Uống nước chanh thay thuốc, chết vì mù quáng

Mới đây, một bác sĩ đã chia sẻ với báo chí câu chuyện nam bệnh nhân 47 tuổi, mắc bệnh tăng huyết áp mãn tính, tử vong vì ngừng uống thuốc để chữa bệnh bằng cách uống nước chanh muối và tắm nắng. Chỉ sau 10 người chữa bệnh theo "cách lạ", người đàn ông tử vong vì tăng huyết áp dẫn đến đột quỵ.

Câu chuyện nhanh chóng được dư luận quan tâm, vì việc dùng nước chanh muối đậm đặc để chữa bệnh thời gian gần đây được nhiều người mù quãng tin tưởng. Không ít sự việc chết người, cấp cứu đã xảy ra vì nguyên nhân dở khóc dở cười này.

Không chỉ chữa bệnh tăng huyết áp, nhiều người thậm chí còn tin uống nước chanh muối đậm đặc mỗi ngày có thể chữa viêm gan, tiểu đường, thậm chí cả ung thư. Họ còn lập ra những hội nhóm chia sẻ kinh nghiệm uống nước chanh muối để chữa bệnh, lan truyền rồi cùng củng cố những câu chuyện “uống thuốc Tây lâu ngày có hại”, “chanh muối giúp ổn định huyết áp” hay "cơ thể có thể tự cân bằng và tự chữa lành".

Bi kịch không nằm ở quả chanh...

Theo các bác sĩ, những căn bệnh như tăng huyết áp mạn tính, tiểu đường hay ung thư, người bệnh buộc phải dùng thuốc và được điều trị lâu dài để kiểm soát chỉ số, phòng biến chứng. Việc tự ý ngưng điều trị có thể làm phát sinh những biến chứng tùy mức độ, từ nhẹ cho đến khiến người bệnh tử vong trong khoảnh khắc, không thể cứu chữa.

Nước chanh, nếu dùng hợp lý, có thể mang lại một số lợi ích dinh dưỡng. Tuy nhiên, việc pha thêm muối, yếu tố làm tăng huyết áp, rồi coi đó là phương pháp điều trị thay thế thuốc là ngộ nhận nguy hiểm. Vấn đề không nằm ở quả chanh, mà ở việc bệnh nhân quyết định từ bỏ phác đồ điều trị đã được chứng minh bằng khoa học.

Nhiều bệnh nhân chọn tin vào nước chanh muối vì tâm lý sợ thuốc, ngại điều trị lâu dài. Họ dễ bị thuyết phục bởi những giải pháp nghe đơn giản, “tự nhiên”, ít đau đớn hơn y học hiện đại. Chính tâm lý này tạo điều kiện cho thông tin chữa bệnh sai lệch lan rộng.

"Thầy lang dởm" và tâm lý "có bệnh thì vái tứ phương"

Bà Nguyễn Thị Anh (56 tuổi, Nghệ An), người từng điều trị ung thư tuyến giáp, nhớ lại quãng thời gian tuyệt vọng khi cơ thể suy kiệt vì hóa - xạ trị. Trong lúc ấy, bà tình cờ xem được quảng cáo trên mạng xã hội về một "thầy thuốc nam", khẳng định có thể chữa ung thư bằng cao thảo dược gia truyền, không cần điều trị bệnh viện.

Những lời hứa hẹn "tiêu khối u", "khỏi bệnh không cần thuốc Tây" đã đánh trúng tâm lý sợ hãi, mệt mỏi của bà Anh. Rất may, con gái bà là giáo viên đã kịp thời ngăn cản.

5 năm sau sự việc, nhờ kiên trì điều trị theo phác đồ của bác sĩ, sức khỏe của bà Anh ổn định, bệnh được kiểm soát. "Nếu ngày đó tôi tin theo lang băm, có lẽ đã không còn cơ hội ngồi đây", bà Anh chia sẻ.

Câu chuyện của bà Anh không hiếm. Trên mạng xã hội, người ta dễ dàng bắt gặp những lời mở đầu quen thuộc như "nhà tôi ba đời trị bệnh xương khớp", "ba đời chữa ung thư", kèm theo khẳng định "nhiều bệnh nhân đã khỏi". Những thông điệp ấy không dựa trên bằng chứng khoa học, nhưng lại có sức mê hoặc đặc biệt với người bệnh đang tuyệt vọng.

Nhiều người không rõ bằng cấp, không được đào tạo y khoa, nhưng vẫn tự tin chia sẻ các phương pháp mang danh "chữa lành", "đào thải độc tố", "khỏi bệnh không cần thuốc", thu hút hàng trăm nghìn lượt theo dõi.

Một số người xây dựng hình ảnh cá nhân như "người thức tỉnh", liên tục đưa ra những lập luận cảm tính, giản lược hóa bệnh tật thành vấn đề "độc tố", "năng lượng", từ đó phủ nhận vai trò của y học. Dù thiếu cơ sở khoa học, các nội dung này vẫn lan truyền mạnh.

Không chỉ thế, nhiều hội nhóm trên mạng xã hội cũng được lập ra với những cái tên dễ gây tin tưởng như "Thuốc nam chữa ung thư phổi", "Hội chữa bệnh bằng thuốc nam", "Chữa bệnh không cần dùng thuốc"... Ban đầu núp bóng chia sẻ kinh nghiệm, không ít nhóm nhanh chóng biến tướng thành nơi những người không có chuyên môn khai thác nỗi tuyệt vọng của bệnh nhân để quảng bá, buôn bán thuốc và các liệu trình mập mờ, chưa từng được kiểm chứng.

Khi thông tin lan truyền trong các "vòng kín", thiếu phản biện chuyên môn và không có kiểm chứng khoa học, người bệnh rất dễ tin tưởng, dẫn đến đối mặt rủi ro.

Đừng để sự việc chỉ được phát hiện khi đã quá muộn

Phần lớn người tin theo những "bài thuốc truyền miệng" là người cao tuổi, người ít tiếp cận thông tin chính thống, hạn chế kỹ năng phân biệt đúng, sai. Trong tâm thế "còn nước còn tát", họ bấu víu vào những lời hứa dễ nghe, trái ngược với các khuyến cáo y tế thận trọng.

Cái chết của người đàn ông 47 tuổi không chỉ là bi kịch cá nhân, mà còn phơi bày lỗ hổng trong quản lý thông tin y tế trên không gian mạng. Khi nội dung chữa bệnh phản khoa học tồn tại công khai, thu hút đông đảo người theo dõi mà chưa được kiểm soát hiệu quả, rủi ro không còn là chuyện riêng lẻ.

Sự nhẹ dạ của người bệnh đáng thương, nhưng cũng đáng trách. Tuy nhiên, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai người dân. Các cơ quan quản lý cần siết chặt giám sát, xử lý nội dung chữa bệnh sai lệch, hành nghề y trái phép trên mạng xã hội, đồng thời đẩy mạnh truyền thông y tế theo hướng dễ hiểu, dễ tiếp cận với người cao tuổi và nhóm yếu thế.