Trong khi vòi xịt vệ sinh phổ biến tại nhiều nước châu Á, người Anh và Mỹ vẫn chủ yếu sử dụng giấy vệ sinh. Khác biệt này không chỉ đến từ thói quen mà còn liên quan đến thiết kế phòng tắm, quy định về đường nước và những quan niệm hình thành từ lịch sử.

Ở nhiều quốc gia châu Á, nước được xem là phương tiện làm sạch chính sau khi đi vệ sinh, còn giấy chủ yếu dùng để thấm khô. Ngược lại, tại Anh và Mỹ, việc sử dụng giấy vệ sinh đã trở thành thói quen qua nhiều thế hệ.

Sự khác biệt này hình thành từ nhiều yếu tố, trong đó có cách thiết kế phòng tắm, quy chuẩn kỹ thuật đối với hệ thống cấp nước và cả những quan niệm lịch sử về thiết bị vệ sinh.

Tại Đông Nam Á, vòi xịt cầm tay nối với đường nước ngay cạnh bồn cầu xuất hiện phổ biến. Ở Nam Á và Trung Đông, vòi xịt hoặc bình đựng nước cũng gắn với thói quen sinh hoạt và các quy định tôn giáo.

Trong khi đó, Nhật Bản và Hàn Quốc lại phát triển theo hướng khác với các loại bồn cầu điện tử tích hợp vòi phun tự động. Người dùng có thể điều chỉnh áp lực, nhiệt độ nước, sưởi ghế hoặc sử dụng chức năng sấy khô.

Dù thiết kế khác nhau, điểm chung của những cách sử dụng này là quan niệm nước có khả năng làm sạch tốt hơn và ít gây ma sát hơn giấy.

Vòi xịt cầm tay cũng có ưu điểm là kích thước nhỏ gọn, phù hợp với những phòng tắm có diện tích hạn chế. Thiết bị này thậm chí có thể được sử dụng để vệ sinh bồn cầu hoặc sàn nhà.

Nhà nghiên cứu kiến trúc Barbara Penner, giáo sư tại Đại học Kiến trúc Bartlett (Anh), cho biết mô hình phòng tắm hiện đại ở Anh và Mỹ được xây dựng xoay quanh thói quen sử dụng giấy vệ sinh.

02-1790899165-vi-sao-nguoi-anh-my-chu-yeu-dung-giay-ve-sinh-thay-vi-voi-xit

Cuối thế kỷ 19, một phòng tắm tiêu chuẩn tại Mỹ thường chỉ có chậu rửa, bồn cầu và bồn tắm. Bidet truyền thống, tức loại bồn sứ riêng để rửa, không được đưa vào thiết kế phổ biến do chiếm diện tích và cần hệ thống cấp thoát nước riêng.

Khi hàng triệu ngôi nhà đã được xây dựng theo cấu trúc này, việc cải tạo để lắp thêm thiết bị sử dụng nước trở nên tốn kém hơn.

Tại Anh, vòi xịt cầm tay còn phải đối mặt với những yêu cầu kỹ thuật liên quan đến hệ thống cấp nước.

Theo Water Regs UK, các thiết bị đặt cạnh bồn cầu được xếp vào nhóm có nguy cơ ô nhiễm chất lỏng cấp 5. Nguyên nhân là đầu vòi có thể tiếp xúc với bồn cầu, làm phát sinh nguy cơ nước bẩn chảy ngược vào hệ thống cấp nước chung.

Do đó, việc lắp đặt cần có cơ chế chống chảy ngược chuyên dụng, kéo theo chi phí cao hơn.

Lịch sử cũng góp phần khiến thiết bị vệ sinh bằng nước khó trở nên phổ biến ở Mỹ.

Bidet xuất hiện tại Pháp từ cuối thế kỷ 17. Theo Viện nghiên cứu Smithsonian, người Mỹ đầu thế kỷ 20 thường gắn thiết bị này với những vấn đề nhạy cảm, một phần do bidet từng xuất hiện trong các nhà thổ ở châu Âu.

Tuy nhiên, việc sử dụng nước để vệ sinh thực tế không phải điều xa lạ tại châu Âu.

Bidet bằng sứ vẫn phổ biến ở Italy, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, trong khi vòi xịt cầm tay được sử dụng rộng rãi tại Phần Lan. Điều này cho thấy sự khác biệt chủ yếu đến từ thói quen của từng khu vực, thay vì đơn giản là sự đối lập giữa phương Đông và phương Tây.

Dùng nước có thực sự tiết kiệm hơn giấy?

Một điểm đáng chú ý là lượng nước sử dụng cho bidet có thể thấp hơn nhiều so với lượng nước cần thiết để sản xuất giấy vệ sinh.

Báo cáo năm 2024 của Hội đồng Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên Mỹ (NRDC) cho biết mỗi lần sử dụng bidet tiêu tốn khoảng 0,49-0,64 lít nước. Trong khi đó, để sản xuất một cuộn giấy vệ sinh từ bột gỗ cần tới 23 lít nước.

Ở góc độ sức khỏe, bác sĩ Cindy Kin, chuyên gia phẫu thuật đại trực tràng tại Đại học Stanford (Mỹ), cho biết việc rửa bằng nước giúp giảm ma sát và đặc biệt có thể hữu ích với những người bị kích ứng.

Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện nay vẫn chưa đủ để khẳng định bidet hoàn toàn vệ sinh hơn giấy vệ sinh.

Vì vậy, việc người Anh và Mỹ chủ yếu dùng giấy, trong khi vòi xịt phổ biến tại nhiều nước châu Á, không chỉ là câu chuyện về sở thích cá nhân. Đằng sau thói quen tưởng như đơn giản này còn là cả một quá trình hình thành từ thiết kế phòng tắm, hệ thống đường nước, quy định kỹ thuật và lịch sử sử dụng thiết bị vệ sinh.