Sự trỗi dậy của Zhipu AI: "Khoảnh khắc DeepSeek" tiếp theo đưa AI Trung Quốc áp sát các ông lớn Mỹ

Mô hình ngôn ngữ lớn GLM-5.2 do công ty Zhipu AI (Z.ai) của Trung Quốc phát triển đang trở thành tâm điểm chú ý của giới công nghệ quốc tế khi sở hữu năng lực lập trình đỉnh cao, tiệm cận trực tiếp với những "quái vật" AI mạnh nhất hiện nay của Mỹ, nhưng lại có chi phí vận hành và phát triển rẻ hơn đáng kể.

Màn trình diễn bùng nổ trên các bảng xếp hạng công nghệ toàn cầu

Khả năng thực chiến của GLM-5.2 đã được chứng minh qua những số liệu cụ thể trên các thang đo uy tín. Tại bảng xếp hạng FrontierSWE – hệ thống đo lường chuyên sâu về mức độ hoàn thành các dự án kỹ thuật quy mô lớn kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ – mô hình của Zhipu AI đã xuất sắc đạt mức 74,4%. Con số ấn tượng này giúp tân binh đến từ Trung Quốc vượt qua cả hai đại diện sừng sỏ của Mỹ là GPT-5.5 (OpenAI) và Opus 4.7 (Anthropic), đồng thời chỉ chịu đứng sau mô hình mã nguồn mở Opus 4.8 với khoảng cách chưa đầy một điểm phần trăm.

Không dừng lại ở đó, GLM-5.2 tiếp tục khẳng định vị thế khi đặt chân vào top 3 toàn cầu trên hai bảng xếp hạng khác là PostTrainBench và SWE-Marathon. Đây là những hệ thống chuyên đánh giá năng lực xử lý các chuỗi nhiệm vụ phức tạp và đa bước, nơi vốn dĩ là sân chơi độc tôn của các tập đoàn công nghệ Mỹ.

Nhận định về bước tiến này trên tờ SCMP, ông Kyle Chan, nhà nghiên cứu tại Viện Brookings, cho biết: "GLM-5.2 đánh dấu 'khoảnh khắc DeepSeek' mới đối với AI Trung Quốc. Mô hình mới của Z.ai cho thấy Trung Quốc chỉ chậm hơn Mỹ vài tháng về hiệu năng AI, dù có khả năng tiếp cận năng lực tính toán kém hơn nhiều".

Đặc biệt, sự xuất hiện của mô hình trọng số mở này được đánh giá là rơi vào "giai đoạn hoàn hảo", thời điểm mà toàn cầu đang lo ngại sâu sắc về việc chi phí dành cho AI tăng vọt. GLM-5.2 mở ra một lựa chọn thay thế khả dĩ khi cho phép người dùng tùy chỉnh bộ trọng số đã huấn luyện, đồng thời áp dụng mức giá sử dụng chỉ bằng một nửa so với các mô hình của Mỹ dù năng lực vẫn nằm ở nhóm dẫn đầu.

Miếng bánh thương mại béo bở và những giới hạn cần khỏa lấp

Lập trình hiện là một trong những mảng ứng dụng thương mại có tốc độ tăng trưởng phi mã nhất của các mô hình ngôn ngữ lớn. Minh chứng rõ nhất là Anthropic – đơn vị đang dẫn đầu về AI lập trình – vừa công bố tài liệu gọi vốn gần đây với doanh thu năm dự kiến chạm mốc khoảng 47 tỷ USD, một bước nhảy vọt thần tốc so với mức chỉ 1 tỷ USD vào đầu năm 2025. Theo ông Nathan Lambert, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu trí tuệ nhân tạo Allen, sự ra đời của GLM-5.2 mang ý nghĩa như một trong những giải pháp thay thế đầu tiên có thể cạnh tranh sòng phẳng trong cuộc đua tỷ USD này.

Dù sở hữu tiềm năng lớn, đại diện của Trung Quốc chưa hẳn đã hoàn hảo toàn diện. Kênh truyền hình CNBC lưu ý rằng GLM-5.2 vẫn chịu lép vế trước các đối thủ Mỹ trong một số bài kiểm tra chuyên biệt. Điển hình như tại DeepSWE – bảng xếp hạng đánh giá năng lực kỹ thuật phần mềm – AI của Zhipu AI chỉ ngậm ngùi đứng ở vị trí thứ 5, xếp sau loạt mô hình của Anthropic và OpenAI.

Trên phương diện trải nghiệm thực tế, người dùng cũng đã bóc tách được một vài điểm hạn chế trong khâu vận hành. Ông Sridhar Ramaswamy, CEO của công ty dữ liệu Mỹ Snowflake, nhận định rằng dù GLM-5.2 đạt hiệu năng tổng thể ngang ngửa với Claude Opus 4.7, nhưng hệ thống này vẫn bộc lộ những điểm yếu cố hữu như phân tích quá mức các chi tiết không chính xác và có xu hướng dừng thực hiện tác vụ quá sớm.

Trước những phản hồi mang tính kỹ thuật từ giới chuyên môn, ông Tang Jie, nhà sáng lập của Zhipu AI, đã có những chia sẻ thẳng thắn trên mạng xã hội. Ông thừa nhận các điểm hạn chế của mô hình và khẳng định rằng hiệu năng của GLM-5.2 hoàn toàn có thể được cải thiện mạnh mẽ hơn nữa nếu hệ thống được đầu tư thêm nguồn lực dành riêng cho quá trình học tăng cường.