Mâu thuẫn nhỏ biến thành án mạng thương tâm, bạo lực học đường ở giới trẻ đã ở mức báo động đỏ

Điều đáng báo động là xu hướng học sinh xem việc dùng bạo lực và hung khí như là một "cách giải quyết bình thường" khi phát sinh mâu thuẫn cá nhân.

Những vụ án mạng kinh hoàng từ mâu thuẫn cá nhân

Vụ việc đau lòng gần đây nhất xảy ra tại Lào Cai, khi một học sinh lớp 8 của Trường THCS Quang Trung đã dùng hung khí tấn công bạn rồi đẩy nạn nhân xuống hồ. Nguyên nhân được xác định là do mâu thuẫn kéo dài trong quá trình học tập, khi em N.L.T. nhiều lần trêu chọc và có lời lẽ xúc phạm đến bố mẹ của em V.T.Đ. Sau khi N.L.T. tiếp tục giấu sách vở và trêu đùa bạn vào sáng 5/11, em Đ. đã bị dồn nén, mang theo dao gọt hoa quả đến trường. Khi tan học, cả hai hẹn nhau ra bờ hồ để giải quyết. Tại đây, sau khi V.T.Đ. yêu cầu bạn dừng hành vi trêu chọc không thành, em đã rút dao đâm nhiều nhát vào lưng và vai bạn, sau đó ôm kéo rồi đẩy nạn nhân xuống hồ và bỏ đi. May mắn, người dân kịp thời cứu em T. thoát khỏi nguy hiểm đến tính mạng.

Một vụ việc thương tâm khác xảy ra tại Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa, khi một nam sinh lớp 10 bị nhóm học sinh cùng trường xông vào tận lớp học để hành hung. Dù được thầy cô và học sinh đưa đi cấp cứu, chuyển đến Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, nhưng do vết thương quá nặng, nam sinh đã không qua khỏi sau nhiều ngày trong tình trạng nguy kịch.

Trước đó, tại Thanh Hóa cũng từng xảy ra vụ án chấn động khi một nam sinh lớp 11 đã đâm tử vong bạn học lớp 12. Vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn bột phát trong lúc học môn thể dục. Sau khi tan trường, học sinh lớp 11 đã chặn đường, dùng tay, chân, mũ bảo hiểm đuổi đánh bạn, sau đó rút dao bấm mang theo người đâm vào cổ nạn nhân. Những vụ việc đau lòng này có điểm chung là mâu thuẫn cá nhân, cách giải quyết bằng bạo lực và tính chất nghiêm trọng khi sử dụng hung khí.

Bình thường hóa bạo lực: Hậu quả từ nhiều yếu tố

Thạc sĩ Nguyễn Hồng Ngọc, chuyên gia tâm lý giáo dục, cho rằng tình trạng bạo lực học đường leo thang với mức độ nguy hiểm hơn là kết quả của nhiều yếu tố. Nhiều trẻ có thói quen phản ứng ngay lập tức khi bị thách thức, dễ bị kích động, do các em chưa được trang bị kỹ năng kiểm soát cảm xúc, xử lý xung đột và giải quyết vấn đề.

Bà Ngọc nhấn mạnh, những hành động bạo lực cũng là sự mô phỏng từ môi trường xung quanh. Việc trẻ tiếp xúc quá sớm với mạng xã hội, phim ảnh, game có yếu tố bạo lực khiến các em dễ bị xói mòn cảm xúc, chai lỳ cảm nhận hậu quả. Bên cạnh đó, việc cha mẹ cổ súy bạo lực ("bị bạn đánh thì đánh lại") hoặc môi trường gia đình thiếu vắng tấm gương xử lý mâu thuẫn ôn hoà khiến bạo lực trở nên "bình thường hóa" trong nhận thức của trẻ.

Chuyên gia cũng chỉ ra rằng ở lứa tuổi học trò, các em luôn muốn thể hiện sức mạnh bản thân. Khi có "khán giả" là bạn bè cổ vũ, tung hô, trẻ càng hào hứng thể hiện, muốn mình là kẻ mạnh mà không đủ nhận thức để hình dung hậu quả nghiêm trọng, chẳng hạn một cú đánh có thể trúng vị trí gây chấn thương não, dẫn đến tử vong.

Cần có cơ sở pháp lý và giáo dục cảm xúc thực chất

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý giáo dục Việt Nam, cho rằng những hành vi này đều xuất phát từ việc trẻ không được gia đình, nhà trường dạy cách kiểm soát cảm xúc và giáo dục những giá trị sống phù hợp. Ông cho rằng cha mẹ chưa sát sao, trong khi nhà trường mới chỉ tập trung vào kỷ luật hành chính, thiếu các chương trình giáo dục cảm xúc và hệ thống can thiệp tâm lý thực chất.

Cả hai chuyên gia đều nhấn mạnh rằng cần phải có cơ sở pháp lý để xử lý nghiêm khắc trong các vụ việc cụ thể nhằm tạo ra sự chuyển biến trong hành vi của học sinh. Quan trọng hơn, nhà trường cần thực hiện đồng loạt việc đưa các chương trình giáo dục kỹ năng sống chất lượng đến từng học sinh, dạy trẻ giá trị sống, biết yêu thương và tác động đến cảm xúc để đưa trẻ đến những hành vi đúng đắn, ngăn ngừa sớm các sự việc tiêu cực.

Tổng hợp