Chiến dịch quy tập lần này không chỉ tìm lại hình hài của những người anh hùng đã ngã xuống mà còn hé mở nhiều di vật cùng ký ức hào hùng của lịch sử.

Sau hai tuần triển khai công tác tìm kiếm quy mô lớn tại công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng), lực lượng chức năng đã phát hiện và cất bốc được 100 hài cốt liệt sĩ nằm trong một rãnh chôn tập thể dài khoảng 30 m.

Lần theo dấu vết lịch sử bên dưới lòng đất công viên

Vào ngày 18/7, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TP.HCM đã tiếp tục mở rộng phạm vi khai quật, kéo dài từ khu vực nhà bia tưởng niệm hướng về phía hồ cá nằm trong khuôn viên của công viên Lê Thị Riêng. Tại vị trí này, dựa trên hướng của rãnh chôn tập thể đã được khoanh vùng qua tài liệu lịch sử, ảnh tư liệu cùng kết quả thăm dò trước đó, lực lượng chức năng đã phát hiện thêm 4 hài cốt được bọc kỹ lưỡng trong các tấm tăng, vải dù và túi nhựa, chính thức nâng tổng số lượng hài cốt tìm thấy tại đây lên con số 100.

Rãnh đào dài khoảng 30 m cạnh nhà truyền thống công viên Lê Thị Riêng là nơi Đội quy tập tìm thấy hơn 100 hài cốt liệt sĩ. Ảnh: Đình Văn
Rãnh đào dài khoảng 30 m cạnh nhà truyền thống công viên Lê Thị Riêng là nơi Đội quy tập tìm thấy hơn 100 hài cốt liệt sĩ. Ảnh: VnExpress.

Khu vực công viên Lê Thị Riêng ngày nay, trong quá khứ vốn thuộc nghĩa trang Đô Thành (hay còn được biết đến với tên gọi khác là nghĩa địa Chí Hòa - Sài Gòn). Để tìm ra vị trí chính xác của hố chôn này, lực lượng chức năng đã phải tiến hành đối chiếu chặt chẽ các nguồn tư liệu, lắng nghe lời kể từ các nhân chứng lịch sử và áp dụng công nghệ khảo sát bằng radar xuyên đất để phát hiện ra các dấu hiệu địa tầng bất thường dưới lòng đất.

Bắt đầu mở màn từ ngày 4/7 đến nay, khu vực khai quật cạnh nhà truyền thống của công viên đã được mở rộng với diện tích hơn 100 m² và đào sâu xuống từ 2 đến 3 m. Quy trình bóc tách đất được thực hiện vô cùng cẩn trọng: máy xúc được điều động để san gạt lớp đất phía trên bề mặt đến độ sâu khoảng 1,5 m; ngay khi nhận thấy nền đất bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất thường, lực lượng quy tập lập tức dừng máy và chuyển sang đào thủ công, dùng tay bốc tách từng lớp đất nhỏ. Kết quả cho thấy, hầu hết các hài cốt được tìm thấy đều nằm xếp thành nhiều lớp trầm tích bên trong một rãnh đất dài khoảng 30 m.

Manh mối từ giấy tờ tùy thân và quyết tâm xác định danh tính

Trong số 100 bộ hài cốt đã được đưa lên từ lòng đất, lực lượng chức năng đã phát hiện một trường hợp vô cùng đặc biệt khi di vật đi kèm có chứa giấy tờ tùy thân mang tên liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Theo kết quả xác minh ban đầu, liệt sĩ Huỳnh Văn Quên là chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 1 Long An, người đã từng trực tiếp tham gia chiến đấu trong trận đánh lịch sử tại cầu Chữ Y (thuộc khu vực quận 5 và quận 8 cũ) trong đợt Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968.

Căn cứ vào phương thức an táng tại hiện trường, hệ thống các di vật thu thập được cùng với các tài liệu lịch sử có liên quan, Bộ Tư lệnh TP.HCM đưa ra nhận định bước đầu rằng có khoảng 30 hài cốt trong số này khả năng cao là các chiến sĩ thuộc lực lượng Biệt động Sài Gòn và bộ binh đã dũng cảm hy sinh trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968.

Để sớm mang lại niềm an ủi cho gia đình các liệt sĩ, Bộ Tư lệnh TP.HCM đang tích cực phối hợp cùng Bệnh viện Quân y 175 để tiến hành lấy mẫu ADN từ các hài cốt được tìm thấy. Song song với đó, cơ quan chức năng cũng đang khẩn trương thu thập các mẫu sinh phẩm từ phía thân nhân các gia đình liệt sĩ để thực hiện đối chiếu, phân tích nhằm xác định danh tính chính xác cho các anh hùng.

Được biết, hoạt động quy tập đầy ý nghĩa tại công viên Lê Thị Riêng là một phần cốt lõi nằm trong "Chiến dịch 500 ngày đêm" cao điểm, hướng tới đại lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Chiến dịch quy mô lớn này được triển khai kéo dài từ ngày 15/3/2026 và dự kiến kết thúc vào ngày 27/7/2027, đặt ra mục tiêu cao cả là tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, đồng thời thực hiện xác định danh tính cho 18.000 mẫu sinh phẩm trên cả nước.