Một dạng bệnh gan không liên quan đến rượu đang gia tăng nhanh chóng trên toàn thế giới, đe dọa ảnh hưởng tới hàng tỷ người trong vài thập kỷ tới. Đó là MASLD – căn bệnh gắn liền với lối sống hiện đại và những rối loạn chuyển hóa ngày càng phổ biến.

Theo nghiên cứu của Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe công bố trên tạp chí The Lancet Gastroenterology & Hepatology, số người mắc MASLD có thể chạm mốc 1,8 tỷ vào năm 2050. Trước đó, trong hơn 30 năm, số ca bệnh đã tăng mạnh từ khoảng 500 triệu năm 1990 lên 1,3 tỷ vào năm 2023, tương đương mức tăng 143%.

Sự bùng phát này được cho là hệ quả trực tiếp từ thay đổi trong lối sống, khi chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, ít vận động và tình trạng béo phì ngày càng phổ biến. Gan – cơ quan trung tâm của quá trình chuyển hóa – phải chịu áp lực lớn khi đường huyết tăng cao, kéo theo nguy cơ tích tụ mỡ trong gan.

Các nhà nghiên cứu chỉ ra, đường huyết cao là yếu tố nguy cơ hàng đầu, tiếp theo là chỉ số khối cơ thể (BMI) cao và thói quen hút thuốc. Đáng lo ngại, bệnh không còn tập trung ở người cao tuổi mà có xu hướng trẻ hóa, với nhiều ca ghi nhận ở nhóm nam 35–39 tuổi và nữ 55–59 tuổi.

15-1776219245-khong-uong-ruou-van-mac-benh-gan-sat-thu-tham-lang-lan-rong-toan-cau
Sự gia tăng các ca bệnh xuất phát từ thói quen sinh hoạt, ăn uống hiện đại. Ảnh: Shutterstock.

Xét về địa lý, một số khu vực như Bắc Phi và Trung Đông có tỷ lệ mắc cao hơn, song xu hướng gia tăng đang diễn ra ở hầu hết các quốc gia. Tại Anh, số ca bệnh tăng 33% trong giai đoạn 1990–2023; Australia và Mỹ cũng ghi nhận mức tăng lần lượt 30% và 22%.

Dù số ca mắc tăng nhanh, tác động tổng thể đến sức khỏe cộng đồng chưa tăng tương ứng, phần nào nhờ tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị giúp phát hiện bệnh sớm và kiểm soát tốt hơn. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ lâu dài vẫn rất lớn, khi bệnh có thể tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan nếu không được can thiệp kịp thời.

Một trong những thách thức lớn của MASLD là diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe. Khi triệu chứng xuất hiện, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài hoặc đau tức vùng gan.

Dù vậy, bệnh vẫn có thể kiểm soát nếu thay đổi lối sống hợp lý. Việc duy trì cân nặng, điều chỉnh chế độ ăn và tăng cường vận động được xem là chìa khóa giúp giảm mỡ trong gan và cải thiện các yếu tố nguy cơ liên quan.