Trung tướng phi công, 3 thùng dầu phụ và chuyến bay lịch sử dọc chiều dài đất nước

Có sự đối lập khó quên trên bầu trời Sài Gòn năm 1975. Đó là những ngày tháng ác liệt bom đạn, bầu trời dày đặc khói lửa và chỉ ít lâu sau, cũng chính bầu trời ấy lại rợp cờ hoa, vang tiếng gầm máy bay biểu dương chiến thắng. 

Hình ảnh phi đội MiG-21 lao vút qua dinh Độc Lập trong lễ diễu binh 15/5/1975 không chỉ là âm vang của cuộc chiến vừa khép lại mà còn là lời khẳng định một kỷ nguyên mới: hòa bình, thống nhất, xây dựng.

Trung tướng Hán Vĩnh Tưởng - nguyên Phó tư lệnh Chính trị, Bí thư Đảng uỷ Quân chủng Phòng không - Không quân chia sẻ, thời điểm đó, miền Nam chưa có máy bay nên toàn bộ phi đội được điều động từ miền Bắc, chủ yếu từ 2 trung đoàn đóng tại sân bay Đa Phúc (nay là Nội Bài, Hà Nội) và sân bay Kép (nay thuộc Bắc Ninh).

“Đây là lần đầu tiên chúng tôi bay dọc chiều dài đất nước, từ Hà Nội qua Đà Nẵng, vào Biên Hòa và Sài Gòn. Cảm giác vinh dự lắm! Tự hào vô cùng khi được góp phần trong lễ diễu binh mừng chiến thắng, chứng kiến đất nước thống nhất” - Trung tướng Hán Vĩnh Tưởng bồi hồi nhớ lại.

Trong cuốn nhật ký bay, Đại tá Nguyễn Văn Nghĩa - nguyên Chính ủy Sư đoàn Không quân 370 - ghi chi tiết về đêm 12/5/1975, khi các trung đoàn đóng tại sân bay Đa Phúc và Kép được giao nhiệm vụ chuyển sân vào Biên Hòa. 

“Từ sân bay Kép, máy bay của chúng tôi treo 3 thùng dầu phụ không nạp dầu. Lúc 9h, chúng tôi cất cánh bay rồi hạ xuống Đa Phúc nạp đầy dầu (cả 3 thùng dầu phụ), sau đó cất cánh chuyển sân vào Đà Nẵng” - nguyên Chính ủy nhớ lại.

12 máy bay từ miền Bắc hạ cánh tại sân bay Đà Nẵng nạp nhiên liệu. Hôm sau, phi đội tiếp tục hành trình đến sân bay Biên Hòa, chuẩn bị cho lễ diễu binh tại Sài Gòn. 

“Đường bay được chúng tôi nhìn hoàn toàn bằng mắt thường, theo địa tiêu dọc bờ biển vì lúc đó chưa có radar dẫn đường” - Trung tướng Hán Vĩnh Tưởng chia sẻ. 

10h30 ngày 14/5/1975, tất cả 12 máy bay lần lượt hạ cánh an toàn. Cuộc chuyển sân lịch sử thành công trong niềm vui sướng hân hoan của những người có mặt ngày hôm đó tại Biên Hòa.

Phô diễn sức mạnh của một dân tộc anh hùng, một quân đội anh hùng

Lễ mừng chiến thắng diễn ra ngày 15/5/1975 với cuộc diễu binh hoành tráng, thể hiện sức mạnh quân sự của Việt Nam.

Có mặt tại lễ diễu binh có xe tăng, tên lửa, máy bay và nhiều loại khí tài khác, nhằm biểu lộ niềm tự hào dân tộc, khơi dậy khí thế xây dựng đất nước và khẳng định với thế giới về lực lượng hùng mạnh của Việt Nam sau chiến thắng của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Buổi lễ bắt đầu từ 6h30. Thượng tướng Trần Văn Trà - Chủ tịch Ủy ban Quân quản TP Sài Gòn - Gia Định đọc lời khai mạc. Tiếp đó, Chủ tịch Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam Nguyễn Hữu Thọ và Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng lần lượt đọc diễn văn trong tiếng hô vang dậy của hàng vạn người tham dự.

Sau cuộc mít tinh mừng thắng lợi là màn diễu binh lịch sử, phô diễn sức mạnh của một dân tộc anh hùng, của một quân đội anh hùng. Dưới nắng vàng rực rỡ, các khối diễu binh, diễu hành lần lượt tiến qua lễ đài, hô vang khẩu hiệu mừng chiến thắng.

Trung tướng Hán Vĩnh Tưởng cho hay ngày 15/5/1975, phi đội 12 máy bay chia thành 3 biên đội (mỗi biên đội 4 chiếc) bay qua trung tâm Sài Gòn trong sự ăn ý và chính xác tuyệt đối. Các phi công được chọn đều là những người lão luyện, từng tham gia chiến đấu với hàng trăm giờ bay, đảm bảo sự chính xác và an toàn trong nhiệm vụ đặc biệt này.

Kỹ năng điêu luyện của phi công chiến đấu

“Bay biên đội 12 chiếc là nhiệm vụ hiếm có, chỉ thực hiện trong những sự kiện đặc biệt. Mỗi máy bay cách nhau khoảng 30m, các biên đội cách nhau khoảng 100m. Đây là bài bay đòi hỏi sự tập trung và kỹ năng điêu luyện” - ông Tưởng nhớ lại.

Hòa chung với không khí của đại thắng mùa xuân, những chiếc máy bay tiêm kích MiG-21 của Không quân nhân dân Việt Nam hùng dũng, uy phong bay trên bầu trời Sài Gòn.

Các phi đội bay khá thấp. Tiếng gầm của động cơ phía trên dinh Độc Lập đã để lại ấn tượng sâu sắc, kết nối niềm vui chiến thắng giữa nhân dân miền Bắc và miền Nam.

Sang ngày 16/5, một biên đội 4 chiếc MIG-21 tiếp tục bay biểu dương lực lượng trên bầu trời Sài Gòn. Bộ đội không quân đã hoàn thành tốt nhiệm vụ trong dịp lễ trọng đại này. 

Để thực hiện nhiệm vụ này, phi đội đã có thời gian luyện tập tại miền Bắc. Các bài bay biên đội được thực hành nhiều lần, đảm bảo sự ăn ý giữa các phi công.

“Bình thường, chúng tôi chỉ bay biên đội 2 hoặc 4 chiếc. Với lễ diễu binh, biên đội 12 chiếc đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đặc biệt là khi bay qua trung tâm Sài Gòn, nơi không gian hạn chế và áp lực rất lớn” - Trung tướng Tưởng giải thích.

Sau lễ diễu binh, các phi công có dịp dạo bước khám phá Sài Gòn.

“Chúng tôi đi dạo, mua vài món đồ làm kỷ niệm. Sài Gòn khi ấy thật sự khác lạ, một thành phố tràn đầy sức sống. Là những người lính trẻ, chúng tôi được người dân miền Nam nồng nhiệt đón chào” - Trung tướng Tưởng nhớ lại.

Ông kể không khí thành phố ngày đó vô cùng sôi động. Người dân đổ ra đường, phấn khởi chào đón đoàn quân chiến thắng. “Đường phố nhộn nhịp, khác hẳn với những ngày chiến tranh. Lần đầu tiên, chúng tôi được chứng kiến sự náo nhiệt của Sài Gòn, cảm nhận rõ niềm vui vỡ òa của một đất nước vừa thống nhất, của hòa bình”.

Sau khi thực hiện cuộc chuyển sân lịch sử thành công, các phi công Hán Vĩnh Tưởng, Trần Thông Hào, Vũ Quốc Bảo, Trần Tuấn Việt, Nguyễn Hùng Thông, Nguyễn Mạnh Hải quay trở lại các đơn vị không quân phía Bắc theo quyết định của Quân chủng. Số còn lại làm nòng cốt ban đầu để cấp trên quyết định thành lập Trung đoàn Không quân 935 cùng một số phi công khác được bổ sung.

Trung tướng Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Hán Vĩnh Tưởng, sinh năm 1945, quê ở Phú Thọ. 

Ông đã bắn rơi 3 máy bay Mỹ. Trong đó, năm 1972, ông lái máy bay MiG-17 bắn rơi 2 máy bay chiến đấu F-4 của Mỹ. Năm 1973, ông lái máy bay MG-21 bắn rơi 1 máy bay Mỹ.

Việc phi công lái MiG-17 bắn rơi máy bay chiến đấu chủ lực F-4  của Mỹ được coi là một kỳ tích, thể hiện tài năng và chiến thuật khôn ngoan của phi công, vượt qua khoảng cách về công nghệ.