Hiểm họa khôn lường từ trào lưu kiêng sữa, loại bỏ ngũ cốc để "chống viêm"

Các nội dung này thường nhấn mạnh rằng viêm mãn tính là nguồn gốc của nhiều bệnh nguy hiểm như tim mạch, ung thư, từ đó khuyến khích mọi người thay đổi chế độ ăn theo hướng “chống viêm triệt để”. Không ít người tin rằng chỉ cần thêm các thực phẩm như nghệ, gừng, quả mọng vào thực đơn hoặc thay khoai tây chiên bằng khoai lang nướng, nước ngọt bằng trà xanh, sữa chua thường bằng sữa chua Hy Lạp… là có thể kiểm soát viêm và phòng ngừa bệnh tật.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, cách hiểu này còn nhiều thiếu sót và có thể khiến người áp dụng đưa ra những lựa chọn không phù hợp.

Trao đổi với phóng viên, bác sĩ Nguyễn Thị Thu cho biết, viêm thực chất không phải là bệnh mà là một phản ứng sinh học quan trọng của cơ thể. Khi cơ thể bị tổn thương hoặc nhiễm trùng, phản ứng viêm sẽ kích hoạt hệ miễn dịch, huy động các tế bào bảo vệ đến khu vực bị ảnh hưởng để tiêu diệt tác nhân gây hại và phục hồi mô.

Theo bác sĩ Thu, những biểu hiện quen thuộc như sưng, nóng, đỏ, đau khi bị trầy xước hay va đập chính là dấu hiệu của viêm cấp tính. Đây là cơ chế phòng vệ tự nhiên, đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ sức khỏe.

Vấn đề chỉ thực sự xuất hiện khi phản ứng viêm kéo dài và mất kiểm soát. Khi đó, viêm mạn tính có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể như một “đốm lửa cháy ngầm”, gây tổn thương tế bào, thành mạch và cả vật chất di truyền. Nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng viêm kéo dài ở mức thấp có liên quan đến các bệnh như tim mạch, đái tháo đường type 2 và béo phì. Điều đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, viêm mạn tính thường không có triệu chứng rõ ràng.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng mục tiêu của chế độ dinh dưỡng không phải là loại bỏ hoàn toàn phản ứng viêm, mà là giúp cơ thể kiểm soát quá trình này ở mức cân bằng. Việc hiểu sai và cực đoan hóa khái niệm “chống viêm” có thể dẫn đến những thay đổi ăn uống không hợp lý.

Một trong những xu hướng phổ biến hiện nay là loại bỏ hoàn toàn sữa hoặc gluten khỏi khẩu phần ăn. Theo bác sĩ Thu, sữa và các sản phẩm từ sữa là nguồn cung cấp protein, canxi và nhiều vi chất quan trọng cho cơ thể. Với người khỏe mạnh, việc sử dụng sữa không gây ra phản ứng viêm.

Bà cho biết chỉ những người dị ứng với đạm sữa bò hoặc không dung nạp lactose mới cần hạn chế loại thực phẩm này. Trong khi đó, việc kiêng sữa với mục đích “chống viêm” ở người bình thường không có cơ sở khoa học, thậm chí có thể khiến chế độ ăn thiếu cân đối.

Cùng quan điểm, tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng tại Bệnh viện 19-8, cảnh báo rằng việc chạy theo các chế độ ăn “chống viêm cấp tốc” dễ khiến cơ thể đối mặt với nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng nếu không có sự thay thế hợp lý.

Theo TS Giang, thay vì tập trung vào một vài loại thực phẩm được quảng bá như “siêu thực phẩm”, người dân nên duy trì chế độ ăn đa dạng và cân bằng. Thực đơn hằng ngày cần ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế chế biến sẵn, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin và chất chống oxy hóa. Bên cạnh đó, cá béo, hải sản và các loại rau lá xanh cũng là lựa chọn tốt cho sức khỏe.

Các chuyên gia khẳng định không tồn tại một chế độ ăn “thần kỳ” có thể giải quyết mọi vấn đề sức khỏe. Mỗi người có thể trạng, tình trạng bệnh lý và nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Vì vậy, khi muốn thay đổi chế độ ăn hoặc khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì làm theo những lời khuyên chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.