Bất chấp hàng chục nghìn tỷ đồng đã đầu tư, TPHCM vẫn đang đối mặt với tình trạng ngập lụt ngày càng nghiêm trọng.

Đợt triều cường giữa tháng 9 Âm lịch (đầu tháng 11/2025) kết hợp với mưa lớn đã khiến nhiều khu vực tại TPHCM chìm sâu trong nước. Hình ảnh người dân vật lộn trên các tuyến đường lớn như Nguyễn Văn Linh, Huỳnh Tấn Phát... và xe cộ chết máy hàng loạt đã trở thành cảnh tượng quen thuộc.

16-1763249954-tphcm-ngap-ky-luc-cac-chuyen-gia-chi-ro-nguyen-nhan.jpg

Tình hình năm nay nghiêm trọng hơn. Anh Phạm Thế Bảo (đường Phạm Hữu Lầu) cho biết, dù đã nâng nền nhà cao hơn mặt đường 50-60cm, nước vẫn tràn vào. Tại các vùng trũng như Bình Quới, Nhà Bè, cuộc sống người dân bị đảo lộn hoàn toàn, thậm chí có gia đình phải thuê khách sạn để tránh ngập.

Ngập lụt không chỉ gây thiệt hại tài sản mà còn tiềm ẩn nguy cơ chết người. Tối 8/11, một thiếu niên đã tử vong do bị điện giật khi di chuyển qua đoạn đường ngập. Theo dự báo, TPHCM có thể phải hứng chịu 5-6 đợt triều cường cao nữa từ nay đến cuối năm 2025.

Nguyên nhân cốt lõi: Đất lún và hạ tầng lỗi thời

Các chuyên gia chỉ ra nhiều lý do khiến tình trạng ngập ở TPHCM ngày càng nghiêm trọng.

Thứ nhất, thành phố đang chìm dần. Các nghiên cứu cho thấy TPHCM nằm trong top 10 đô thị sụt lún nhanh nhất thế giới, với tốc độ trung bình 1-2cm/năm, có nơi lên đến 5cm/năm. PGS.TS. Lê Trung Chơn cho rằng nguyên nhân là do khai thác nước ngầm quá mức, tốc độ đô thị hóa quá nhanh (tải trọng công trình lớn) và quá trình bê tông hóa khiến nước mưa không thể thấm xuống đất.

Thứ hai, hạ tầng thoát nước đã quá tải và lạc hậu. TS. Hồ Long Phi chỉ ra sự mất cân đối nghiêm trọng khi đô thị hóa quá nhanh nhưng hạ tầng không phát triển kịp. Việc san lấp kênh rạch và bê tông hóa đã triệt tiêu khả năng trữ và thoát nước tự nhiên của thành phố.

Giải pháp nào cho tương lai?

Theo các chuyên gia, việc đầu tư cho chống ngập tại TPHCM chưa tương xứng với nhu cầu, đặc biệt khi so sánh với các dự án giao thông. Dự án ngăn triều 10.000 tỷ đồng được kỳ vọng nhưng đã mắc kẹt nhiều năm. Các dự án cải tạo kênh rạch hiện tại chủ yếu mang ý nghĩa chỉnh trang đô thị hơn là giải quyết thoát nước.

Để giải quyết ngập lụt, cần một nguồn vốn khổng lồ (ước tính 7-8 tỷ USD) để đầu tư đồng bộ, nâng cấp hệ thống cống ngầm và khơi thông toàn bộ hệ thống sông ngòi, kênh rạch. Con số này đòi hỏi thành phố phải huy động mạnh mẽ vốn xã hội thay vì chỉ dựa vào ngân sách.

Về lâu dài, KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất TPHCM cần hướng tới quy hoạch xanh, tạo ra các không gian dự trữ cho nước. Đồng thời, phải hạn chế xây dựng cao tầng ở khu vực đất yếu và phát triển các đô thị vệ tinh để giảm tải áp lực cho khu trung tâm.