Hoa sữa là hương thu Hà Nội, nhưng khi hương quá nồng khiến người dân mất ngủ, khó chịu, tình yêu dành cho loài hoa này cũng cần nhường chỗ cho sự cảm thông. Vấn đề không nằm ở cây hoa, mà ở cách quy hoạch và trồng cây trong thành phố.

Mỗi khi Hà Nội chớm thu, nhiều người thích đi lang thang qua những con phố có hoa sữa. Hương hoa theo gió, lúc thoảng nhẹ, lúc nồng lên ở một góc đường quen. Giữa phố xá ồn ào, đôi khi chưa nhìn thấy cây, đã biết vừa đi vào một khoảng thu Hà Nội.

Dường như, hoa sữa là một đặc sản của thành phố. Hà Nội có bao nhiêu thứ để nhớ, nhưng mùi hương ấy có chỗ riêng trong lòng nhiều người. Đi xa, nghe một câu hát nhắc đến hoa sữa, có khi cả con phố cũ lại hiện về.

Tuy nhiên, những ngày vừa qua rất thông cảm với những cư dân sống giữa những hàng hoa sữa dày đặc. Chúng ta có thể rẽ sang phố khác khi thấy mùi quá nồng, còn họ vẫn phải ăn, ngủ, sinh hoạt dưới những tán cây ấy. Dù yêu hoa sữa, vẫn hiểu vì sao có người mong được chuyển bớt cây khỏi nơi mình sống.

HOa sua 1.jpg
Dù yêu hoa sữa, vẫn hiểu vì sao có người mong được chuyển bớt cây khỏi nơi mình sống. Ảnh: VietNamNet

Vì mùi hoa sữa quá nồng khiến những cư dân Bắc Linh Đàm dùng vòi cứu hỏa phun lên cây cho rụng bớt hoa. Một loài hoa từng khiến người ta làm thơ, nay khiến người ta phải tìm cách ngăn mùi vào nhà.

Theo ghi nhận của VietNamNet, quanh hai tòa chung cư CT1 và CT3 có 12 cây hoa sữa đồng loạt nở rộ. Anh Lâm, một cư dân, cho biết gia đình phải đóng cửa, hạn chế cho con xuống sân chơi. Anh Hiếu bỏ buổi chạy bộ tối vì mùi hoa khiến anh đau đầu, khó chịu. Người bảo vệ trực ngoài sảnh không có cách tránh, phải đeo khẩu trang trong ca làm. Tối 13/10, ban quản lý dùng vòi cứu hỏa phun nước lên những tán cây để làm rụng bớt hoa.

Đọc đến người bảo vệ, dường như khó có thể tiếp tục bênh hoa sữa chỉ bằng những câu hát. Ông phải ngồi đó làm việc, qua những giờ hương hoa đậm nhất. Một lời khuyên hãy thưởng thức vẻ đẹp mùa thu, nếu có, hẳn chẳng giúp được ông bao nhiêu.

Tình yêu một mùi hương cũng cần chừa chỗ cho giấc ngủ của người khác.

Nhà khảo cổ học Nguyễn Thị Hậu từng kể trong một bài viết về những hàng hoa sữa gần nhà trên phố Ngô Thời Nhiệm, những chiều cuối thu hương đậm đến nhức đầu rồi dịu hẳn khi một làn gió đi qua. Vậy mà khi xa Hà Nội, mùi hoa ấy vẫn nằm trong ký ức của bà, cùng một tối mùa thu năm 1975 chia tay bạn bè.

Một người có thể vừa nhớ hoa sữa, vừa hiểu nỗi khổ của người sống cạnh nó. Chẳng có gì mâu thuẫn.

Nhưng giữa cuộc tranh luận nên giữ hay chuyển cây chỗ khác, có một câu hỏi đặt ra: Hoa sữa có tự chọn chỗ đứng đâu?

Ai đó đã chọn giống cây, chọn vị trí và khoảng cách để trồng. Cây đứng cạnh cửa sổ phòng ngủ, vây quanh sân chung cư hay trải dài trên cả tuyến phố đều từ những quyết định ấy. Đến mùa, cây cứ thế nở hoa.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến nói “oan cho cây hoa sữa”. Ông cho rằng cần nhìn vào quy hoạch cây xanh và mật độ trồng. Ngay gần nơi ông sống, những cây hoa sữa cũng đứng quá dày, theo nhận xét của ông, khiến hương hoa nồng đặc khi cùng nở.

Đó mới là chuyện cần bàn cho đến nơi đến chốn. Chúng ta khó thuyết phục nhau về một mùi hương, bởi cảm nhận và ký ức của mỗi người mỗi khác. Nhưng có thể đếm được bao nhiêu cây đang đứng quanh một tòa nhà, đo được khoảng cách từ tán cây tới cửa sổ, hỏi được những gia đình ở đó bị ảnh hưởng ra sao.

Và trước khi đưa cây đi, cũng cần hỏi người sống ở nơi cây sắp đến.

Năm 2019, gần 100 cây hoa sữa từ phố Trích Sài được chuyển lên khu vực bãi rác Nam Sơn, với mục đích hạn chế mùi rác. Đến năm 2022, báo chí ghi nhận người dân nơi tiếp nhận cũng đề nghị chuyển hàng cây. Họ phản ánh mùi hoa cộng với mùi rác khiến mọi người càng khó chịu. Khi nghe thông tin có thể đưa thêm cây từ nội thành về, những người dân địa phương bày tỏ sự phản đối.

Như vậy, những cây rời một khu dân cư này lại trở thành nỗi phiền lòng của khu dân cư khác. Người Nam Sơn cũng cần bóng mát, cũng mong có khoảng không khí dễ chịu trước cửa nhà.

Câu chuyện ấy nhắc rằng di chuyển cây cần nhiều hơn một địa điểm còn đất trống.

Hà Nội cần xem lại từng hàng cây. Chỗ quá dày thì giãn bớt; cây sát nhà, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt thì cân nhắc chuyển tới vị trí phù hợp. Những cây lâu năm vẫn cho bóng mát, vẫn được cư dân yêu quý, cần có lý do rõ ràng trước khi tác động.

Cũng cần xem lại vì sao những hàng cây bất hợp lý đã được trồng, để lần sau không bị lặp lại. Trồng cây rồi sửa sai khi cây đã lớn vừa tốn kém, vừa có thể làm mất bóng mát mà người dân đã đợi nhiều năm mới có. Mỗi mùa thu lại tranh luận, rồi chờ hoa tàn, thì đến mùa sau câu chuyện vẫn còn nguyên.

Có lẽ nên bắt đầu bằng việc hỏi những người sống dưới tán cây, rồi khảo sát chỗ nào cần giữ, chỗ nào nên giãn bớt. Cây chuyển đi cần được chăm sóc để sống, nơi đón cây cũng cần được hỏi ý kiến. Làm cẩn thận một lần, để những mùa thu sau người dân không phải mang vòi cứu hỏa ra ứng phó với hoa.

Nhiều người vẫn mong muốn những mùa thu tới được lang thang qua Hà Nội, gặp hương hoa sữa ở một khúc phố quen. Thành phố mà mất đi mùi hương ấy, sẽ buồn lắm. Nhưng cũng mong người sống sau ô cửa trên khúc phố đó có thể mở cửa đón gió, và thở được mỗi ngày khi mùa hoa sữa đến.

Theo Lan Anh (VietNamNet)