Đề Ngữ văn vào lớp 10 tại Hà Nội: Mang đậm tính nhân văn, dự báo "cơn mưa" điểm khá giỏi

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 tại Hà Nội năm 2026 đã ghi nhận những đánh giá tích cực từ giới chuyên môn đối với môn Ngữ văn. Theo thầy Thịnh Văn Hải (giáo viên Trường THCS Tô Vĩnh Diện), cấu trúc đề thi năm nay duy trì sự ổn định với 5 câu hỏi phần Đọc hiểu và 2 câu phần Viết. Ở phần Đọc hiểu, các câu hỏi được thiết kế với độ phân hóa rõ rệt. 

Thí sinh có thể dễ dàng "ăn điểm" ở hai câu đầu nhờ yêu cầu cơ bản về nhận diện thể thơ và chi tiết miêu tả thiên nhiên. Câu 3 về tác dụng của biện pháp tu từ dù quen thuộc nhưng vẫn đòi hỏi sự phân tích sắc sảo. Đặc biệt, ranh giới phân loại học sinh nằm ở câu 4 và 5 khi yêu cầu các em đào sâu nội dung ngữ liệu, liên hệ thực tiễn và dùng lập luận chặt chẽ để bảo vệ quan điểm cá nhân.

Phân tích sâu hơn về phần Viết, thầy Hải nhận định cả hai câu hỏi nghị luận đều đi đúng trọng tâm và không xa lạ với học sinh. Câu nghị luận văn học bắt buộc các em phải có cái nhìn khái quát về hình tượng những đứa trẻ xuyên suốt tác phẩm trước khi đi vào phân tích chi tiết. Trong khi đó, câu nghị luận xã hội xoay quanh giải pháp tạo nên "những kết nối tích cực" được đánh giá là một chủ đề rất hay và sát sườn với thực tiễn. Yêu cầu này đòi hỏi thí sinh phải có lăng kính đa chiều, biết đặt bản thân vào các mối quan hệ xã hội để đưa ra hướng giải quyết thuyết phục. Tổng thể, đây là một đề thi cơ bản, đánh giá đúng năng lực và tư duy của học sinh lớp 9, giúp các em dễ nắm chắc 5-6 điểm trong tay.

Đồng tình với những đánh giá trên, cô Trần Thị Thanh Xuân (giáo viên Trường THCS Nguyễn Du) dành nhiều lời khen cho tính định hướng của đề thi, bám sát tinh thần Chương trình phổ thông 2018. Điểm sáng lớn nhất là việc mạnh dạn sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa với bài thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của Thanh Thảo. 

Tác phẩm không chỉ mang vẻ đẹp trong trẻo, giàu tính nhân văn mà còn khơi gợi sự đồng cảm sâu sắc với những mảnh đời còn nhiều thiếu thốn. Việc sử dụng chất liệu văn học mới mẻ này giúp triệt tiêu lối học vẹt, tập trung đánh giá chính xác năng lực cảm thụ và tư duy độc lập của học sinh.

Hệ thống câu hỏi cũng cho thấy bước chuyển mình mạnh mẽ từ kiểm tra kiến thức thuần túy sang đánh giá năng lực sống. Điển hình là yêu cầu mở buộc thí sinh chọn lựa giữa việc "bằng lòng với cuộc sống hiện tại" hay "dấn thân khám phá chân trời mới". Không có một đáp án rập khuôn nào cho câu hỏi này, mở ra một không gian tự do để các em bộc lộ nhân sinh quan. Thêm vào đó, việc khơi gợi chủ đề kết nối xã hội mang tính thời sự rất cao, đặc biệt có giá trị giáo dục trong bối cảnh mạng xã hội đang vô tình đẩy nhiều người trẻ ra xa khỏi đời sống thực.

Dù nhận được nhiều lời khen về nội dung, cô Xuân cũng thẳng thắn nhìn nhận đề thi năm nay có phần khá "an toàn". Sự quen thuộc về dạng thức và không mang tính đánh đố giúp giảm bớt áp lực thi cử, tạo điều kiện cho học sinh trung bình khá tự tin làm bài. Tuy nhiên, mặt trái của sự an toàn này là khả năng phân hóa đối với nhóm học sinh xuất sắc chưa thực sự khốc liệt. 

Những bài làm vươn tới điểm số tuyệt đối sẽ phải cạnh tranh nhau ở chiều sâu cảm nhận và văn phong diễn đạt. Dựa trên thực tế đó, các giáo viên dự đoán phổ điểm năm nay sẽ tập trung dày đặc ở mức 7-8 điểm. Những bài viết có kỹ năng tốt, trình bày rõ ràng hoàn toàn có thể chạm mức 8,5, song những điểm 9 trở lên sẽ khá hiếm hoi do bản chất khắt khe của cách chấm bài thi mở.