Mô hình AI giá rẻ của Trung Quốc tạo sức ép lên ChatGPT và Claude

Sau khi DeepSeek từng gây tiếng vang nhờ mô hình AI có chi phí vận hành thấp nhưng hiệu quả cao, thị trường trí tuệ nhân tạo tiếp tục chứng kiến một cái tên mới nổi lên từ Trung Quốc. GLM-5.2, sản phẩm do startup Z.ai (Zhipu AI) có trụ sở tại Bắc Kinh phát triển và ra mắt vào tháng trước, đang dần thu hẹp khoảng cách với các mô hình hàng đầu của Thung lũng Silicon.

Nếu trước đây người dùng thường phải lựa chọn giữa các mô hình AI Trung Quốc có giá thành rẻ nhưng kém tinh vi hoặc những sản phẩm được đầu tư hàng tỷ USD của OpenAI và Anthropic với chi phí sử dụng cao hơn, thì GLM-5.2 đang thay đổi cục diện này.

Điểm nổi bật của mô hình mới nằm ở khả năng lập trình và vận hành AI agent với hiệu quả cao. Theo đánh giá, GLM-5.2 có thể xử lý nhiều tác vụ phức tạp bằng lượng câu lệnh tối giản, trong khi chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với các đối thủ đến từ Mỹ.

Hiệu ứng từ GLM-5.2 nhanh chóng được phản ánh trên các nền tảng dành cho lập trình viên. Mô hình này vươn lên nhóm dẫn đầu về mức độ sử dụng trên OpenRouter, vượt qua nhiều sản phẩm của Anthropic.

Không chỉ cộng đồng phát triển phần mềm, nhiều lãnh đạo trong ngành công nghệ cũng dành lời khen cho sản phẩm của Z.ai. Từ CEO Sridhar Ramaswamy của Snowflake đến nhà đầu tư Marc Andreessen đều đánh giá cao tiềm năng của mô hình này.

Trong chương trình All-In Podcast, ông David Sacks, chuyên gia AI trong chính quyền Tổng thống Donald Trump, nhận xét GLM-5.2 chỉ thua Opus 4.8 của Anthropic ở mức rất nhỏ và có năng lực tương đương GPT 5.5 của OpenAI. Ông đồng thời cảnh báo Mỹ cần tránh những quyết định có thể làm giảm lợi thế cạnh tranh của các công ty AI trong nước.

Theo giới phân tích, việc Anthropic chậm gỡ bỏ các rào cản đối với hai mô hình Fable và Mythos, cùng với tiến độ ra mắt GPT-5.6 của OpenAI, đã góp phần khiến nhiều người dùng quốc tế chuyển sự quan tâm sang các giải pháp đến từ Trung Quốc.

Ông Brian Tse, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Concordia AI, cho rằng cộng đồng lập trình toàn cầu ngày càng nhận thức rõ những rủi ro khi phụ thuộc hoàn toàn vào các mô hình API độc quyền đặt tại Mỹ.

Sự quan tâm dành cho GLM-5.2 cũng phản ánh xu hướng doanh nghiệp tìm kiếm các giải pháp mã nguồn mở nhằm tiết kiệm chi phí. Trong bối cảnh giá sử dụng AI agent nguồn đóng liên tục tăng và khó dự đoán, nhiều đơn vị mong muốn có lựa chọn linh hoạt hơn.

Hiện GLM-5.2 đứng thứ năm trên bảng xếp hạng các mô hình ngôn ngữ lớn của Artificial Analysis, đồng thời xếp thứ hai ở hạng mục lập trình front-end của Code Arena.

Điều đáng chú ý là mô hình này đạt hiệu năng cạnh tranh trong khi chi phí vận hành chỉ bằng khoảng một phần sáu so với các dòng AI hàng đầu của Mỹ như Claude hay GPT. Dù không công bố mức đầu tư cụ thể, nhà sáng lập Tang Jie từng khẳng định Z.ai hoàn toàn có khả năng tạo ra mô hình ngang tầm dòng Fable của Anthropic trước quý I năm sau.

Theo ông Tiezhen Wang, cựu lãnh đạo khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hugging Face, điểm mạnh của GLM-5.2 là biến mã nguồn mở thành sản phẩm có thể triển khai ngay mà không cần quy trình tinh chỉnh phức tạp, qua đó giảm đáng kể rào cản tiếp cận đối với người dùng.

Dù vậy, hành trình mở rộng tại các thị trường phương Tây vẫn đối mặt với nhiều trở ngại. Mối quan tâm lớn nhất hiện nay là vấn đề bảo mật dữ liệu, khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực như ngân hàng hay an ninh mạng, vẫn tỏ ra thận trọng.

Chuyên gia phân tích AI cấp cao Wei Sun của Counterpoint Research nhận định nhiều khách hàng và đối tác tại Mỹ cũng như châu Âu chưa sẵn sàng đưa các mô hình AI của Trung Quốc vào hệ thống, bất kể hiệu quả kỹ thuật hay chi phí hấp dẫn đến đâu.

Tuy nhiên, những số liệu gần đây cho thấy các mô hình AI Trung Quốc vẫn đang mở rộng ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu. Báo cáo của tổ chức RAND dựa trên dữ liệu truy cập web tại 135 quốc gia cho thấy thị phần của các mô hình ngôn ngữ lớn đến từ Trung Quốc đã tăng từ 3% lên 13% chỉ trong vòng hai tháng sau khi DeepSeek phát hành dòng R1 vào tháng 1 năm ngoái.

Xu hướng này diễn ra rõ nét tại các quốc gia đang phát triển và những thị trường có quan hệ kinh tế, chính trị gần gũi với Bắc Kinh. Theo các chuyên gia, nhiều startup và doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể giảm bớt lo ngại về bảo mật bằng cách triển khai mô hình trên các nền tảng điện toán đám mây của Mỹ hoặc hệ thống máy chủ nội bộ.

Ông Poe Zhao, nhà sáng lập bản tin Hello China Tech, cho rằng điều các nhà phát triển quan tâm nhất không phải nguồn gốc của mô hình AI mà là hiệu quả hoạt động, chi phí và khả năng triển khai ổn định. Theo ông, trong tương lai gần, nhiều doanh nghiệp nhiều khả năng sẽ kết hợp sử dụng song song nhiều nền tảng AI khác nhau thay vì nhanh chóng thay thế hoàn toàn các sản phẩm của OpenAI hay Anthropic.