Khi nào nên cai sữa cho trẻ? Chuyên gia chỉ ra thời điểm phù hợp và những điều cha mẹ cần lưu ý

Nhiều bậc phụ huynh thường băn khoăn liệu trẻ nên cai sữa khi tròn một tuổi hay tiếp tục bú mẹ lâu hơn. Thực tế, việc cai sữa không phụ thuộc hoàn toàn vào độ tuổi mà cần được cân nhắc dựa trên mức độ sẵn sàng của cả mẹ và bé.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ nên được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời. Sau giai đoạn này, trẻ cần bắt đầu ăn dặm để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng ngày càng cao, đồng thời vẫn tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu cả mẹ và con đều mong muốn.

Điều này cũng đồng nghĩa việc cho trẻ bú mẹ sau 2 tuổi không gây hại. Ngược lại, sữa mẹ vẫn có thể mang lại giá trị dinh dưỡng, hỗ trợ tăng cường miễn dịch và duy trì sự gắn kết giữa mẹ với con.

Trong khi đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho rằng không tồn tại một thời điểm được xem là "đúng" với tất cả trẻ. Cai sữa là quyết định mang tính cá nhân và nên diễn ra khi cả hai phía đều đã sẵn sàng.

Nhận biết dấu hiệu trẻ đã sẵn sàng cai sữa

Theo các chuyên gia, trẻ có thể đã bước vào giai đoạn thích hợp để cai sữa khi bắt đầu hứng thú hơn với thức ăn đặc, giảm số lần bú trong ngày, thời gian bú ngắn hơn, dễ bị phân tâm khi bú hoặc đã có thể uống bằng cốc.

Tuy nhiên, mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau nên cha mẹ không nên ép con cai sữa chỉ vì đã đến một độ tuổi nhất định.

Ngược lại, nếu trẻ đột nhiên từ chối bú mẹ, điều đó cũng chưa hẳn đồng nghĩa với việc đã đến lúc cai sữa. CDC cho biết hiện tượng này có thể chỉ diễn ra tạm thời khi trẻ mọc răng, bị cảm, thay đổi môi trường sống hoặc gặp căng thẳng. Sau khi nguyên nhân được khắc phục, nhiều trẻ sẽ bú mẹ trở lại bình thường.

Nên cai sữa từ từ để tránh ảnh hưởng đến mẹ và bé

Khi quyết định cai sữa, các chuyên gia đều khuyến cáo nên thực hiện từng bước thay vì dừng đột ngột.

Người mẹ có thể giảm dần từng cữ bú và thay thế bằng các bữa ăn hoặc thức uống phù hợp với độ tuổi của trẻ. Cách làm này giúp trẻ có thời gian thích nghi, đồng thời giúp cơ thể mẹ giảm tiết sữa từ từ, hạn chế nguy cơ căng tức ngực, tắc tia sữa hoặc viêm tuyến vú.

Đối với trẻ dưới 12 tháng tuổi, nếu ngừng bú mẹ thì không nên thay thế bằng sữa bò thông thường mà cần sử dụng sữa công thức dành cho trẻ nhũ nhi theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Sau 12 tháng tuổi, trẻ có thể sử dụng sữa bò nguyên kem đã tiệt trùng nếu không có chống chỉ định, đồng thời cần duy trì chế độ ăn đa dạng để đáp ứng nhu cầu phát triển.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng khuyến nghị cha mẹ tránh lựa chọn thời điểm cai sữa khi trẻ đang ốm, vừa tiêm chủng, mới chuyển nhà, bắt đầu đi nhà trẻ hoặc trải qua những thay đổi lớn trong cuộc sống. Việc lùi thời điểm cai sữa trong các giai đoạn này có thể giúp trẻ thích nghi tốt hơn và giảm áp lực cho cả mẹ lẫn con.