TP HCM đang đứng trước một bước ngoặt lớn trong việc bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử khi Đảng ủy UBND TP HCM vừa trình Ban Thường vụ Thành ủy phương án quy hoạch tổng thể khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội. Tâm điểm của đề xuất này là kế hoạch cải tạo và mở rộng khu Bảo tàng Hồ Chí Minh với quy mô lên tới 11 ha, gấp gần 10 lần so với diện tích hiện hữu.
Khu di tích, bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP HCM trong cảng Nhà Rồng - Khánh Hội. Ảnh: VnExpress.

Khu vực quy hoạch nằm tại vị trí đắc địa ven sông Sài Gòn thuộc phường Xóm Chiếu, chỉ cách phố đi bộ Nguyễn Huệ và công viên bến Bạch Đằng vài trăm mét. Đây là nơi tọa lạc của Bến Nhà Rồng di tích lịch sử đặc biệt, ghi dấu sự kiện ngày 5/6/1911 khi người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Sài Gòn bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước. 

Với tầm vóc lịch sử đó, thành phố định hướng xây dựng nơi đây trở thành một công trình biểu tượng về truyền thống và văn hóa, kết hợp giữa bản sắc riêng biệt và các hình thức trưng bày hiện đại.

Đáng chú ý, dự án này đánh dấu sự thay đổi hoàn toàn trong tư duy quy hoạch của thành phố. Thay vì triển khai khu phức hợp nhà ở và trung tâm thương mại như chủ trương từ năm 2016, TP HCM đã quyết định hủy bỏ dự án cũ để ưu tiên phát triển không gian văn hóa Hồ Chí Minh và công viên cây xanh. 

Trên tổng diện tích gần 40 ha của khu cảng, bên cạnh khu bảo tàng, phần diện tích còn lại sẽ được dành cho các tiện ích công cộng, không gian vui chơi giải trí, cảng hành khách và khu tái định cư tại chỗ cho người dân.

Khu đất cảng Nhà Rồng kéo dài từ cầu Khánh Hội đến cầu Tân Thuận. Đồ họa: VnExpress.

Song song với việc nâng tầm không gian văn hóa, hạ tầng giao thông khu vực cũng sẽ được nâng cấp mạnh mẽ. Đường Nguyễn Tất Thành dự kiến sẽ được mở rộng lên tối thiểu 8 làn xe, gấp đôi quy mô hiện tại, đồng thời xây mới cầu Tân Thuận 1 để thay thế cầu cũ, đảm bảo sự kết nối thông suốt giữa trung tâm quận 1 với các khu vực lân cận.

Toàn bộ siêu dự án này được đề xuất thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP) thông qua hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao). Theo lộ trình dự kiến, giai đoạn một của dự án tập trung vào việc cải tạo và mở rộng khu di tích Bảo tàng Hồ Chí Minh sẽ nỗ lực hoàn thành để kịp khánh thành vào dịp đại lễ 2/9 năm nay. 

Khi hoàn thiện, đây không chỉ là điểm đến lịch sử thiêng liêng mà còn là không gian sinh hoạt cộng đồng xanh mát, hiện đại, mang đậm dấu ấn di sản của TP HCM.