TP.HCM đề xuất lập vùng phát thải thấp, hạn chế xe chạy xăng dầu vào trung tâm từ giữa năm 2027

Thí điểm tại vùng lõi trung tâm trước khi mở rộng ra Vành đai 2

So với các nghiên cứu trước đó từng đưa ra mốc áp dụng từ đầu năm 2026, đề án lần này đã có sự điều chỉnh về phạm vi và thời gian triển khai. Sự thay đổi này nhằm tạo điều kiện đồng bộ hóa hạ tầng giao thông xanh, đồng thời dành thêm thời gian cho người dân và doanh nghiệp chủ động chuyển đổi phương tiện.

Lộ trình chi tiết được chia làm hai giai đoạn chính:

• Giai đoạn 1 (từ tháng 7/2027): Thí điểm vùng LEZ trên diện tích khoảng 16,6 km2 (rộng 930 ha) thuộc khu vực lõi trung tâm và Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ranh giới vùng LEZ được giới hạn bởi chuỗi giao thông gồm cầu Sài Gòn, Nguyễn Hữu Cảnh, cầu Văn Thánh 2, Thị Nghè 2, Hoàng Sa, Võ Thị Sáu, Cách Mạng Tháng Tám, Nguyễn Thái Học, Võ Văn Kiệt, hầm Sông Sài Gòn, Thủ Thiêm, Trần Quý Kiên, Mai Chí Thọ, Lương Đình Của, Trần Não và cầu Sài Gòn. Khu vực này có hơn 176.200 cư dân, mật độ giao thông dày đặc và lượng phát thải cao. Đáng chú ý, độ bao phủ của giao thông công cộng tại đây đã đạt khoảng 96%, tạo tiền đề thuận lợi để người dân chuyển đổi từ phương tiện cá nhân.
• Giai đoạn 2 (từ đầu năm 2029): Sau hai năm thử nghiệm, vùng LEZ dự kiến mở rộng ra đến tuyến Vành đai 2, được bao bọc bởi các tuyến đường Đỗ Mười - Lê Đức Anh - Lê Khả Phiêu (quốc lộ 1 cũ) - Nguyễn Văn Linh - cầu Phú Mỹ - Võ Chí Công - Nguyễn Thị Định - Đồng Văn Cống - Mai Chí Thọ - Võ Nguyên Giáp - Xa lộ Hà Nội. Đây cũng là khu vực thành phố vốn đang áp dụng quy định hạn chế xe tải trọng lớn và xe khách giường nằm theo giờ.

Bên cạnh vùng trung tâm, đề án cũng định hướng ưu tiên triển khai sớm các giải pháp chuyển đổi giao thông xanh tại Côn Đảo và khu vực Cần Giờ cũ. Theo mục tiêu đề ra, Côn Đảo sẽ hoàn thành việc chuyển sang phương tiện điện và năng lượng xanh vào năm 2035, còn Cần Giờ dự kiến đạt được mốc này vào năm 2040.

Lộ trình siết chuẩn khí thải theo từng nhóm phương tiện

Đề án đưa ra các mốc thời gian cụ thể với độ thắt chặt về tiêu chuẩn khí thải tăng dần theo từng loại xe:

• Xe buýt và xe thu gom rác ba bánh: Là nhóm tiên phong, bắt buộc phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh ngay từ năm 2027 khi di chuyển vào vùng LEZ.
• Xe máy công nghệ, shipper và xe taxi: Từ năm 2028, tài xế xe máy công nghệ và shipper phải chuyển sang xe điện hoặc năng lượng xanh. Đối với xe taxi, phương tiện phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 5 từ năm 2028, trước khi tiến tới chuyển đổi hoàn toàn sang năng lượng sạch từ năm 2030.
• Xe hợp đồng, xe khách và ô tô tải: Xe hợp đồng dưới 9 chỗ, xe từ 10 chỗ trở lên và xe khách phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 hoặc 5 từ năm 2028 và sẽ tiến tới dùng điện/năng lượng xanh hoàn toàn trong giai đoạn 2032–2035. Đối với ô tô tải, xe tải dưới 1 tấn phải dùng năng lượng xanh từ năm 2028; xe đạt chuẩn khí thải mức 4 chỉ được lưu thông trong vùng LEZ từ 22h đến 6h sáng hôm sau (trước khi nâng lên mức 5 vào năm 2030) và toàn bộ xe tải phải dùng năng lượng sạch vào năm 2035.
• Ô tô, xe máy cá nhân: Xe máy và mô tô cá nhân sẽ bắt đầu áp dụng tiêu chuẩn khí thải mức 3 từ năm 2029, nâng lên mức 4 từ năm 2030 và chính thức chuyển hoàn toàn sang điện/năng lượng xanh vào năm 2035. Ô tô cá nhân sẽ áp dụng tiêu chuẩn mức 4 từ năm 2028, nâng lên mức 5 vào năm 2030 và hoàn tất lộ trình xanh hóa vào năm 2035.

Theo tính toán, đến năm 2035, gần như toàn bộ phương tiện lưu thông trong vùng LEZ sẽ phải vận hành bằng điện hoặc năng lượng xanh. Mục tiêu trên toàn phạm vi TP.HCM là hoàn tất chuyển đổi sạch vào năm 2040.

Giải pháp hỗ trợ và kỳ vọng giảm ô nhiễm giao thông

Là đô thị lớn với hơn 14 triệu dân, sở hữu trên 1 triệu ô tô và hơn 11 triệu xe máy (chưa kể lượng lớn xe từ các tỉnh thành khác lưu thông), TP.HCM đang phải đối mặt với áp lực môi trường khổng lồ. Dữ liệu thống kê từ đề án chỉ ra hoạt động giao thông đường bộ chiếm tới khoảng 88% tổng lượng bụi mịn phát sinh trên địa bàn.

Do đó, việc thiết lập vùng LEZ được kỳ vọng sẽ trở thành giải pháp đột phá giúp giảm thiểu tình trạng ô nhiễm không khí và hạ nhiệt ùn tắc giao thông. Để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp thực hiện lộ trình này, đề án đề xuất ban hành các chính sách hỗ trợ thiết thực, trong đó đặc biệt ưu tiên cho các khu vực chuyển đổi sớm, các hộ nghèo và cận nghèo; đồng thời thành phố sẽ tập trung nguồn lực đầu tư đồng bộ cho hạ tầng phục vụ giao thông xanh.