Áp lực học tập, nữ sinh lớp 9 luôn nghĩ bị bạn nói xấu, chê bai rồi phải nhập viện tâm thần

Bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Hoa, Viện Sức khoẻ Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, loạn thần ở trẻ vị thành niên là một trong những vấn đề sức khỏe tâm thần cần được quan tâm. Đặc biệt, các bậc phụ huynh cần phải nâng cao kiến thức, bởi nhiều người còn nhẫm lẫn suy nghĩ quá mộng mơ, viễn vông với bệnh lý rối loạn tâm thần.

Thực tế, bác sĩ Hoa đã gặp rất nhiều bệnh nhân, bị loạn thần do tâm thần phân liệt, nhưng chỉ vì một sai lầm mà khiến trẻ ảnh hưởng nghiêm trọng, có nguy cơ mất cả tương lai. Điển hình như một nữ sinh ở Hà Nội, trước đó đã bị loạn thần, được gia đình đưa đến bệnh viện thăm khám và được điều trị ổn định, cho xuất viện tiếp tục điều trị ngoại trú và cần phải uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Khi xuất viện một thời gian, nữ sinh đã ổn định và quay lại cuộc sống, đáng mừng hơn kết quả học tập tốt khiến bố mẹ vô cùng vui mừng, đặt nhiều mục tiêu để con phấn đấu. Tuy nhiên, khi hàng xóm thấy con học tốt, nhưng vẫn phải uống thuốc điều trị tâm thần nên khuyên rằng: “ Uống nhiều thuốc sẽ bị lú ”, với những lời phân tích “như đúng rồi” của một người không có chuyên môn tâm thần, cuối cùng gia đình đã dừng thuốc.

Việc dừng uống thuốc khiến cho trẻ xuất hiện các triệu chứng loạn thần, sống thu mình, nói nhảm… và cuối cùng lại phải nhập viện tâm thần điều trị với tình trạng nặng hơn lần trước. Bác sĩ Hoa cho rằng, với những trường hợp tái lại này, việc điều trị sẽ khó khăn hơn nhiều, ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe, thậm chí điều trị suốt đời, mất cả tương lai.

BSCKII. Vương Đình Thuỷ, Viện Sức khoẻ Tâm thần Quốc gia mới đây cũng tiếp nhận một học sinh nữ, đang học lớp 9, cũng phải nhập viện do loạn thần nặng, có kích động vì cho rằng đang có người hại mình. Tương tự như trường hợp trên, nữ sinh này có kết quả học tập tốt, nhưng việc học tập có nhiều áp lực, căng thẳng. Đáng nói, bệnh nhân quá kỳ vọng vào bản thân, dù kết quả học tập tốt nhưng vẫn chưa hài lòng, muốn thi vào trường THPT tốt nhất… tất cả những áp lực đó đã khiến nữ sinh rơi vào tình trạng loạn thần.

Khai thác tiền sử từ người mẹ được biết, việc nữ sinh nhập viện tâm thần chỉ là “giọt nước tràn ly”. Trước đó từ năm lớp 6, nữ sinh này đã có biểu hiện đôi khi ngồi cười 1 mình, lẩm bẩm nói chuyện 1 mình. Nhưng bệnh nhân vẫn đi học bình thường, sinh hoạt bình thường có điểm số tốt nên bố mẹ không để ý cho đi khám.

Cách đây khoảng một năm bệnh nhân đêm ngủ kém, thường ngồi nói lẩm bẩm một mình, luôn nghĩ rằng bạn bè xung quanh nói xấu mình, cười vô cớ. Gia đình đưa bệnh nhân đi khám, tuy nhiên ra viện lo ngại uống thuốc ảnh hưởng tới sức khỏe của con nên dừng uống thuốc, vẫn sinh hoạt và học tập bình thường.

Theo bác sĩ Thủy, trước khi vào viện 3 tháng, bệnh nhân xuất hiện nói không liên quan, cho rằng bạn bè có ý xấu, muốn hại mình, không cho mình đi học, nghe thấy tiếng nói trong đầu bình phẩm, chê bai bệnh nhân. Bệnh nhân dễ cáu gắt, đập phá đồ đạc, đánh người xung quanh, đêm ngủ ít, ăn uống kém. Gia đình đưa bệnh nhân đi khám và phải nhập viện điều trị.

Bác sĩ Nguyễn Thị Hoa cho biết, loạn thần ở trẻ nhỏ rất hiếm gặp ở trẻ dưới 12 tuổi, nhưng khi trẻ bắt đầu vào giai đoạn tuổi vị thành niên tỉ lệ sẽ tăng lên. Đây là một trạng thái tâm thần trong đó phán đoán nhận thức và liên hệ thực tại của cá nhân bị xáo trộn. Các triệu chứng bao gồm hoang tưởng, ảo giác, tư duy vô thức… Trong đó, xuất hiện ảo thanh, ảo giác và hoang tưởng khá thường gặp với các biểu hiện như hoang tưởng bị hại, hoang tưởng tự cao.

Các nghiên cứu cho thấy, loạn thần ở trẻ có liên quan đến yếu tố gen di truyền. Ngoài ra, còn có một số yếu tố nguy cơ khác như biến chứng sản khoa với những trẻ sinh ra nhẹ hơn 2,5kg hay các sang chấn thời thơ ấu, trẻ sử dụng chất gây hại, nhất là trước 15 tuổi. Một số nghiên cứu cũng cho thấy, yếu tố kinh tế trình độ (thấp) cũng là yếu tố nguy cơ dẫn tới loạn thần.

Khi trẻ bị loạn thần, thường có các triệu chứng điển hình như: Rối loạn ngôn ngữ; Mất khả năng phân biệt giấc mơ với thực tại; Ảo thị và ảo thanh; Tư duy và suy nghĩ kỳ quặc; Lo lắng và sợ hãi quá mức … Với những triệu chứng trên trẻ rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tâm thần khác, vì thế bác sĩ Hoa khuyên cáo, cần phải phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ cao, từ đó đi khám và được chẩn đoán, điều trị kịp thời.

Cụ thể, những trường hợp có nguy cơ cao bao gồm:

- Trong gia đình có tiền sử người mắc rối loạn tâm thần hoặc mang gen mắc tâm thần.

- Có các triệu chứng nhẹ của loạn thần: có thể nhìn thấy hoặc nghe thấy điều mà người khác không thấy, nhưng tự nhận biết đây là những trải nghiệm không có thật.

- Có các biểu hiện loạn thần kéo dài không quá một tuần và tự biến mất.