Với mục tiêu thay đổi diện mạo hạ tầng quản lý, Chính phủ vừa phê duyệt đề án khổng lồ nhằm ứng dụng công nghệ AI và dữ liệu lớn vào điều hành giao thông, hứa hẹn xóa sổ tình trạng ùn tắc và nâng cao ý thức người dân từ năm 2026.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa chính thức đặt bút ký Quyết định số 456, phê duyệt đề án "Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông". Đây được xem là bước ngoặt chiến lược để đưa hệ thống giao thông Việt Nam bước vào kỷ nguyên tự động hóa, với tầm nhìn kéo dài đến tận năm 2050.

Cuộc cách mạng từ mô hình quản trị hai cấp

Trọng tâm của đề án là việc thiết lập một hệ thống Trung tâm điều hành hai cấp có tính liên thông toàn quốc nhưng vẫn đảm bảo sự phân tán linh hoạt. Theo lộ trình, giai đoạn 2026 - 2028 sẽ là thời điểm then chốt để vận hành bộ máy này.

Trong đó, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) sẽ giữ vai trò "tổng tư lệnh" tại Trung tâm cấp 1. Nơi đây đóng vai trò đầu não, chuyên tổng hợp, phân tích các dữ liệu chuyên ngành và cung cấp nền tảng số dùng chung. Song song đó, các Trung tâm cấp 2 tại các tỉnh, thành phố sẽ trực tiếp vận hành theo phân cấp, đảm bảo mọi thông tin từ địa phương đều được kết nối đồng bộ và xuyên suốt với trung tâm trung ương.

21-1774077191-viet-nam-manh-tay-chi-gan-15000-ty-dong-so-hoa-giao-thong-toan-quoc
Hàng chục CSGT làm việc thông qua máy tính và màn hình lớn tại Trung tâm Thông tin chỉ huy của Cục Cảnh sát giao thông. Ảnh: Việt An/VnExpress.

Phủ sóng camera giám sát và "bàn tay" của AI

Một trong những điểm đáng chú ý nhất đối với người dân là lộ trình phủ kín hệ thống camera giám sát. Ngay trong giai đoạn đầu, 100% các tuyến đường bộ cao tốc đang khai thác sẽ được lắp đặt "mắt thần". Đến năm 2030, mạng lưới này sẽ tiếp tục vươn dài tới các tuyến quốc lộ, đường tỉnh và cả đường đô thị.

Đặc biệt, hệ thống sẽ không chỉ dừng lại ở việc quan sát. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), việc điều hành giao thông sẽ được thực hiện dựa trên dữ liệu thực tế theo thời gian thực. Tầm nhìn đến năm 2050 của Việt Nam là đạt được sự tự động hóa cao trên mọi loại hình từ đường bộ, đường sắt đến đường thủy. Khi đó, dữ liệu lớn (Big Data) sẽ là công cụ đắc lực để giảm thiểu tai nạn và giải quyết triệt để bài toán ùn tắc giao thông vốn đang là nỗi trăn trở tại các đô thị lớn.

Nguồn lực tài chính và sự phối hợp đa ngành

Để hiện thực hóa tham vọng này, tổng kinh phí dự kiến cho giai đoạn 2026 - 2030 lên tới khoảng 14.860 tỷ đồng. Đáng chú ý, nguồn vốn này được huy động từ nhiều kênh đa dạng: từ ngân sách Nhà nước, nguồn chi an ninh trật tự cho đến các nguồn thu đặc thù như tiền xử phạt giao thông và đấu giá biển số xe.

Bộ Công an được giao trọng trách chủ trì, lập kế hoạch và tổ chức triển khai toàn diện đề án. Tuy nhiên, đây là một chiến dịch có quy mô huy động tổng lực với sự vào cuộc của các Bộ Tài chính, Khoa học và Công nghệ, Xây dựng, Tư pháp cùng UBND các tỉnh, thành phố. Tất cả sẽ cùng phối hợp để xây dựng một hệ thống quy chuẩn kỹ thuật thống nhất, đảm bảo dòng chảy dữ liệu luôn thông suốt trên phạm vi toàn quốc.