Yếu tố nào trong cuộc sống hàng ngày có thể khiến bạn mắc ung thư phổi dù không hút thuốc?

Theo bác sĩ chuyên khoa di truyền Trương Gia Minh (Trung Quốc), rủi ro mắc bệnh thường không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của sự tích tụ âm thầm các yếu tố độc hại từ môi trường và thói quen sinh hoạt hàng ngày.

Một trong những tác nhân hàng đầu chính là ô nhiễm không khí từ khí thải phương tiện giao thông và bụi mịn PM2.5. Khi chúng ta di chuyển trên đường, việc hít phải các chất này khiến lá phổi rơi vào trạng thái viêm nhẹ kéo dài. Dù không có triệu chứng rõ ràng, tình trạng viêm mạn tính này buộc các tế bào phổi phải liên tục tự sửa chữa. Trong mỗi chu kỳ tái tạo, DNA của tế bào phải sao chép lại, và khi những sai sót nhỏ tích tụ qua thời gian, chúng có thể dẫn đến đột biến gen, tiền đề trực tiếp của căn bệnh ung thư.

Bên cạnh khói bụi ngoài đường, không gian bếp cũng tiềm ẩn nguy cơ cực lớn mà nhiều người thường bỏ qua: khói dầu mỡ. Việc nấu nướng ở nhiệt độ cao sinh ra các sản phẩm phân hủy và oxy hóa từ dầu mỡ chứa nhiều chất gây kích ứng đường hô hấp và tế bào. Nếu không gian bếp thiếu thông thoáng hoặc không sử dụng máy hút mùi, phổi sẽ phải chịu đựng sự tấn công của khói độc mỗi ngày. Vòng xoáy "viêm mạn tính - sửa chữa liên tục" không chỉ gây hại trực tiếp mà còn làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến cơ thể mất đi khả năng loại bỏ các tế bào bất thường.

Ngoài hai yếu tố trên, các chuyên gia cũng cảnh báo về hàng loạt tác nhân khác trong đời sống có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi. Đó là việc hút thuốc thụ động, tiếp xúc với các hóa chất độc hại như amiăng, radon hay các loại dung môi công nghiệp. Thậm chí, những thói quen tưởng chừng ít liên quan như lười vận động, chế độ ăn nhiều đồ chiên rán, thiếu rau xanh, hay việc lạm dụng rượu bia, thiếu ngủ và stress kéo dài cũng đóng vai trò thúc đẩy bệnh tật.

Việc sinh hoạt trong không gian kín, kém thông gió cũng là một điểm trừ lớn cho sức khỏe hệ hô hấp.  Để bảo vệ bản thân, việc thay đổi từ những chi tiết nhỏ nhất trong sinh hoạt là vô cùng cần thiết.

Với những người thường xuyên di chuyển bằng xe máy, các bác sĩ khuyến cáo nên đeo khẩu trang, ưu tiên những tuyến đường thông thoáng và tránh di chuyển vào giờ cao điểm nếu có thể. Đối với việc nội trợ, hãy hình thành thói quen bật máy hút mùi ngay từ trước khi bắt đầu nấu, giữ nhà bếp luôn thông thoáng hoặc sử dụng thêm máy lọc không khí.  

Bác sĩ Trương Gia Minh nhấn mạnh rằng ung thư phổi là hệ quả của quá trình tích lũy lâu dài các kích thích từ môi trường và những sai sót trong sửa chữa tế bào. Chính vì vậy, việc chủ động cải thiện thói quen hô hấp và nấu nướng mỗi ngày là cách thực tế nhất để chúng ta bảo vệ lá phổi của chính mình trước những hiểm họa vô hình.