Vì sao gội đầu kỹ, gàu vẫn quay lại? Bác sĩ chỉ rõ nguyên nhân

Gàu không chỉ liên quan đến việc vệ sinh

Gàu hình thành khi quá trình thay mới tế bào da đầu diễn ra nhanh hơn bình thường, khiến các tế bào bong ra thành vảy. Người bị gàu thường xuất hiện vảy trắng hoặc vàng nhạt trên tóc, vai áo, đôi khi kèm cảm giác ngứa nhẹ.

Theo bác sĩ CKI Lê Cao Trí, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, gàu không đơn thuần xuất phát từ việc vệ sinh da đầu kém. Hoạt động của tuyến bã nhờn, cơ địa, yếu tố nội tiết, miễn dịch và sự phát triển của nấm men Malassezia đều có liên quan đến tình trạng này.

Malassezia là loại nấm men vốn tồn tại tự nhiên trên bề mặt da. Khi thời tiết nóng ẩm, loại nấm men này có thể phát triển mạnh hơn, kích thích phản ứng viêm ở những người có cơ địa nhạy cảm, từ đó làm tăng tình trạng bong vảy và ngứa.

Vì vậy, ngay cả những người thường xuyên gội đầu, giữ tóc sạch vẫn có thể bị gàu hoặc viêm da tiết bã.

Theo bác sĩ Trí, thời tiết nóng ẩm trong mùa mưa cũng là một trong những yếu tố khiến gàu và viêm da tiết bã dễ bùng phát hoặc tái phát.

Độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho Malassezia phát triển. Cùng lúc, thời tiết nóng khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh, làm da đầu nhiều dầu hơn. Lượng bã nhờn này lại là nguồn dinh dưỡng thuận lợi cho Malassezia, khiến tình trạng dễ kéo dài.

Gội đầu quá nhiều cũng không tốt

Một số người có thói quen để tóc ẩm lâu sau khi gội hoặc đi mưa. Việc để tóc tự khô hoặc buộc tóc khi còn ướt khiến độ ẩm lưu lại trên da đầu trong thời gian dài.

Ngược lại, cũng có người ngại gội đầu trong mùa mưa và kéo dài thời gian giữa các lần gội. Khi dầu thừa, mồ hôi, bụi bẩn và tế bào sừng tích tụ, tình trạng gàu và ngứa có thể tiến triển.

Theo bác sĩ Trí, một hiểu lầm phổ biến là cứ bị gàu thì phải gội đầu thật nhiều. Gội đầu giúp loại bỏ dầu và vảy da nhưng nếu gội quá thường xuyên hoặc sử dụng dầu gội có tính tẩy rửa mạnh, lớp dầu bảo vệ tự nhiên trên da đầu có thể bị ảnh hưởng, gây kích ứng và khiến tình trạng trở nên khó kiểm soát.

Các sản phẩm chăm sóc và tạo kiểu tóc cũng cần được sử dụng phù hợp. Dầu dưỡng, gel hoặc sáp nếu bôi trực tiếp lên da đầu có thể làm tăng lượng dầu trên bề mặt da, vì vậy nên ưu tiên sử dụng ở phần thân và ngọn tóc.

Chăm sóc da đầu thế nào?

Với người có da đầu bình thường, bác sĩ Trí cho biết có thể gội đầu khoảng 2-3 lần mỗi tuần, đồng thời điều chỉnh tần suất tùy lượng dầu tiết ra và mức độ hoạt động hằng ngày.

Với người có da đầu nhiều dầu hoặc đã được chẩn đoán viêm da tiết bã, bác sĩ có thể chỉ định các loại dầu gội chứa hoạt chất như ketoconazole, zinc pyrithione, selenium sulfide hoặc salicylic acid tùy từng trường hợp và giai đoạn.

Khi da đầu đang viêm, nên hạn chế nhuộm, uốn, duỗi tóc cũng như sử dụng nhiều gel, sáp vuốt tóc hoặc dầu dưỡng bôi trực tiếp lên da đầu. Những vật dụng thường xuyên tiếp xúc với tóc như vỏ gối, mũ, lớp lót mũ bảo hiểm và lược cũng cần được vệ sinh thường xuyên, không dùng chung với người khác.

Bên cạnh chăm sóc da đầu, người bị viêm da tiết bã nên duy trì chế độ ăn đa dạng với rau xanh, trái cây tươi, cá, các loại hạt và ngũ cốc nguyên cám. Đồng thời, nên hạn chế thực phẩm nhiều đường, đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và rượu bia.

Ngủ đủ giấc, tập thể dục và kiểm soát căng thẳng cũng là những yếu tố được bác sĩ khuyến nghị.

Nếu tình trạng gàu kéo dài nhiều tuần nhưng không cải thiện dù đã sử dụng dầu gội trị gàu đúng cách, người bệnh nên đến khám tại chuyên khoa Da liễu.

Đặc biệt, cần đi khám khi da đầu xuất hiện các mảng đỏ lan rộng, ngứa nhiều, rỉ dịch hoặc đóng vảy dày. Tổn thương lan sang mặt, tai, ngực hoặc tình trạng ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, chất lượng cuộc sống cũng là những dấu hiệu cần được đánh giá.

Việc thăm khám giúp phân biệt viêm da tiết bã với các bệnh lý khác có biểu hiện tương tự như vảy nến da đầu, nấm da đầu hoặc viêm da tiếp xúc, từ đó có hướng điều trị phù hợp.

Gàu và viêm da tiết bã khác nhau thế nào?

Theo bác sĩ Lê Cao Trí, gàu và viêm da tiết bã không hoàn toàn giống nhau nhưng nằm trên cùng một phổ bệnh, có liên quan đến hoạt động của tuyến bã nhờn và phản ứng của da đối với nấm men Malassezia.

Gàu thường chủ yếu gây bong vảy và không có tình trạng viêm rõ rệt. Vảy thường màu trắng hoặc vàng nhạt, đôi khi kèm ngứa nhẹ, trong khi da đầu không đỏ hoặc chỉ đỏ rất ít.

Trong khi đó, viêm da tiết bã là bệnh viêm da mạn tính. Người bệnh có thể xuất hiện các mảng da đỏ, nhờn, phủ vảy màu trắng hoặc vàng và thường ngứa nhiều hơn.

Tình trạng này không chỉ xuất hiện trên da đầu mà còn có thể ảnh hưởng đến lông mày, mí mắt, rãnh mũi - má, vùng sau tai, ống tai ngoài, vùng râu, ngực trước và khu vực giữa hai bả vai.

Do đó, với những trường hợp gàu kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường trên da đầu, người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra để xác định đúng nguyên nhân.