Chuyên gia chỉ ra hai nguy cơ chính khiến virus Nipah có thể xâm nhập Việt Nam

Theo thông tin từ ngành y tế, một số ca mắc và nghi nhiễm virus Nipah gần đây được ghi nhận tại bang West Bengal (Ấn Độ). Đây là tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm, từng gây lo ngại bởi tỷ lệ tử vong cao. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng người dân không nên hoang mang, thay vào đó cần hiểu đúng bản chất dịch bệnh, đường lây truyền cũng như các biện pháp kiểm soát để tránh tâm lý lo lắng quá mức.

Bộ Y tế cho biết đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa phát hiện trường hợp nhiễm virus Nipah. Dù vậy, các địa phương đã được yêu cầu tăng cường giám sát y tế, đặc biệt với người nhập cảnh từ khu vực đang có dịch, nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nguy cơ nếu xuất hiện.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), cho rằng nguy cơ virus Nipah đối với Việt Nam cần được đánh giá một cách khoa học và bình tĩnh. Theo ông, có hai yếu tố chính cần lưu ý.

Thứ nhất là khả năng virus xâm nhập từ bên ngoài thông qua người di chuyển từ các vùng đang lưu hành dịch. Trong bối cảnh giao thương, du lịch quốc tế diễn ra thường xuyên, việc giám sát người nhập cảnh là yêu cầu cần thiết, không chỉ với virus Nipah mà còn với nhiều bệnh truyền nhiễm khác.

Thứ hai, Việt Nam nằm trong khu vực Nam Á và Đông Nam Á, nơi tồn tại các loài dơi ăn quả – ổ chứa tự nhiên của virus Nipah. Xét về mặt dịch tễ, nguy cơ virus lưu hành trong quần thể động vật cần được theo dõi chặt chẽ.

“Tuy nhiên, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh nào ở người và nếu thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa thì virus Nipah không có nguy cơ bùng phát thành dịch lớn trong cộng đồng”, PGS Trần Đắc Phu nhấn mạnh.

Cũng theo vị chuyên gia này, do virus Nipah lây truyền từ động vật sang người, công tác giám sát cần được triển khai song song trên cả người và động vật, đặc biệt là các loài có nguy cơ như dơi và lợn – vật chủ trung gian từng được ghi nhận trong lịch sử dịch tễ.

PGS Trần Đắc Phu cho rằng không nên chủ quan nhưng cũng không cần lo lắng thái quá. Việc theo dõi dịch bệnh phải dựa trên yếu tố dịch tễ cụ thể, tránh tâm lý hoảng sợ chỉ vì xuất hiện thông tin dịch ở nước ngoài. Thực tế cho thấy các đợt bùng phát virus Nipah trên thế giới thường có quy mô hạn chế và không lan rộng như nhiều bệnh truyền nhiễm khác.

Ở góc độ chuyên môn khác, bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch Liên chi hội truyền nhiễm TP.HCM, nhận định virus Nipah không phải mối đe dọa mới. Ông cho biết tác nhân này đã được y học biết đến từ lâu, chủ yếu gây viêm não với đường lây truyền khá phức tạp và khó hình thành dịch lớn tại Việt Nam.

Theo bác sĩ Khanh, trong bối cảnh thông tin toàn cầu lan truyền nhanh, người dân dễ bị tác động bởi các cảnh báo dịch bệnh quốc tế. Tuy nhiên, nhiều đợt lo ngại về virus Nipah trước đây đều lắng xuống trong thời gian ngắn. Đường lây chủ yếu vẫn là từ dơi sang người, lây truyền trực tiếp giữa người với người không phổ biến. Một số trường hợp tại Ấn Độ được cho là liên quan đến thói quen sử dụng nhựa cây bị nhiễm nước bọt của dơi.

Về biện pháp phòng tránh, PGS Trần Đắc Phu nhắc lại rằng virus Nipah từng gây dịch tại Malaysia năm 1998, khi nhiều ca bệnh có liên quan đến việc tiếp xúc với lợn hoặc thịt lợn nhiễm virus. Tuy nhiên, từ đó đến nay, Malaysia không ghi nhận thêm đợt bùng phát tương tự.

Ở các ổ dịch sau này, dơi ăn quả vẫn được xác định là vật chủ chính. Do đó, việc bảo đảm vệ sinh trong chăn nuôi, giết mổ và an toàn thực phẩm được đánh giá là đủ để phòng bệnh hiệu quả. Ông cũng khẳng định không nên vì lo ngại virus Nipah mà ảnh hưởng đến việc tiêu thụ thịt lợn, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán, bởi ăn chín, uống sôi và giữ vệ sinh là hoàn toàn an toàn.

Dù nguy cơ hiện được đánh giá thấp, các chuyên gia vẫn khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh cơ bản. Những người đi hoặc trở về từ vùng có dịch cần theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa, chóng mặt, buồn ngủ hay rối loạn ý thức, cần đến cơ sở y tế sớm và thông báo rõ tiền sử đi lại để được chẩn đoán, xử trí kịp thời.

Bên cạnh đó, các thói quen sinh hoạt an toàn như ăn chín, uống sôi, rửa tay thường xuyên, làm sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, tránh sử dụng thực phẩm bị động vật cắn phá hay tiếp xúc trực tiếp với động vật có nguy cơ cao vẫn được coi là “lá chắn” hiệu quả, không chỉ với virus Nipah mà còn với nhiều bệnh truyền nhiễm khác.

Các chuyên gia thống nhất rằng trong bối cảnh Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh, điều quan trọng nhất là giữ tâm lý bình tĩnh, tuân thủ khuyến cáo y tế và duy trì lối sống vệ sinh, an toàn.