với Trung Quốc với tổng mức đầu tư dự kiến 8,369 tỷ USD.

Chiều 10/2, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Trần Hồng Minh cho biết, Chính phủ kiến nghị Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư dự án này. Trong đó, điểm đầu tại vị trí kết nối ray qua biên giới giữa ga Lào Cai mới và ga Hà Khẩu Bắc (Trung Quốc); điểm cuối tại khu bến Lạch Huyện (Hải Phòng). Chiều dài tuyến chính khoảng 390,9 km và 3 tuyến nhánh khoảng 27,9 km.

Địa điểm thực hiện dự án tại 9 tỉnh, thành: Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng.

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Trần Hồng Minh. Ảnh: Quốc hội

Quy mô đầu tư dự án xây dựng mới tuyến đường sắt điện khí hóa, đường đơn, khổ 1.435 mm, vận chuyển chung hành khách và hàng hóa; đoạn tuyến chính tốc độ thiết kế 160 km/h; đoạn qua khu vực đầu mối Hà Nội tốc độ thiết kế 120 km/h; các đoạn tuyến nối, tuyến nhánh tốc độ thiết kế 80 km/h.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 203.231 tỷ đồng (8,369 tỷ USD) từ ngân sách nhà nước (trung ương, địa phương); nguồn vốn trong nước, nguồn vốn nước ngoài (vay Chính phủ Trung Quốc) và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Chính phủ sẽ lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, phấn đấu cơ bản hoàn thành Dự án năm 2030 và kiến nghị dự án được áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt.

Đánh giá tổng thể hiệu quả để giảm thiểu các rủi ro

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, theo tờ trình của Chính phủ, nhà nước cần hỗ trợ sơ bộ khoảng 109,36 triệu USD trong 5 năm chi phí bảo trì kết cấu hạ tầng từ nguồn vốn sự nghiệp kinh tế bố trí cho hệ thống đường sắt như bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia hiện nay. 

Ngoài ra, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam dự kiến trong 4 năm đầu khai thác cũng sẽ phải bù lỗ khoảng 778 triệu USD. Như vậy, riêng 2 dự án này nhà nước cần hỗ trợ sơ bộ khoảng 887,36 triệu USD.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh. Ảnh: Quốc hội

Do đó, Ủy ban Kinh tế đề nghị Chính phủ đánh giá tổng thể hiệu quả của các dự án đường sắt dự kiến sẽ đầu tư và đánh giá kỹ lưỡng phương án tài chính, tác động trong quá trình vận hành, khai thác của dự án để giảm thiểu rủi ro về sau.

Về nguồn vốn, cơ quan thẩm tra cho rằng, dự án có quy mô và tổng mức đầu tư rất lớn, trong kỳ trung hạn 2021 - 2025, nhu cầu vốn cho dự án khoảng 128 tỷ đồng đã được Chính phủ cân đối trong kế hoạch đầu tư công trung hạn. 

Giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu vốn khoảng 177.282 tỷ đồng và giai đoạn 2031 - 2035, nhu cầu vốn khoảng 25.821 tỷ đồng.

Chính phủ kiến nghị sử dụng nguồn vốn trong nước, nguồn vốn nước ngoài và các nguồn vốn hợp pháp khác để thực hiện dự án.

Áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt là rất cần thiết

Theo ông Thanh, các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt Chính phủ đề xuất đã được Quốc hội cho phép áp dụng trong thời gian qua và đã được cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến, do đó kiến nghị của Chính phủ là có cơ sở. 

Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế đề nghị Chính phủ trong quá trình triển khai, thực hiện cần tuân thủ nguyên tắc bảo đảm các cân đối vĩ mô và an toàn nợ công quốc gia.

Theo cơ quan thẩm tra để bảo đảm tính khả thi, hiệu quả cho dự án thì việc Chính phủ đề xuất Quốc hội cho phép áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt là rất cần thiết. 

Đối với một chính sách bổ sung như việc điều chỉnh các quy hoạch có liên quan; triển khai đồng thời lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật, hồ sơ mời thầu và chính sách về chỉ định thầu, Ủy ban Kinh tế nhận thấy các đề xuất của Chính phủ là có cơ sở.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị trong quá trình triển khai, thực hiện cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực; đồng thời việc chỉ định thầu cần giám sát chặt chẽ để bảo đảm lựa chọn được nhà thầu có năng lực, kinh nghiệm.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải. Ảnh: Quốc hội

Về chính sách loại trừ, miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm với người đứng đầu cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức tham gia, thực hiện dự án, cơ quan thẩm tra cho rằng dự án đã được cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến, với tiến độ cấp bách của dự án thì việc chuẩn bị đầu tư sẽ có thể xảy ra những bất cập. 

Tuy nhiên, quy định này chưa rõ phạm vi, mức độ, hình thức, quy trình được quyền áp dụng và có thể tạo ra tiền lệ, không công bằng, thống nhất với các dự án khác. 

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã có chính sách về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Do đó, Ủy ban Kinh tế đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng đối với chính sách này và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết và trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư dự án này tại kỳ họp bất thường lần thứ 9, dự kiến khai mạc vào ngày 12/2.

Theo Thu Hằng (VietNamNet)