Gen Z thổi sức sống mới cho nghệ thuật múa rối nước

Giữ hồn rối nước trong không gian sáng tạo mới

Chia sẻ về ý tưởng, Nghiêm Trà My (SN 2004, Hà Nội) - sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền kiêm vai trò Trưởng ban tổ chức dự án RỐICONIC cho biết: Xuất phát từ những trăn trở rất đời thường, em và các cộng sự đặt ra câu hỏi: Vì sao Gen Z - thế hệ năng động, sáng tạo lại ít quan tâm đến rối nước? Liệu có cách nào để kể lại câu chuyện của di sản này bằng một ngôn ngữ gần gũi hơn với người trẻ? Từ chính góc nhìn, thói quen tiếp nhận văn hóa của Gen Z, dự án RỐICONIC ra đời với mong muốn trẻ hóa nghệ thuật truyền thống nhưng vẫn giữ trọn những giá trị cốt lõi của rối nước”.

Bắt đầu triển khai dự án, nhóm đã chủ động kết nối với “cái nôi” nghệ thuật múa rối là Nhà hát Múa rối Việt Nam, xây dựng chương trình với góc nhìn khác biệt. Một trong những điểm nhấn sáng tạo nổi bật của RỐICONIC là bộ boardgame “RỐIGENZ!”. Thay vì chỉ xem biểu diễn, người trẻ được trực tiếp “chạm” vào thế giới rối nước thông qua trải nghiệm chơi - tương tác - khám phá. Các nhân vật, tích trò, hình ảnh quen thuộc của rối nước được chuyển hóa thành luật chơi, thẻ bài, tình huống sinh động. Cách tiếp cận này đánh trúng tâm lý yêu thích trải nghiệm chủ động của Gen Z, biến di sản thành một hành trình khám phá thú vị chứ không còn là câu chuyện xa vời trong sách vở.

Song song với boardgame, sự kiện chính của dự án gồm workshop trải nghiệm và vở diễn “Âm vang đồng quê”, được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ cùng Nhà hát Múa rối Việt Nam và NSƯT Đặng Duy Bằng. Những câu chuyện nghề, những trải nghiệm gắn bó cả đời với rối nước được các nghệ nhân chia sẻ đã trở thành “chất liệu sống” giúp nhóm hiểu sâu hơn về di sản mình đang kể lại. Nhờ đó, vở diễn “Âm vang đồng quê” vẫn giữ được vẻ mộc mạc, hồn hậu của rối nước truyền thống, đồng thời workshop trải nghiệm tạo được sự kết nối cảm xúc với khán giả trẻ.

Theo kế hoạch, dự án triển khai trong khoảng hai tháng với cường độ làm việc cao, khó khăn lớn nhất của RỐICONIC chính là bài toán cân bằng giữa “giữ chất” và “đổi mới”. “Có những lúc, nhóm muốn thử nghiệm visual táo bạo hơn hay các hình thức workshop tương tác mạnh mẽ hơn, nhưng lại lo ngại sẽ làm mất đi tinh thần nguyên bản của rối nước. Cách vượt qua là chọn cách thức đối thoại - đối thoại với nghệ nhân, với Nhà hát và với chính các khán giả. Đổi mới là để nâng đỡ truyền thống, chứ không phải lấn át nó” - Nghiêm Trà My nhấn mạnh. Từ tinh thần ấy, những sản phẩm như boardgame RốiGenZ hay móc khóa “Tễu Talk” ra đời, vừa mang hơi thở dân gian, vừa trẻ trung, sáng tạo, phù hợp với Gen Z.

Chỉ ít ngày ra mắt, thành công của RỐICONIC được thể hiện rõ qua phản hồi tích cực từ khán giả trẻ. Không chỉ đăng ký tham gia workshop hay xem biểu diễn, nhiều bạn trẻ còn tương tác mạnh mẽ trên các nền tảng mạng xã hội, chia sẻ sản phẩm truyền thông và đặc biệt là các sản phẩm sáng tạo của dự án luôn trong tình trạng “cháy hàng”. Điều khiến em Nghiêm Trà My xúc động nhất là khi Gen Z không chỉ xem rối nước như một trải nghiệm văn hóa nhất thời, mà coi đó là nguồn cảm hứng sáng tạo cá nhân. Nhiều phản hồi cho thấy, từ dự án RỐICONIC, các bạn trẻ bắt đầu tò mò hơn về truyền thống và mong muốn tìm hiểu sâu hơn về những câu chuyện phía sau mỗi con rối.

Viết tiếp câu chuyện di sản văn hóa dân tộc

Với Nghiêm Trà My, dự án RỐICONIC không phải điểm kết thúc mà là một khởi đầu. Trong tương lai, nhóm mong muốn phát triển dự án theo hướng bền vững, hoàn thiện mô hình kết nối giữa nghệ thuật truyền thống và người trẻ, đồng thời cân nhắc mở rộng sang các loại hình di sản khác khi có điều kiện phù hợp.

Là một người trẻ từng tham gia nhiều dự án cộng đồng như “Leng Keng Di Sản” hay quảng bá “Tuyến tàu di sản” tại phường Trúc Bạch (nay là phường Ba Đình, Hà Nội), Nghiêm Trà My cho rằng Gen Z giữ vai trò như một cầu nối quan trọng giữa di sản và đời sống đương đại. Khi người trẻ chủ động tiếp cận, sáng tạo và kể lại những giá trị truyền thống bằng chính ngôn ngữ, cảm xúc của thế hệ mình, di sản không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục sống và lan tỏa trong dòng chảy thời đại.

Ở tuổi 21, với hành trang là những thành tích học tập, giải thưởng báo chí và kinh nghiệm hoạt động cộng đồng, Nghiêm Trà My đang cho thấy hình ảnh đẹp của một người trẻ dám nghĩ, dám làm vì di sản văn hóa dân tộc. Từ những con rối nước mộc mạc, một câu chuyện mới đang được viết tiếp - câu chuyện về sự gặp gỡ giữa truyền thống và tương lai, nơi Gen Z là người kể chuyện đầy sáng tạo và trách nhiệm.