3 điều cha mẹ nhất định phải làm để con trai lớn lên xuất chúng

Thực tế, lúc 2 đến 3 tuổi, trẻ nhận thức được việc không được chạm vào đồ vật nhưng đôi bàn tay vẫn cứ với tới; bước vào tiểu học, con biết bài tập chưa hoàn thành nhưng chỉ mải chơi một chốc là quên mất; khi lớn hơn một chút, dù biết rõ lời nói ấy không nên thốt ra, song lúc cảm xúc bùng nổ, con vẫn có thể buột miệng.

Nguyên nhân sâu xa nằm ở chỗ vùng vỏ não trước trán, cơ quan giữ vai trò lập kế hoạch, kiềm chế sự bốc đồng, cân nhắc hậu quả và điều hòa cảm xúc, không thể đột nhiên trưởng thành ở mốc 3 tuổi, 6 tuổi hay khi bước vào giai đoạn thiếu niên. Bộ phận này tiến hóa từng bước theo thời gian và chỉ dần hoàn thiện khi con chạm ngưỡng đầu của tuổi trưởng thành.

Chính vì vậy, nếu đang đồng hành cùng một bé trai, có 3 nguyên tắc cốt lõi mà cha mẹ nhất định phải đặt lên hàng đầu.  

Trước hết, hãy tạo không gian để con trai được “hoang dã” một chút. Khi con còn nhỏ, cha mẹ thực sự không nên quá e sợ việc con vận động, chạy nhảy. Ở lứa tuổi lên 2 hay lên 3, bé có thể leo trèo lên ghế sofa, đuổi theo trái bóng, bước lên bậc thềm, chui vào gầm bàn và không ngừng nghịch ngợm suốt cả ngày.

Tới bậc tiểu học, nguồn năng lượng ấy chuyển hóa thành những buổi đạp xe, đá bóng, leo cây hoặc thỏa sức chạy nhảy cùng bạn bè quanh khu nhà. Trong từng bước chạy, bộ não của trẻ phải liên tục tiếp nhận và điều chỉnh theo các tín hiệu từ cơ thể truyền về.

Con vừa di chuyển vừa phải tự phán đoán xem mặt đất có vững chãi không, phía trước có chướng ngại vật nào cản trở, bản thân cần chuyển hướng thế nào và thời điểm nào phải dừng lại. Càng được rèn luyện, khả năng làm chủ và kiểm soát cơ thể của trẻ càng trở nên vượt trội.  

Ý nghĩa của sự vận động này vô cùng to lớn đối với tương lai của trẻ. Muốn ngồi yên lắng nghe một câu chuyện hay tập trung giải quyết bài vở sau này, đứa trẻ luôn đòi hỏi một mức độ kiểm soát thể chất nhất định.

Một khi cơ thể không thể ngồi yên, não bộ cũng khó lòng duy trì sự ổn định trong thời gian dài. Do đó, phụ huynh hãy cho con chạy nhảy nhiều hơn; đặc biệt từ mốc 3 tuổi, có thể hỗ trợ trẻ tìm kiếm một môn thể thao yêu thích để gắn bó lâu dài, tạo tiền đề vững chắc cho việc phát triển năng lực tập trung.  

Bên cạnh việc rèn luyện thể chất, nguyên tắc quan trọng thứ hai là hãy trao cơ hội để con tự làm thật nhiều. Nuôi dạy con trai đôi khi đòi hỏi sự dứt khoát, phụ huynh thực sự không nên quá “xót con”.

Đồ vật nào con có thể tự cầm thì hãy để con tự mang vác; việc nào con tự đi lại xử lý được thì cha mẹ đừng vội vàng chạy đôn chạy đáo làm thay; thậm chí khi trong nhà thiếu thốn thứ gì, hãy để con cùng suy nghĩ tìm hướng giải quyết. Dù chỉ đơn giản là tự giác cất bát sau bữa ăn hay tự kiểm tra bình nước trước khi bước ra khỏi nhà, đó đều nên là phần trách nhiệm của riêng con.

Những hành động thường ngày ấy thoạt nhìn có vẻ nhỏ nhặt, song chính qua quá trình tự mình giải quyết, não bộ của trẻ mới từng bước kiến tạo năng lực xử lý công việc.

Con phải tự ghi nhớ nhiệm vụ, tư duy xem nên khởi đầu từ đâu, tự tìm cách xoay xở khi phát sinh trở ngại giữa chừng, và sau cùng là tự nhìn nhận lại xem công việc đã thực sự hoàn tất hay còn điều gì thiếu sót. Bản chất của sự độc lập đích thực chính là năng lực tự tư duy và giải quyết trọn vẹn một việc từ đầu đến cuối.

Vì thế, hãy nỗ lực giao việc cho con: lúc nhỏ học cách tự chăm sóc bản thân, lớn hơn một chút tự chịu trách nhiệm với việc học tập cùng đời sống cá nhân, và dần dà gánh vác các công việc chung trong gia đình.

Phụ huynh đừng quá lo lắng khi con làm chậm hay làm chưa hoàn hảo, bởi lẽ có những phẩm chất chỉ thực sự được trui rèn khi chúng ta dám trao quyền cho trẻ.  

Cuối cùng, kim chỉ nam then chốt là hãy nuôi dưỡng con theo hướng vững vàng. Khi chứng kiến con nổi nóng, người lớn rất dễ rơi vào một sự ngộ nhận: Nếu con đã nhận thức được hành động đó là sai, tại sao con không thể tự kiềm chế bản thân?

Thực tế chứng minh rằng, khi cảm xúc đã dâng trào mãnh liệt, việc biết “nên làm gì” và khả năng tự kiểm soát hành vi là hai phạm trù hoàn toàn khác biệt. Vỏ não trước trán cùng hệ thống mạng lưới thần kinh liên quan giữ trọng trách kiềm tỏa sự bốc đồng, làm dịu cảm xúc và đo lường hậu quả vốn dĩ đòi hỏi một hành trình rất dài để phát triển cho tới tận đầu tuổi trưởng thành.   

Khả năng hiểu rõ đạo lý thông thường luôn đi trước năng lực tự làm chủ cảm xúc. Vì vậy, thay vì chỉ dừng lại ở việc giúp con “biết điều gì đúng”, cha mẹ cần hướng dẫn con phương pháp thiết lập một khoảng dừng cần thiết giữa cơn bùng nổ cảm xúc và hành vi thực tế.

Một ví dụ điển hình là khi đến giờ tắm xong, cha mẹ nhắc nhở: “Mình ra thôi con”, đứa trẻ hoàn toàn hiểu lời nói đó nhưng vẫn chọn cách ngồi lì trong bồn tắm. Trẻ biết mình cần bước ra ngoài, nhưng bản thân chưa đủ năng lực để tự chuyển hóa trạng thái từ “Con vẫn muốn chơi” sang “Con phải dừng lại”.

Vào khoảnh khắc ấy, phụ huynh có thể nhẹ nhàng thấu cảm và định hướng: "Con vẫn chưa chơi đủ đúng không? Vậy mình chơi thêm lần cuối nhé, sau đó ra ngoài".  

Những nỗ lực đồng hành và uốn nắn như vậy thoạt nhìn rất đỗi bình thường, nhưng khi con bước sang độ tuổi 10 hay 20, cha mẹ sẽ thấu suốt rằng chúng mang lại giá trị bền vững vượt xa mọi bảng thành tích rực rỡ. Bởi lẽ, những năng lực sống quan trọng nhất của một con người vốn dĩ chẳng bao giờ có thể ghi lại trên những bảng điểm học tập.   

PV (SHTT)