Hiểu thế nào cho đúng về việc bị phạt do bắt con học tập quá sức?

Điều 40 của Nghị định này quy định xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng đối với hành vi “cưỡng ép thành viên trong gia đình học tập quá sức”. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/12 tới.

Quy định mới này khiến nhiều bậc phụ huynh không khỏi hoang mang bởi chỉ vì bắt con học tập cũng có thể bị coi là hành vi vi phạm pháp luật. Chị Nguyễn Thị An (Việt Hưng, Hà Nội) cho rằng: “Bố mẹ bắt con học hành cũng chỉ là muốn tốt cho con. Giờ có quy định bắt con học nhiều cũng bị phạt khiến tôi và nhiều bậc phụ huynh khó hiểu. Với những cháu chăm chỉ, có ý thức học hành thì không sao, chứ con mà lười, bố mẹ lại không thúc giục, đưa con vào khuôn khổ thì làm sao mà học hành tiến bộ được”.

Nhiều phụ huynh bày tỏ việc ngày nào cũng ép con học họ cũng cảm thấy ức chế nhưng nếu buông lỏng thì con cái sẽ học đuối và không có động lực để phấn đấu. Những trăn trở của các phụ huynh là điều dễ hiểu, xuất phát từ tình yêu, sự quan tâm, mong muốn con có tương lai tốt đẹp. Tuy nhiên, những băn khoăn đó xuất phát từ việc các phụ huynh chưa hiểu đúng tinh thần của Nghị định số 282/NĐ-CP.

TS Phạm Mạnh Hùng - Trường Đại học Kinh tế (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, quy định mới này có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng phạm vi bảo vệ quyền trẻ em. Quy định thể hiện sự tiến bộ của pháp luật khi không chỉ ngăn chặn bạo hành tinh thần, thân thể mà còn quan tâm đến khía cạnh “bạo hành học tập”. Đây là một dạng áp lực tinh vi, sâu kín. Dù vậy, khi áp dụng cần hết sức thận trọng, khéo léo và có giới hạn phù hợp.

Thạc sĩ tâm lý Vũ Thu Hà (Viện nghiên cứu đào tạo và can thiệp tâm lý Việt Nam) nhận định, các quy định cần có thời gian thích nghi, với quy định xử phạt bố mẹ nếu bắt ép con học quá sức cũng vậy, bởi vì nó tác động vào mỗi mái ấm gia đình. Quy định này có thể coi là tin vui, góp phần giúp phụ huynh thay đổi nhận thức về việc cho con học cái gì, học như thế nào là phải cân nhắc, những vấn đề nào mình cần phải quan tâm, những việc gì không được làm với con. Bố mẹ có thể căn cứ vào các dấu hiệu để biết con đang bị quá sức trong học tập như con căng thẳng, lo sợ, chán học, mệt mỏi, không muốn ăn uống, đi học để có những điều chỉnh phù hợp, có cách giáo dục khác đúng hướng hơn. Quan trọng là cha mẹ phải quan tâm đến sự trưởng thành của đứa trẻ, đặc biệt là sức khỏe tinh thần.

Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng: “Quy định này không nhắm đến việc cha mẹ nhắc con học mà hướng vào những trường hợp ép buộc thái quá. Ví dụ như nhiều học sinh học hai buổi ở trường, tối lại học thêm, cuối tuần cũng kín lịch. Cha mẹ nên hiểu rằng, trẻ em cần được nghỉ ngơi, vui chơi. Đó là quyền được pháp luật bảo vệ.

Các phụ huynh cần phân biệt rõ giữa khuyến khích, kỷ luật và ép buộc. Khuyến khích tức là động viên con cố gắng, đặt mục tiêu vừa sức và đồng hành cùng con. Kỷ luật là thiết lập thời khóa biểu hợp lý, yêu cầu hoàn thành việc học đúng thời gian quy định, quy tắc này được thống nhất trong gia đình và kiên trì thực hiện. Còn ép buộc là dùng sức mạnh, sự đe dọa để áp đặt con cái học tập mà không quan tâm đến sức khỏe, tinh thần và khả năng tiếp thu của con.

Cha mẹ nào cũng mong con cái được học tập, vui chơi, phát triển và hạnh phúc. Do đó, Điều 40 của Nghị định số 282/NĐ-CP không lấy đi quyền dạy con của cha mẹ, mà là cơ hội trao thêm quyền được yêu thương, bảo vệ cho trẻ em.