Hàng chục nghìn sinh viên bị buộc thôi học mỗi năm: Phía sau những lần trượt nhịp

Mắc kẹt giữa chặng đường đại học

Một sinh viên năm 3 tại một trường đại học khối ngành công nghệ, xin giấu tên, cho biết từng có nhiều tháng gần như chỉ ở trong nhà vì rơi vào trạng thái chán nản, mất phương hướng.

Theo nam sinh, khó khăn bắt đầu từ năm thứ hai khi phương pháp học trên giảng đường không phù hợp với khả năng tiếp thu. Giảng viên cung cấp lượng lớn tài liệu, giao bài tập lớn theo nhóm nhưng em lại không hiểu bài, không biết bắt đầu từ đâu.

Việc không thể hoàn thành phần việc được giao khiến nam sinh lo sợ ảnh hưởng đến kết quả chung của nhóm. Từ đó, em ngày càng ngại giao tiếp, không dám đặt câu hỏi và cũng không tham gia các nhóm học tập.

Lượng kiến thức tiếp tục tăng khiến nam sinh dần rơi vào tình trạng mất gốc, kiệt sức và không thể theo kịp tiến độ đào tạo. Ý định bỏ học xuất hiện, nhưng sau 12 năm học tập để thi vào đại học và gần 3 năm trên giảng đường, em không khỏi tiếc nuối.

Gia đình từng khuyên bảo lưu để có thời gian ôn tập, song nam sinh vẫn lo rằng khi quay lại trường, tình hình học tập sẽ không được cải thiện. Những ngày dự định tự học ở nhà dần biến thành khoảng thời gian vô định với game và phim ảnh.

Đứng trước lựa chọn tiếp tục hay dừng lại, nam sinh rơi vào thế bế tắc khi không muốn bỏ dở nhưng cũng chưa tìm được cách để theo kịp chương trình.

Thực tế tại các trường đại học trong nước cho thấy mỗi năm có hàng chục nghìn sinh viên bị buộc thôi học vì nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Việc trượt khỏi lộ trình không chỉ xảy ra với những sinh viên năm đầu còn chưa xác định được hướng đi mà cả với những người đã gần hoàn thành chương trình.

Hệ quả là thời gian, tuổi trẻ và khoản chi phí mà gia đình đầu tư cho quá trình học tập có nguy cơ bị lãng phí.

Trong hai đợt xét duyệt năm 2026, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân buộc thôi học 377 sinh viên và cảnh báo học tập 297 trường hợp.

Tại Học viện Thanh thiếu niên, 555 sinh viên bị buộc thôi học. Học viện Quản lý giáo dục cũng xử lý học vụ, buộc thôi học 79 sinh viên hệ chính quy do bị cảnh báo học tập quá 2 lần liên tiếp hoặc hết thời gian đào tạo tối đa.

Ở các cơ sở đào tạo khối ngành kỹ thuật, số sinh viên bị xóa tên mỗi năm cũng lên tới hàng trăm trường hợp, trong đó có những trường hợp gặp khó khăn khi chương trình đào tạo nặng và việc học không dễ dàng.

Nhà trường tìm cách giữ sinh viên trên đường về đích

Nhằm hạn chế tình trạng sinh viên phải dừng học và giảm những tổn thất liên quan, các trường đại học đã xây dựng nhiều cơ chế hỗ trợ người học.

PGS.TS Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết nhà trường đồng hành với sinh viên thông qua hướng dẫn phương pháp học, cảnh báo kết quả, hỗ trợ lập kế hoạch và tạo động lực.

Hệ thống hỗ trợ có sự tham gia của giảng viên phụ trách, cố vấn học tập, tư vấn chuyên môn và tư vấn tâm lý. Nhà trường cũng kết nối với phụ huynh và người học, qua đó tăng sự phối hợp của gia đình trong việc theo dõi, động viên sinh viên khi kết quả học tập giảm sút.

Từ góc độ kinh tế và lộ trình học vụ, TS Đỗ Kiều Oanh, Chủ nhiệm bộ môn thuộc Khoa Kế toán - Kiểm toán, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết trường xây dựng kế hoạch tài chính và phân bổ tín chỉ chi tiết cho sinh viên.

Theo tính toán, với sinh viên thuê trọ hoặc ở ký túc xá, việc tốt nghiệp sớm từ 6 tháng đến một năm có thể giúp tiết kiệm 18-39 triệu đồng chi phí sinh hoạt. Người học cũng có thể sớm bước vào thị trường lao động và mở rộng cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Tuy nhiên, chỉ một lần lệch khỏi lộ trình cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ kế hoạch học tập. Vì vậy, việc hỗ trợ sinh viên cần sự phối hợp giữa gia đình, bạn bè, giảng viên và đặc biệt là đội ngũ cố vấn học tập tại khoa, viện.

Tại Trường Đại học Kinh tế, hệ sinh thái hỗ trợ sinh viên được triển khai với sự tham gia của cố vấn học tập, trợ lý khoa, các phòng chức năng, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và những chương trình bạn đồng hành.

Trong đó, cố vấn học tập giữ vai trò quan trọng trong việc cùng sinh viên xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với mục tiêu cá nhân, đồng thời nhận diện những dấu hiệu bất thường và đưa ra cảnh báo sớm.

Cố vấn học tập cũng phối hợp với các đơn vị liên quan để theo dõi tiến độ của từng sinh viên, qua đó phát hiện những khâu gặp trục trặc và tìm hướng tháo gỡ.

Nhà trường còn huy động giảng viên tổ chức các học kỳ hè không thu thêm học phí, đồng thời linh hoạt chuyển sang hình thức học trực tuyến khi cần thiết, nhằm tạo thêm cơ hội để sinh viên điều chỉnh tiến độ và tiếp tục hành trình hoàn thành chương trình.

QT (SHTT)