Ba 'ông lớn' ngành chip nhớ bị cáo buộc phối hợp cắt giảm nguồn cung DRAM phổ thông để ưu tiên sản xuất HBM phục vụ AI, khiến giá RAM tăng phi mã và gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Samsung, SK Hynix và Micron đang trở thành tâm điểm của một vụ kiện tập thể tại Mỹ. Theo đơn kiện, ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới đã phối hợp cắt giảm nguồn cung RAM phổ thông nhằm chuyển đổi sang sản xuất dòng bộ nhớ băng thông cao (HBM) phục vụ cho trí tuệ nhân tạo AI, từ đó đẩy giá DRAM tăng mạnh trong thời gian qua.

Theo thông tin từ Law360, vụ kiện được đệ trình lên Tòa án Quận Bắc California vào ngày 25/6/2026. Nguyên đơn được đại diện bởi hãng luật chuyên về chống độc quyền Bathaee Dunne LLP, thay mặt cho người tiêu dùng và các nhà bán lẻ truyền thống.

Đơn kiện cáo buộc Samsung, SK Hynix và Micron đã có hành vi thông đồng hạn chế cạnh tranh, bao gồm việc phối hợp điều chỉnh nguồn cung và giá bán DRAM kể từ năm 2022.

Các luật sư cho rằng ba doanh nghiệp đã thống nhất cắt giảm sản lượng DDR3 và DDR4 - hai chuẩn bộ nhớ từng rất phổ biến trên thị trường PC - để tập trung nguồn lực sản xuất HBM (High Bandwidth Memory), loại bộ nhớ hiệu năng cao đang được sử dụng rộng rãi trong GPU AI và các trung tâm dữ liệu.

Kết quả là giá DRAM tăng khoảng 700% trong 4 năm. Nguyên đơn lập luận rằng trong một thị trường hàng hóa cạnh tranh thực sự, khi giá tăng mạnh đến mức đó ít nhất một nhà sản xuất sẽ mở rộng sản xuất để giành thị phần từ các đối thủ. Nhưng điều đó đã không xảy ra. "Không ai trong ba hãng tận dụng sự rút lui của các hãng còn lại để mở rộng và giành khách hàng. Cả ba rút lui cùng nhau," đơn kiện viết.

Đơn kiện cho rằng sự bùng nổ của AI đã khiến Samsung, SK Hynix và Micron chuyển trọng tâm sang sản xuất HBM nhằm đáp ứng nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu. Trong vài năm gần đây, cả ba công ty đều ký nhiều hợp đồng cung cấp chip nhớ cho các hệ thống AI quy mô lớn. Điều này khiến năng lực sản xuất dành cho DRAM và NAND tiêu dùng bị thu hẹp đáng kể, dẫn đến tình trạng khan hàng và giá bán liên tục leo thang.

Không chỉ thị trường PC bị ảnh hưởng, ngành công nghiệp game cũng chịu tác động khi chi phí linh kiện tăng cao. Sony, Microsoft, Nintendo và Valve đều đã điều chỉnh tăng giá phần cứng trong thời gian qua. Valve thậm chí từng thừa nhận mẫu Steam Machine sắp ra mắt có chi phí sản xuất cao hơn dự kiến do ảnh hưởng từ cơn sốt AI.

Một trong những luận điểm quan trọng của vụ kiện là Samsung, SK Hynix và Micron hiện nắm giữ phần lớn thị phần DRAM toàn cầu. Vì vậy, khi ba doanh nghiệp đồng loạt cắt giảm nguồn cung, các đối thủ nhỏ hơn gần như không đủ năng lực để tăng sản lượng nhằm ổn định giá thị trường.

Các luật sư cũng nhấn mạnh rằng việc xây dựng một nhà máy sản xuất DRAM mới cần khoản đầu tư từ 15 đến 20 tỷ USD, đồng thời mất nhiều năm để hoàn thiện và đi vào vận hành. Rào cản quá lớn này khiến rất ít doanh nghiệp có thể gia nhập thị trường và tạo áp lực cạnh tranh với ba "ông lớn".

Đơn kiện cũng nhắc lại rằng Samsung, SK Hynix và Micron từng bị kết luận tham gia vào một âm mưu thao túng giá DRAM trong giai đoạn 1998–2002, qua đó cho rằng các công ty này có tiền lệ liên quan đến hành vi chống cạnh tranh.

Hiện Samsung, SK Hynix và Micron vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức về vụ kiện. Nếu các cáo buộc được chứng minh trước tòa, đây có thể trở thành một trong những vụ kiện chống độc quyền đáng chú ý nhất trong ngành bán dẫn, đồng thời làm dấy lên những tranh cãi về tác động của làn sóng AI đối với nguồn cung linh kiện và giá phần cứng dành cho người tiêu dùng.

Theo Gia Khang (SHTT)