Cuộc khủng hoảng pháp lý ngắn ngủi nhưng đầy căng thẳng giữa chính phủ Mỹ và ông lớn trí tuệ nhân tạo Anthropic đã chính thức khép lại.

Sau những nỗ lực bắt tay nhằm loại bỏ các mối nguy cơ an ninh, Anthropic tuyên bố sẽ sớm khôi phục quyền truy cập trên phạm vi toàn cầu đối với bộ đôi mô hình quyền lực nhất của hãng là Fable 5 và Mythos 5, mở ra chương mới cho cuộc đua công nghệ đỉnh cao.

Hậu duệ Mythos của Anthropic đã sẵn sàng, nhưng Washington vẫn nắm công tắc | Yellow.com
Các mô hình AI tối tân của Anthropic chính thức được gỡ bỏ lệnh phong tỏa.

Trong một bài đăng mang tính bước ngoặt trên nền tảng mạng xã hội X vào hôm 30/6, công ty AI Anthropic hồ hởi thông báo: "Chúng tôi nhận thông báo rằng Bộ Thương mại Mỹ đã gỡ bỏ biện pháp kiểm soát xuất khẩu với Claude Fable 5 và Mythos 5. Chúng tôi sẽ bắt đầu khôi phục quyền tiếp cận từ ngày mai".

Động thái nới lỏng này diễn ra chỉ vỏn vẹn 4 ngày sau khi chính phủ Mỹ có bước nhượng bộ đầu tiên, cho phép Anthropic mở quyền tiếp cận mô hình Mythos 5 cho một nhóm nhỏ các công ty thuộc lĩnh vực an ninh mạng tại nội địa. Trong một bức thư đề ngày 26/6 do hãng tin Reuters thu thập được, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick xác nhận phía Anthropic đã chủ động và tích cực phối hợp với các cơ quan quản lý nhằm xử lý triệt để "những mối đe dọa liên quan đến các mô hình được đề cập".

Trước đó, làn sóng siết chặt quản lý AI từ chính quyền Tổng thống Donald Trump đã khiến Thung lũng Silicon chao đảo. Tuần trước, đối thủ OpenAI cũng buộc phải cúi đầu tuân thủ các quy định nghiêm ngặt khi giới hạn quyền tiếp cận siêu mô hình GPT-5.6, chỉ mở cửa cho một vài đối tác được phê duyệt. Tổng giám đốc OpenAI, Sam Altman, đã phải ngậm ngùi thừa nhận: "Đây không phải quy trình mà chúng tôi cho là tối ưu".

Sự quyết liệt của Washington xuất phát từ nỗi lo ngại sâu sắc về mặt quân sự và tình báo. Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe thậm chí đã thẳng thừng so sánh sức mạnh độc tôn của những mô hình AI tối tân nhất hiện nay tương đương với vũ khí hạt nhân, đồng thời lên tiếng bảo vệ các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt của chính quyền đối với việc phát hành công nghệ AI hàng đầu ra công chúng.

Nguồn cơn lệnh cấm vận và lỗ hổng "bẻ khóa" chết người

Đầu tháng 6, Anthropic khiến giới công nghệ bùng nổ khi công bố Fable 5 và Mythos 5 – hai thực thể được quảng bá là thông minh và hiện đại nhất theo nhiều thang đo của ngành công nghiệp AI. Được nhào nặn dựa trên nền tảng cốt lõi Claude Mythos Preview, bộ đôi này ngay lập tức lọt vào tầm ngắm của các quan chức Mỹ do sở hữu năng lực an ninh mạng tiến tiến ở mức đáng kinh ngạc.

Đến ngày 12/6, sóng gió chính thức ập đến khi Anthropic nhận chỉ đạo khẩn từ chính phủ Mỹ yêu cầu đình chỉ ngay lập tức quyền truy cập Fable 5 và Mythos 5 đối với tất cả công dân nước ngoài, bất kể họ đang cư trú tại Mỹ hay các quốc gia khác, thậm chí lệnh cấm này áp dụng đối với chính các nhân viên ngoại quốc đang làm việc tại Anthropic. Nguyên nhân được Washington đưa ra ngắn gọn là vì lý do "an ninh quốc gia" mà không tiết lộ chi tiết.

Theo ông David Sacks, đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống Mỹ, "một đối tác tin cậy" của chính phủ và Anthropic đã tiến hành thử nghiệm Fable và phát hiện ra một lỗ hổng chí mạng. Các chuyên gia đã tìm ra phương pháp "bẻ khóa" (jailbreak) giúp người dùng dễ dàng vượt qua hàng rào an toàn – công cụ vốn được thiết kế để tách biệt mô hình thương mại này với năng lực an ninh mạng không giới hạn của Mythos.

Chính phủ Mỹ sau đó đã lập tức yêu cầu Anthropic phải vá lỗ hổng hoặc thu hồi toàn bộ Fable 5 cho đến khi vấn đề được giải quyết. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành của Anthropic là Dario Amodei được cho là đã thẳng thừng từ chối yêu cầu này ở thời điểm đó. "Chính quyền sau đó phải miễn cưỡng ban hành chỉ đạo kiểm soát xuất khẩu. Họ sẵn sàng gỡ hạn chế ngay khi vấn đề được khắc phục", ông Sacks tiết lộ.

Hành động phản kháng ban đầu của Anthropic đã vấp phải sự chỉ trích nặng nề từ ông David Sacks. Ông cho rằng thái độ này hoàn toàn không tương xứng với vị thế của một phòng thí nghiệm công nghệ luôn tự nhận đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu, nhất là khi chính Anthropic từng kêu gọi phải quản lý Mythos với tư cách là một vũ khí an ninh mạng nguy hiểm.

Dù vậy, ông Sacks cũng khẳng định quyết định hạn chế xuất khẩu vừa qua hoàn toàn là vì lý do kỹ thuật an toàn, không liên quan đến những bất đồng hay xích mích trước đây giữa startup này với chính phủ. Phía Washington luôn đánh giá rất cao giá trị công nghệ mà Anthropic đang nắm giữ và coi sự cố lỗi bảo mật lần này là một vấn đề "rất dễ giải quyết". Đúng như nhận định, cái bắt tay kịp thời giữa doanh nghiệp và giới chức Mỹ sau đó đã giúp gỡ bỏ rào cản pháp lý chỉ trong một thời gian ngắn, trả lại sự tự do cho các siêu mô hình AI.