Sự phát triển của thương mại điện tử đang kéo theo vấn nạn thông tin người tiêu dùng bị doanh nghiệp thu thập, mua bán bừa bãi, gia tăng nguy cơ bị lừa đảo, theo dõi. Do đó, cơ quan pháp luật cần xử lý nghiêm khi phát hiện hành vi vi phạm.

Sự phát triển của thương mại điện tử đang kéo theo vấn nạn thông tin người tiêu dùng bị doanh nghiệp thu thập, mua bán bừa bãi, gia tăng nguy cơ bị lừa đảo, theo dõi. Do đó, cơ quan pháp luật cần xử lý nghiêm khi phát hiện hành vi vi phạm.

Thông tin cá nhân bị nhiều đối tượng doanh nghiệp thu thập, phát tán bừa bãi. Ảnh minh họa: Internet.

Bán thông tin người tiêu dùng như... rau ngoài chợ

Theo Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công Thương), trong sự phát triển của thương mại điện tử, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh các hoạt động thu thập và khai thác, sử dụng thông tin của người tiêu dùng để phục vụ mục đích kinh doanh.

Thông tin của người tiêu dùng bị thu thập không chỉ giới hạn ở họ tên, địa chỉ, điện thoại, thông tin tài chính (số tài khoản, số thẻ ngân hàng...) mà còn thu thập gần như toàn bộ hành vi, thông tin của người tiêu dùng trong quá trình giao dịch, tham khảo thông tin trên mạng Internet (đang tìm kiếm sản phẩm, dịch vụ gì; đang chia sẻ suy nghĩ gì hay chủ đề đang quan tâm trong các cuộc nói chuyện với bạn bè trên các mạng xã hội...).

Đáng chú ý, tại Việt Nam hiện nay, rất dễ dàng để một doanh nghiệp có thể mua được danh sách các khách hàng với thông tin chi tiết kèm theo vị trí địa lý, điện thoại, email, chức vụ..., lịch sử giao dịch của người tiêu dùng trong các dịch vụ tài chính, bảo hiểm, mua bán hàng hóa...

Các doanh nghiệp sử dụng thông tin này để gọi điện, nhắn tin, gửi email với những mục đích đa dạng và khác nhau. Thực tế cho thấy, nhiều hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, thậm chí mang tính chất lừa đảo người tiêu dùng.

Theo thống kê từ Tổng đài tư vấn, hỗ trợ người tiêu dùng 1800.6838 tại Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, trong 7 tháng đầu năm 2017, Cục đã tiếp nhận hơn 30 vụ việc phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng về việc nhận được các cuộc điện thoại, tin nhắn từ mạng xã hội có nội dung cung cấp thông tin lừa đảo người tiêu dùng.

Phần lớn các hoạt động liên hệ này đều chứa đựng ít nhất một vài thông tin chính xác của người tiêu dùng như họ tên, địa chỉ nhà, hoạt động mua bán đã từng thực hiện trong quá khứ tại một doanh nghiệp nào đó..., là căn cứ quan trọng để người tiêu dùng tin tưởng vào những nội dung chào mời của các đối tượng.

Và theo đó, nhiều trường hợp đã bị dẫn dụ tới việc giao nộp cho đối tượng lừa đảo một khoản tiền, từ 1-2 triệu cho đến vài chục triệu, thậm chí là 100 triệu đồng.

Thông tin cá nhân lộ lọt vào tay đối tượng lừa đảo sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy khó lường

Xử nghiêm để bảo vệ quyền lợi của khách hàng

Tại Việt Nam, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được ban hành từ năm 2010 đã có quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc bảo vệ thông tin của người tiêu dùng. Người tiêu dùng được bảo đảm an toàn, bí mật thông tin khi tham gia giao dịch, sử dụng hàng hóa, dịch vụ, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

Tuy nhiên, có lượng lớn doanh nghiệp chưa nắm được các quy định pháp luật về bảo vệ thông tin người tiêu dùng, không có chính sách hoặc không có hành vi phù hợp khi thực hiện các giao dịch có phát sinh trao đổi thông tin với người tiêu dùng.

Từ các nội dung phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng tại Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, nhiều người tiêu dùng cho biết trong quá trình nói chuyện, các đối tượng lừa đảo cung cấp chính xác thông tin về giao dịch của người tiêu dùng đã được thực hiện trước đó, ví dụ, ngày tháng mua hàng tại trung tâm điện máy; thương hiệu sản phẩm đã mua, giá trị hóa đơn...

Điều này chứng tỏ việc bảo mật thông tin của người tiêu dùng không được thực hiện theo đúng quy định pháp luật, dẫn tới việc rò rỉ thông tin và bị các đối tượng xấu lợi dụng để khai thác, lừa đảo.

Trong nhiều giao dịch tài chính, đặc biệt là các giao dịch tín dụng tiêu dùng, cho vay trả góp, nhiều người tiêu dùng cho biết đã không được công ty tài chính thông báo hoặc giải thích chính xác, đầy đủ về việc sẽ chuyển giao thông tin cho bên thứ ba để thực hiện các hoạt động thu hồi nợ trong trường hợp cần thiết. Hành vi này vi phạm quy định về việc chuyển giao thông tin cho bên thứ ba khi chưa được sự đồng ý của người tiêu dùng.

Bên cạnh việc các doanh nghiệp chưa thực hiện tốt các quy định liên quan, cơ quan chức năng cũng cảnh báo đến vấn đề nhận thức của người tiêu dùng về các quyền liên quan trong lĩnh vực thông tin.

Hiện nhiều người trong quá trình cung cấp thông tin trên mạng xã hội, sử dụng các thông tin giao dịch tài chính không ý thức được các nguy hiểm tiền ẩn khi bên thứ ba có thể khai thác và lợi dụng thông tin này vào mục đích lừa đảo.

Do đó, người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức về giá trị và tầm quan trọng của việc bảo mật thông tin, đồng thời, nắm bắt các quy định pháp luật liên quan để có thể tự bảo vệ quyền lợi của mình.

Đối với doanh nghiệp, cần thực hiện đúng quy định pháp luật về bảo vệ thông tin người tiêu dùng, sử dụng hợp pháp và khai thác hiệu quả các dữ liệu thông tin để góp phần định hướng hoạt động kinh doanh, sản xuất của doanh nghiệp, cung cấp các hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng nhấn mạnh việc thực thi các quy định pháp luật liên quan. Phải bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng trong các giao dịch thương mại điện tử cũng được áp dụng mức độ bảo vệ tương đương như người tiêu dùng trong các giao dịch truyền thống; thực thi nghiêm các chế tài xử phạt khi phát hiện các hành vi vi phạm.

Ngoài ra, việc tăng cường hợp tác quốc tế giữa các cơ quan, tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là công cụ hỗ trợ hiệu quả để tháo gỡ những vấn đề tồn tại giữa các nền kinh tế, hệ thống pháp luật khác nhau.

Theo Nguyên Đức (Ictnews.vn)