Đời sống
21/10/2026 10:03Người đi bộ nhanh hay chậm sống thọ hơn? Điều quan trọng không nằm ở tốc độ
Tốc độ đi bộ tiết lộ điều gì về sức khỏe?
Một phân tích tổng hợp 9 nghiên cứu lớn với hơn 34.000 người cao tuổi, được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Y khoa Mỹ (JAMA), cho thấy tốc độ đi bộ có khả năng dự đoán tuổi thọ không thua kém một số chỉ số sức khỏe như huyết áp và bệnh mạn tính.
Có thể hình dung tốc độ đi bộ giống như đèn báo nhiên liệu trên ô tô. Khi tốc độ giảm, đó có thể là tín hiệu cho thấy cơ thể đang gặp vấn đề, thay vì bản thân việc đi chậm trực tiếp khiến sức khỏe suy yếu.
Ngược lại, những người đi bộ nhanh thường có sức khỏe tim mạch tốt hơn, ít bị suy giảm khối lượng cơ rõ rệt và ít gặp tình trạng thoái hóa thần kinh. Một nghiên cứu theo dõi hơn 400.000 người cũng ghi nhận nhóm đi bộ nhanh có tuổi thọ dự kiến dài hơn nhóm đi chậm.
Tuy nhiên, kết quả này không có nghĩa một người chỉ cần chủ động tăng tốc độ đi bộ là có thể kéo dài tuổi thọ. Tốc độ đi bộ cần được nhìn nhận như một chỉ dấu phản ánh tình trạng thể chất tổng thể, thay vì mục tiêu phải đạt bằng mọi giá.
Đi bộ chậm có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý
Ở người trưởng thành, tốc độ đi bộ thoải mái thường dao động khoảng 0,8–1,2 m/giây. Đối với người cao tuổi, tốc độ dưới 0,6 m/giây có thể liên quan đến các vấn đề bệnh lý, không đơn thuần là biểu hiện của quá trình lão hóa.
Một trong những nguyên nhân khiến tốc độ đi bộ giảm là suy giảm khối lượng cơ, làm chân yếu và khiến việc di chuyển trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh đó, chức năng tim suy giảm có thể gây hụt hơi, tức ngực khi tăng tốc, trong khi các bệnh lý ở khớp gối hoặc khớp háng có thể khiến người bệnh đau khi bước đi.
Những thay đổi của hệ thần kinh cũng có thể ảnh hưởng đến dáng đi, khiến động tác chậm lại, bước chân ngắn hơn hoặc xuất hiện tình trạng lê bước.
Đáng chú ý, một số người cao tuổi chỉ được chẩn đoán suy tim, bệnh xương khớp hoặc bệnh thần kinh ngoại biên do tiểu đường sau khi tốc độ đi bộ đã giảm trong khoảng một đến hai năm. Vì vậy, việc nhận ra những thay đổi bất thường từ sớm có thể tạo cơ hội để người bệnh được can thiệp kịp thời.
Điều quan trọng là không nên mặc định đi chậm chỉ do tuổi tác. Nếu khả năng di chuyển suy giảm rõ rệt so với trước đây, người cao tuổi cần chú ý tìm hiểu nguyên nhân thay vì bỏ qua dấu hiệu này.
Không nên cố đi thật nhanh để đạt 10.000 bước mỗi ngày
Với mong muốn cải thiện sức khỏe, nhiều người đặt mục tiêu đi bộ thật nhanh hoặc hoàn thành 10.000 bước mỗi ngày. Tuy nhiên, cách tiếp cận này không phù hợp với tất cả mọi người.
Ở người trung niên và cao tuổi, đặc biệt là những người có cơ chân yếu hoặc khả năng giữ thăng bằng kém, việc cố tăng tốc có thể làm tăng nguy cơ té ngã và gãy xương hông.
Thay vì chạy theo tốc độ của người khác, mỗi người nên lựa chọn cường độ vận động phù hợp với thể trạng. Mục tiêu không phải là đi nhanh nhất có thể, mà là duy trì khả năng vận động an toàn và đều đặn.
Người cao tuổi nên đi bộ với tốc độ nào?
Theo hướng dẫn hoạt động thể chất dành cho người trưởng thành Trung Quốc, người cao tuổi nên tích lũy 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần.
Cường độ trung bình được xác định khi người tập vẫn có thể trò chuyện nhưng không thể hát, cơ thể hơi đổ mồ hôi và nhịp tim tăng lên mà chưa đến mức thở dốc, không thể nói chuyện. Với phần lớn người cao tuổi, mức vận động này tương ứng tốc độ đi bộ khoảng 4–5 km/giờ.
Bên cạnh tốc độ, người cao tuổi nên chú ý đến sự thay đổi khả năng vận động của chính mình theo thời gian. Chẳng hạn, cần tự đánh giá xem năm nay có đi chậm hơn năm ngoái hay không, khi đi trên đường bằng có dễ mệt không hoặc có thường xuyên phải dừng lại, vịn vào vật xung quanh để giữ thăng bằng hay không.
Những thay đổi này có thể cung cấp thông tin hữu ích về tình trạng sức khỏe, đặc biệt khi khả năng đi bộ suy giảm kéo dài.
Tốc độ đi bộ không phải yếu tố quyết định duy nhất đối với tuổi thọ. Người đi nhanh nên tiếp tục duy trì vận động phù hợp, trong khi người đi chậm cần chú ý tìm nguyên nhân và tăng cường sức mạnh cơ bắp. Điều cần tránh là ép bản thân tăng tốc quá mức hoặc ngừng vận động hoàn toàn chỉ vì khả năng đi bộ không còn như trước.
Hải Yến (SHTT)