Điểm chuẩn không thua kém trường top, học sinh giỏi Trung Quốc đổ xô đăng ký vào các học viện công an, quân đội

Thay vì đua nhau giành tấm vé vào các trường đại học hàng đầu, ngày càng nhiều học sinh xuất sắc tại Trung Quốc lựa chọn rẽ hướng sang các học viện công an, quân đội và các cơ sở đào tạo mở ra con đường rõ ràng vào khu vực công.

Điểm chuẩn tiệm cận các đại học danh giá bậc nhất

Thực tế từ kỳ thi tốt nghiệp THPT (gaokao) năm nay cho thấy sự bứt phá mạnh mẽ về điểm chuẩn của các trường thuộc khối công an, quân đội. Điển hình tại Đại học Công an Nhân dân Trung Quốc, để trúng tuyển vào những ngành có mức độ cạnh tranh cao nhất ở tỉnh Giang Tô, thí sinh phải đạt tối thiểu 652/750 điểm. Mức điểm này chỉ còn kém 3 điểm so với ngưỡng xét tuyển sớm của ngành ít cạnh tranh nhất tại Đại học Thanh Hoa — ngôi trường danh giá hàng đầu quốc gia.

Đáng chú ý hơn, Trường Hải quan Thượng Hải — đơn vị chuyên đào tạo các ngành như an ninh kiểm dịch hay kiểm tra hải quan — đặt ra mức điểm sàn lên tới 662 điểm cho nhóm ngành "hot" nhất tại Giang Tô, vượt qua cả điểm tối thiểu để bước chân vào Đại học Giao thông Thượng Hải.

Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Trung Quốc, mặt bằng chung của tân sinh viên trúng tuyển vào các học viện quân sự năm nay trung bình nằm trong top 6% thí sinh có điểm gaokao cao nhất tại các tỉnh. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng, ông Giang Bân, khẳng định trong một cuộc họp báo rằng chất lượng học tập của khóa sinh viên mới đã thiết lập kỷ lục cao chưa từng có.

Nhiều thí sinh sở hữu điểm số đủ sức vào top 20 trường đại học hàng đầu vẫn quyết định chọn học viện công an. Một học sinh vừa tốt nghiệp tại Thượng Hải chia sẻ rằng tiêu chí quan trọng hàng đầu khi chọn trường hiện nay là liệu ngành học đó có tạo tiền đề để bước chân vào khu vực công hay không.

Tìm kiếm sự an toàn trong bối cảnh thị trường lao động biến động

Sự chuyển dịch trong suy nghĩ của học sinh và phụ huynh xuất phát từ thực tế thị trường lao động. Trong nhiều thập kỷ, tấm bằng đại học danh tiếng từng được xem là bảo chứng vàng cho một công việc thu nhập cao. Tuy nhiên, quan niệm này đang dần thay đổi khi khu vực tư nhân — nơi hấp thụ lao động lớn nhất — phải thu hẹp quy mô tuyển dụng do ảnh hưởng của kinh tế suy yếu.

Dữ liệu khảo sát toàn quốc từ Đại học Bắc Kinh với hơn 32.000 sinh viên tốt nghiệp năm 2025 chỉ ra rằng: hơn một phần ba sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học có uy tín (nhưng không thuộc nhóm tinh hoa) vẫn chưa thể tìm được việc làm toàn thời gian. Tỷ lệ này thậm chí vượt quá 40% đối với sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học thông thường. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp chính thức của thanh niên tính đến tháng 6 đã chạm mức 15%.

Trước bối cảnh đó, ông Neil Thomas, chuyên gia cao cấp tại Asia Society Policy Institute, nhận định trên tờ Financial Times rằng người trẻ chấp nhận lựa chọn định hình con đường sự nghiệp từ sớm để tìm kiếm sự ổn định.

Các trường đào tạo ngành công an, quân đội sở hữu ưu thế vượt trội về đầu ra. Sinh viên theo học các học viện quân sự được miễn học phí và được phong quân hàm sĩ quan ngay khi ra trường. Đối với các học viện công an, cơ hội được tuyển dụng vào lực lượng cảnh sát thông qua hệ thống thi tuyển toàn quốc đạt tỷ lệ trên 90%, do chỉ tiêu tuyển sinh được xây dựng sát với nhu cầu thực tế.

Bên cạnh sự ổn định, đãi ngộ trong khu vực công cũng mang lại sức hút lớn. Một cảnh sát mới vào nghề tại Thượng Hải có thể đạt thu nhập hơn 220.000 nhân dân tệ (khoảng 860 triệu đồng) mỗi năm — gần gấp đôi so với mức lương bình quân 114.000 nhân dân tệ của lao động khối tư nhân. Mức thu nhập này giúp người trẻ không chỉ tự lập mà còn có thể lo cho gia đình trong tương lai.

Đánh đổi lấy sự chắc chắn và những rủi ro đi kèm

Mặc dù mang lại sự an toàn về sự nghiệp, quyết định nhập học tại các trường lực lượng vũ trang cũng đòi hỏi người học phải chấp nhận rủi ro nhất định. Việc cam kết với một ngành nghề đặc thụ từ tuổi 18 khiến cơ hội thay đổi định hướng về sau trở nên rất khắt khe.

Một giảng viên giấu tên tại Đại học Công an Nhân dân Trung Quốc chia sẻ rằng, khi đã lựa chọn học viện công an, người học về cơ bản đã gắn chặt cuộc đời mình với nghề cảnh sát. Nếu sau 4 năm đào tạo, sinh viên nhận ra bản thân không còn phù hợp, việc rẽ hướng sang một lĩnh vực làm việc hoàn toàn khác sẽ gặp phải rào cản vô cùng lớn.