Thời tiết TP.HCM đang bước vào giai đoạn nắng mưa bất chợt, tạo điều kiện lý tưởng cho các bệnh hô hấp bùng phát.

Sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ và độ ẩm trong thời gian này khiến cơ thể dễ bị suy yếu, đặc biệt là nhóm trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền. Theo số liệu giám sát trong năm 2024, ba virus gây bệnh hô hấp chiếm tỷ lệ cao nhất hiện nay là Rhinovirus, Virus hợp bào hô hấp (RSV) và Virus cúm mùa (Influenza).

02-1762057239-giai-ma-bo-ba-tan-cong-3-loai-virus-khien-nguoi-dan-tphcm-o-at-mac-benh-ho-hap-trong-mua-mua-nang-that-thuong.webp
Khi thời tiết thay đổi đột ngột, hệ hô hấp trở thành “điểm yếu” dễ bị virus tấn công

Thủ phạm số 1: Rhinovirus – Kẻ gây cảm lạnh quanh năm

Rhinovirus được ghi nhận là một trong những virus phổ biến nhất gây cảm lạnh ở người, lưu hành quanh năm. Loại virus này chủ yếu gây tổn thương đường hô hấp trên, với các triệu chứng nhẹ như hắt hơi, nghẹt mũi, đau họng hoặc ho khan. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ hoặc người có hệ miễn dịch yếu, bệnh có thể diễn tiến nặng thành viêm tai giữa hoặc viêm phế quản.

Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Trưởng khoa Y tế công cộng, Đại học Y Dược TP.HCM, điểm đáng lưu ý là Rhinovirus có hơn 100 type huyết thanh khác nhau. Điều này khiến khả năng miễn dịch sau khi nhiễm bệnh không kéo dài, dẫn đến việc một người có thể mắc cảm lạnh nhiều lần trong năm. Virus này có sức lây lan mạnh mẽ, đặc biệt trong các môi trường kín như lớp học hay văn phòng.

Thách thức lớn từ RSV và Cúm mùa

Khác với Rhinovirus, Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi nghiêm trọng ở trẻ em dưới 2 tuổi. RSV gây viêm và tắc nghẽn các ống khí nhỏ trong phổi, dẫn đến triệu chứng thở khò khè, khó thở, thậm chí suy hô hấp.

PGS Dũng giải thích thêm rằng RSV là loại virus phức tạp vì kháng nguyên thay đổi liên tục, khiến miễn dịch tự nhiên không bền. Người từng mắc vẫn có thể tái nhiễm nhiều lần. Không chỉ trẻ nhỏ, RSV còn gây bệnh nặng ở người cao tuổi có bệnh nền, do sự suy giảm miễn dịch khiến virus dễ tấn công sâu và kéo dài thời gian hồi phục.

Trong khi đó, Virus cúm mùa (Influenza) gây triệu chứng toàn thân rõ rệt hơn, thường là sốt cao đột ngột, ớn lạnh, đau nhức cơ, mệt mỏi và ho khan, kéo dài 5-7 ngày. Cúm mùa có khả năng gây ra dịch bệnh quy mô lớn hàng năm do virus thường xuyên biến đổi kháng nguyên. Biến chứng nguy hiểm của cúm có thể là viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim nếu không được điều trị kịp thời.

Nguy cơ đồng nhiễm và Biện pháp phòng ngừa cấp bách

PGS Đỗ Văn Dũng cảnh báo về tình trạng nhiều bệnh nhân hiện nay mắc đồng nhiễm nhiều virus hô hấp cùng lúc, hoặc nhiễm cúm kết hợp với vi khuẩn. Đồng nhiễm khiến niêm mạc hô hấp bị tổn thương nặng hơn, phản ứng viêm tăng mạnh, làm bệnh diễn tiến phức tạp, khó điều trị và kéo dài thời gian hồi phục. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Để phòng ngừa hiệu quả các bệnh hô hấp do "bộ ba" virus này, chuyên gia khuyến cáo người dân cần tăng cường bảo vệ sức khỏe toàn diện trong giai đoạn thời tiết thay đổi. Các biện pháp then chốt bao gồm:

  • Giữ ấm cơ thể, đặc biệt khi trời mưa lạnh.
  • Duy trì sức đề kháng bằng cách ăn uống đủ chất và ngủ đủ giấc.
  • Rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang nơi đông người.
  • Tránh tiếp xúc gần với người có triệu chứng bệnh.
  • Tiêm vaccine cúm định kỳ mỗi năm (nhiều bệnh viện TP.HCM ghi nhận lượng người tiêm tăng mạnh trong tháng 10 và 11).

PGS Dũng khẳng định rằng mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn các virus hô hấp vì chúng lưu hành quanh năm, nhưng việc tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp phòng bệnh sẽ giúp giảm rõ rệt nguy cơ lây lan và biến chứng nghiêm trọng.