Công việc sa sút, hay quên, khó tập trung khiến người phụ nữ 32 tuổi nghĩ năng lực của mình đi xuống, trước khi được chẩn đoán trầm cảm.

Chị Đ.H.N., 32 tuổi, quê Hưng Yên, đến Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E, khi tình trạng mệt mỏi, giảm tập trung, suy giảm trí nhớ và mất động lực kéo dài. Những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến công việc, khiến chị phải nghỉ việc và nhờ gia đình hỗ trợ.

Trước đây, có những tài liệu chị chỉ cần đọc một lần nhưng nay phải xem đi xem lại; thông tin vừa tiếp nhận cũng dễ quên. Những công việc vốn quen thuộc trở nên khó khăn hơn, có lúc chị cảm thấy đầu óc như “đứng lại”. Sau thăm khám, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E, chẩn đoán chị mắc trầm cảm và chỉ định điều trị kết hợp thuốc với liệu pháp tâm lý.

Không chỉ ở người trưởng thành, những thay đổi về khả năng tập trung, trí nhớ và cách nhìn nhận bản thân cũng có thể xuất hiện ở người trẻ mắc trầm cảm. Một nữ sinh 14 tuổi từng được ghi nhận tại Bệnh viện E có biểu hiện suy giảm trí nhớ, khó tập trung, thường xuyên chán nản và tự trách bản thân sau thời gian chịu áp lực học tập kéo dài. Em được chẩn đoán trầm cảm kèm ý tưởng tự sát.

Từ hai trường hợp với những hoàn cảnh khác nhau, các bác sĩ lưu ý trầm cảm không chỉ biểu hiện bằng nỗi buồn. Bệnh còn có thể làm thay đổi năng lượng, hứng thú, khả năng tập trung, ghi nhớ, suy nghĩ và đưa ra quyết định, từ đó ảnh hưởng đến học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày.

Với người bệnh, những thay đổi này đôi khi dễ bị hiểu nhầm là lười biếng, thiếu cố gắng hoặc năng lực giảm sút. Nhưng khi chúng kéo dài và bắt đầu cản trở cuộc sống, đây có thể là dấu hiệu cần được đánh giá về sức khỏe tâm thần.

Người mắc trầm cảm thường có cảm giác thiếu năng lượng dù không làm việc quá sức. Việc bắt đầu một nhiệm vụ đơn giản cũng trở nên khó khăn, trong khi những hoạt động trước đây vốn có thể hoàn thành dễ dàng lại tiêu tốn nhiều thời gian và công sức hơn.

Cùng với đó, sự hứng thú có thể giảm dần. Người bệnh không còn muốn tham gia những hoạt động từng khiến họ vui vẻ, ít chủ động giao tiếp hoặc chỉ cố gắng hoàn thành những việc bắt buộc.

Khả năng tập trung và ghi nhớ cũng có thể bị ảnh hưởng. Người bệnh dễ quên thông tin mới, khó theo dõi một tài liệu hoặc cuộc trò chuyện, mất nhiều thời gian để xử lý công việc. Một số người cảm thấy suy nghĩ chậm hơn, khó sắp xếp vấn đề và đưa ra quyết định.

Những biểu hiện này nếu kéo dài có thể tạo ra tác động rõ rệt trong đời sống. Học sinh có thể sa sút kết quả học tập, khó hoàn thành bài vở; người đi làm dễ quên nhiệm vụ, giảm hiệu suất hoặc phải nghỉ việc. Khi đó, người bệnh có thể càng nghi ngờ khả năng của bản thân, làm tình trạng tâm lý trở nên nặng nề hơn.

Rối loạn giấc ngủ cũng là biểu hiện thường gặp. Người bệnh có thể khó ngủ, ngủ không sâu, thức giấc nhiều lần hoặc ngủ nhiều hơn bình thường. Tình trạng này có thể đi kèm mệt mỏi và làm khả năng tập trung trong ngày suy giảm thêm.

Ở một số người, trầm cảm còn đi kèm cảm giác vô dụng, tự trách hoặc cho rằng bản thân không đủ tốt. Những suy nghĩ tiêu cực này cần được chú ý, đặc biệt khi xuất hiện thường xuyên và ảnh hưởng đến cách người bệnh học tập, làm việc hoặc duy trì các mối quan hệ.

Không phải cứ mệt mỏi, hay quên hay khó tập trung là mắc trầm cảm. Những biểu hiện này có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác như thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Việc chẩn đoán cần được thực hiện qua thăm khám và đánh giá chuyên môn.

Khi những thay đổi về tâm trạng, năng lượng, giấc ngủ, khả năng tập trung hoặc hiệu quả học tập, công việc kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên tìm đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá. Việc nhận diện và điều trị sớm giúp hạn chế những ảnh hưởng của bệnh đến cuộc sống.

HL (SHTT)