Huyền thoại robot hút bụi Mỹ về tay doanh nghiệp Trung Quốc

Theo thông cáo phát đi mới đây, iRobot, công ty công nghệ có trụ sở tại bang Massachusetts (Mỹ), sẽ được tiếp quản bởi Shenzhen PICEA Robotics Co. cùng một công ty con liên quan. Sau thương vụ này, iRobot trở thành doanh nghiệp tư nhân với toàn bộ cổ phần thuộc về chủ sở hữu mới, đồng thời cổ phiếu đang niêm yết trên sàn NASDAQ sẽ bị hủy giao dịch.

Được thành lập năm 1990 bởi các kỹ sư xuất thân từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), iRobot từng tạo nên cuộc cách mạng trong lĩnh vực robot hút bụi khi giới thiệu Roomba vào năm 2002. Sản phẩm nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường, đưa iRobot trở thành cái tên gần như đồng nghĩa với máy hút bụi tự động trong nhiều năm liền.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn hậu Covid-19, đà tăng trưởng của công ty bắt đầu chững lại. Những trục trặc trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cùng sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các đối thủ giá rẻ, đặc biệt đến từ Trung Quốc, đã khiến lợi nhuận của doanh nghiệp sụt giảm mạnh. Đầu tháng này, iRobot buộc phải phát đi cảnh báo về nguy cơ phá sản.

Hồ sơ phá sản cho thấy tổng tài sản và nợ phải trả của công ty dao động trong khoảng 100–500 triệu USD. Dù vậy, iRobot khẳng định kế hoạch tái cấu trúc sẽ cho phép doanh nghiệp tiếp tục hoạt động, bảo đảm quyền lợi của nhân viên, thanh toán đầy đủ cho các nhà cung cấp và chủ nợ dưới sự giám sát của tòa án. Công ty cũng cam kết các dịch vụ, ứng dụng, chương trình khách hàng và hỗ trợ sản phẩm sẽ không bị gián đoạn.

Theo nhận định của TechCrunch, sự trỗi dậy rồi suy thoái của iRobot là một câu chuyện mang đậm dấu ấn của ngành công nghệ Mỹ. Từ ý tưởng nghiên cứu robot của Rodney Brooks – người sáng lập Phòng thí nghiệm Khoa học Máy tính và Trí tuệ Nhân tạo tại MIT – iRobot từng đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm vào hàng chục triệu căn bếp trên toàn thế giới.

Thành công của Roomba giúp iRobot huy động được 38 triệu USD trước khi IPO năm 2005, thu về hơn 103 triệu USD. Đến năm 2015, công ty đủ tiềm lực để thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm riêng, hướng tới hỗ trợ các startup robot giai đoạn đầu. Thế nhưng, từ năm 2021, tình hình kinh doanh đảo chiều nhanh chóng khi thị trường bị xáo trộn và cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.

Năm 2022, Amazon từng đề nghị mua lại iRobot với giá 1,7 tỷ USD. Tuy nhiên, thương vụ vấp phải sự phản đối từ các cơ quan quản lý cạnh tranh châu Âu, lo ngại nguy cơ thao túng thị trường. Đến tháng 1/2024, hai bên buộc phải hủy thỏa thuận, Amazon chi trả khoản bồi thường 94 triệu USD, còn CEO Colin Angle từ chức. Cổ phiếu iRobot lao dốc, kéo theo quyết định cắt giảm gần một phần ba nhân sự.

Giờ đây, với việc Shenzhen PICEA Robotics – vừa là nhà cung cấp, vừa là chủ nợ lớn – nắm quyền kiểm soát sau tái cấu trúc, hành trình của iRobot trong vai trò một biểu tượng công nghệ Mỹ chính thức khép lại, mở sang một chương mới dưới bàn tay của chủ sở hữu Trung Quốc.