Hôm nay 5/4 vào Tết Thanh minh 2026, người Việt làm gì và những điều cần lưu ý trong ngày

Hôm nay 5.4 đánh dấu thời điểm bắt đầu Tết Thanh minh 2026, một dấu mốc quen thuộc trong hệ thống 24 tiết khí và cũng là dịp quan trọng trong đời sống văn hóa của người Việt. Theo lịch dương, đây là ngày chủ nhật và là ngày thứ 95 của năm. Đối chiếu với lịch âm, ngày này tương ứng 18 tháng 2, thuộc ngày Kỷ Dậu, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.

Trước đó một ngày, người dân vừa khép lại tiết Xuân phân, giai đoạn thứ 4 trong 24 tiết khí. Sự chuyển tiếp này đưa thời tiết bước sang tiết Thanh minh, giai đoạn thứ 5, mở ra thời điểm chuyển mùa rõ nét. Theo quan niệm dân gian, đây cũng là thời gian trời đất giao hòa, thích hợp cho nhiều hoạt động ngoài trời.

Theo lịch vạn niên, ngày đầu của tiết Thanh minh năm nay rơi vào ngày Thiên Môn. Nhiều quan niệm dân gian cho rằng đây là thời điểm thuận lợi để xuất hành hoặc bắt đầu công việc mới, với niềm tin “xuất hành làm mọi việc đều vừa ý, cầu được ước thấy mọi việc đều thành đạt”.

Hệ thống 24 tiết khí vốn được xây dựng dựa trên chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời, chia năm thành 24 giai đoạn thời tiết khác nhau. Mỗi tiết kéo dài khoảng nửa tháng, phản ánh sự thay đổi của khí hậu. Trong đó, tiết Thanh minh thường bắt đầu vào khoảng ngày 4 hoặc 5.4 và kết thúc vào khoảng ngày 20 hoặc 21.4, trước khi chuyển sang tiết Cốc vũ.

Năm nay, tiết Thanh minh kéo dài từ ngày 5.4 đến 21.4. Theo cách tính thiên văn, tiết này bắt đầu khi kinh độ Mặt Trời đạt 15 độ nếu lấy Xuân phân làm mốc. Ngày đầu tiên trong tiết Thanh minh được gọi là Tết Thanh minh 2026, mang ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của người Việt.

Về mặt ngôn ngữ, “Thanh minh” được hiểu là trời quang và sáng. Chữ “thanh” mang nghĩa trong sạch, còn “minh” biểu thị sự sáng rõ. Điều này cũng phản ánh đặc điểm thời tiết trong giai đoạn này khi không khí trở nên dễ chịu, bầu trời trong và cảnh vật bắt đầu chuyển mình rõ rệt.

Không chỉ mang ý nghĩa về thời tiết, Tết Thanh minh 2026 còn gắn liền với các giá trị văn hóa truyền thống. Đây là dịp để con cháu hướng về cội nguồn, tưởng nhớ tổ tiên và củng cố mối liên kết gia đình. Trong đó, hoạt động tảo mộ đóng vai trò trung tâm.

Vào dịp này, nhiều gia đình sắp xếp thời gian đi tảo mộ, dọn dẹp khuôn viên phần mộ, nhổ cỏ, lau chùi bia đá và thay hoa mới. Nghi thức thắp hương tưởng niệm cũng được thực hiện trang trọng, thể hiện lòng thành kính đối với người đã khuất. Đây không chỉ là việc làm mang tính nghi lễ mà còn là cách gìn giữ truyền thống qua nhiều thế hệ.

Bên cạnh tảo mộ, nhiều gia đình còn kết hợp tụ họp, cùng nhau ôn lại kỷ niệm và giáo dục con cháu về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Điều này góp phần duy trì bản sắc văn hóa trong đời sống hiện đại.

Xét về góc độ thời tiết, tiết Thanh minh thường trùng với thời điểm khí hậu chuyển sang giai đoạn ổn định hơn sau mùa xuân. Nhiệt độ tăng dần, độ ẩm phù hợp và cây cối bắt đầu phát triển mạnh. Đây cũng là thời điểm thuận lợi cho các hoạt động nông nghiệp và sinh hoạt ngoài trời.

Các chuyên gia cho rằng việc hiểu đúng về 24 tiết khí, trong đó có tiết Thanh minh, giúp người dân chủ động hơn trong sinh hoạt và sản xuất. Đồng thời, việc duy trì các phong tục như tảo mộ trong Tết Thanh minh 2026 cũng góp phần bảo tồn giá trị truyền thống.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, dù nhịp sống thay đổi, ý nghĩa của Thanh minh vẫn được giữ gìn. Đây không chỉ là một tiết khí trong năm mà còn là dịp để mỗi người nhìn lại cội nguồn, gắn kết gia đình và tiếp nối những giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc.