Bộ Y tế đề xuất cấm thế hệ sinh từ 2010 mua, sử dụng thuốc lá, hướng tới mục tiêu xây dựng “thế hệ Việt Nam không khói thuốc”.

Tại hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá năm 2026 diễn ra ngày 22/5, Bộ Y tế cho biết đang hoàn thiện dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi), trong đó đề xuất cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 mua và sử dụng thuốc lá.

Theo bà Trần Thị Vân Ngọc - Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), dự thảo luật đề xuất hai nhóm chính sách lớn. Thứ nhất, cấm sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo, tài trợ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác.

Thứ hai, cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức. Đáng chú ý, Bộ Y tế kiến nghị bổ sung quy định cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua và sử dụng thuốc lá. Theo cơ quan soạn thảo, đây là giải pháp hướng tới hình thành “thế hệ Việt Nam không khói thuốc”, từng bước giảm tỷ lệ nghiện nicotine trong cộng đồng.

thuốc lá - Ảnh 2.
Bộ Y tế đề xuất cấm người sinh từ năm 2010 trở về sau mua và sử dụng thuốc lá. Ảnh: Tuổi Trẻ

Dự thảo hiện đã cơ bản hoàn tất quá trình xây dựng chính sách và đang chờ Chính phủ ban hành nghị quyết thông qua. Theo kế hoạch, dự án luật sẽ được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Năm nay, Ngày Thế giới Không thuốc lá được phát động với chủ đề “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Chủ đề tập trung cảnh báo các hình thức tiếp thị mới đang khiến giới trẻ bị lôi kéo sử dụng sản phẩm chứa nicotine dưới vỏ bọc “hiện đại”, “ít độc hại” hay “thời thượng”.

Theo Bộ Y tế, quảng bá trá hình trên môi trường số, mạng xã hội, tài trợ sự kiện và tiếp thị qua người nổi tiếng đang làm gia tăng nguy cơ nghiện nicotine ở thanh thiếu niên.

Các chuyên gia y tế cho biết dưới bất kỳ hình thức nào, thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine đều gây hại cho sức khỏe. Thuốc lá là nguyên nhân của nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cùng nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Không chỉ ảnh hưởng đến người sử dụng, khói thuốc còn gây hại nghiêm trọng cho những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Các chuyên gia cũng cảnh báo thanh thiếu niên là nhóm dễ nghiện nicotine hơn do não bộ chưa phát triển hoàn thiện trước 25 tuổi.

Hiện Việt Nam đang áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát thuốc lá nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các hành vi bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, quảng cáo hoặc khuyến mại thuốc lá, hút thuốc tại bệnh viện, trường học, phương tiện giao thông công cộng và nhiều địa điểm công cộng khác đều bị nghiêm cấm.

Từ năm 2025, Việt Nam cấm sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Song song với đó, thuốc lá đang chịu thuế tiêu thụ đặc biệt 75% và từ năm 2027 sẽ tiếp tục áp dụng thêm thuế tuyệt đối theo lộ trình tăng dần đến năm 2031.

Theo cơ quan chức năng, tăng thuế là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm tỷ lệ hút thuốc, hạn chế tác hại đối với sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng chi phí y tế cho xã hội.

Một số nghiên cứu quốc tế cho thấy mô hình “thế hệ không thuốc lá” có thể giúp giảm mạnh tỷ lệ hút thuốc ở nhóm trẻ tuổi nếu được triển khai hiệu quả. Tại Anh, một nghiên cứu dự báo tỷ lệ hút thuốc ở nhóm 14-30 tuổi có thể giảm từ 13% năm 2023 xuống gần bằng 0 vào năm 2050.