Cảnh báo sức khỏe: Người hay tức giận và cáu gắt có nguy cơ đột quỵ cao, kể cả người trẻ không hút thuốc

Tiến sĩ - bác sĩ Ngô Thị Kim Oanh, Bệnh viện Đại học Y Dược cơ sở 3 (TP.HCM), khẳng định rằng trong lâm sàng thần kinh, tính cách và cảm xúc có mối liên hệ mật thiết và ảnh hưởng mạnh mẽ đến sức khỏe tim mạch và não bộ. Người thường xuyên giận dữ, lo âu, căng thẳng kéo dài có nguy cơ đột quỵ cao hơn hẳn so với người có tinh thần ổn định.

Cơ chế y học: Sát thủ thầm lặng của mạch máu

Theo giải thích của y học hiện đại, khi một người thường xuyên nóng tính hay giận dữ, hệ thần kinh giao cảm sẽ bị kích hoạt mạnh mẽ. Điều này dẫn đến sự co thắt mạch máu, tăng huyết áp đột ngột và nhịp tim nhanh, đồng thời làm tăng tiết các hormone stress như adrenaline và cortisol.

Khi tình trạng này lặp đi lặp lại thường xuyên, thành mạch máu sẽ bị tổn thương và mất đi tính đàn hồi. Đây là điều kiện lý tưởng để hình thành mảng xơ vữa và huyết khối. Những biến đổi này làm tăng nguy cơ tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não – nguyên nhân chính dẫn đến đột quỵ. Nguy cơ càng nghiêm trọng hơn đối với những người có sẵn bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu.

Góc nhìn của Y học cổ truyền: "Can hỏa" gây trúng phong

Y học cổ truyền cũng có giải thích rõ ràng về mối liên hệ này, với quan niệm cảm xúc liên hệ mật thiết với tạng phủ (giận dữ hại Can). Người hay tức giận thường bị "Can khí uất kết", lâu ngày sinh ra "Can hỏa thượng cang", khiến khí huyết dồn ngược lên đầu, gây ra hiện tượng "phong nội động" – tức trúng phong (đột quỵ). Khi Can khí không điều hòa, huyết ứ sẽ hình thành trong não, gây rối loạn vận động và cảm giác.

Dấu hiệu cảnh báo sớm không thể bỏ qua

Cả người khỏe mạnh và người có tiền sử bệnh lý cần lưu ý các dấu hiệu cảnh báo sớm: huyết áp tăng đột ngột, mặt nóng bừng, tim đập nhanh, đau đầu, ù tai, nhìn mờ, chóng mặt, hoặc yếu nửa người thoáng qua. Các triệu chứng khác bao gồm mất ngủ, hồi hộp, bồn chồn kéo dài.

Theo y học cổ truyền, các biểu hiện như mặt đỏ, mắt đỏ, dễ cáu, đầu nặng, tai ù, rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác là dấu hiệu của Can dương thượng cang, khí huyết nghịch lên đầu, tiềm ẩn nguy cơ trúng phong.

Nguy cơ tái phát đột quỵ cũng chịu ảnh hưởng lớn từ lối sống và cảm xúc sau cơn bệnh. Các yếu tố như tăng huyết áp không kiểm soát, bệnh nền, hút thuốc, uống rượu, ít vận động, và đặc biệt là căng thẳng, mất ngủ, trầm cảm đều khiến mạch máu não dễ tái tổn thương.

Giải pháp phòng ngừa tối ưu

Để bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ đột quỵ, cần duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg, kiểm soát tốt đường huyết và mỡ máu. Việc dùng thuốc đều đặn theo chỉ định, ăn nhạt, giảm dầu mỡ, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và tập thể dục nhẹ nhàng là bắt buộc.

Bên cạnh đó, việc kết hợp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, tập dưỡng sinh sẽ giúp khí huyết lưu thông, phục hồi vận động. Quan trọng nhất, mỗi người cần học cách giữ tâm lý ôn hòa, tránh giận dữ, lo âu – điều này giúp âm dương điều hòa và khí huyết thông suốt, là chìa khóa để phòng ngừa đột quỵ.