Khi ranh giới về mức thu giữa khối trường công lập và tư thục đang dần mờ đi, học phí trở thành biến số quan trọng nhất buộc các gia đình phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đặt bút đăng ký nguyện vọng.

Bước vào kỳ tuyển sinh đại học năm học 2026-2027, hàng triệu thí sinh và phụ huynh trên cả nước đang đứng trước một thử thách mới không kém phần áp lực so với việc ôn luyện điểm số: đó là sự gia tăng mạnh mẽ của chi phí đào tạo.

Các trường đại học tung học bổng hấp dẫn mùa tuyển sinh 2026 | Vietnam+ (VietnamPlus)
Ảnh minh họa.

Ghi nhận thực tế cho thấy, lộ trình tăng học phí năm nay dao động phổ biến từ 8% đến 15% mỗi năm. Tại các "điểm nóng" như khối ngành Y Dược, mức điều chỉnh khiến không ít người phải ngỡ ngàng. Điển hình như Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, học phí dự kiến chạm mốc 47-81 triệu đồng/năm. Trong đó, các ngành "hot" như Y khoa và Răng - Hàm - Mặt có mức tăng kỷ lục lên tới gần 47%, tương đương tăng thêm hơn 25 triệu đồng so với trước.

Tại các trường đại học tốp đầu khối ngành kinh tế và kỹ thuật, sự phân hóa học phí cũng diễn ra rõ rệt giữa chương trình chuẩn và các chương trình chất lượng cao, tiên tiến. Đại học Kinh tế Quốc dân dự kiến thu mức 20-28 triệu đồng cho hệ đại trà, nhưng với các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh hoặc định hướng ứng dụng (POHE), con số này vọt lên mức 45-70 triệu đồng/năm. Tương tự, tại Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội), các ngành mũi nhọn như Khoa học dữ liệu, Công nghệ bán dẫn hay Hóa dược có mức thu cao hơn hẳn so với mặt bằng chung, dao động từ 19,1 đến 40 triệu đồng/năm.

Sự trỗi dậy của các ngành đào tạo "mác" chất lượng cao với mức học phí gấp đôi hệ đại trà đang tạo ra một áp lực tài chính đè nặng lên vai các gia đình ở tỉnh lẻ. Nhiều phụ huynh chia sẻ dù con cái có đủ năng lực học tập để đỗ vào các ngành tốp đầu, nhưng khi cộng thêm chi phí sinh hoạt, thuê trọ tại các thành phố lớn có thể lên tới 10-15 triệu đồng/tháng, họ đành phải ngậm ngùi hướng con sang các hệ đào tạo chuẩn để phù hợp với túi tiền. Thực tế này đang đặt ra thách thức về tính công bằng trong giáo dục, khi môi trường đào tạo tốt có nguy cơ trở thành đặc quyền của những gia đình có điều kiện kinh tế.

Trước bối cảnh này, các chuyên gia giáo dục đưa ra lời khuyên xác đáng cho các sĩ tử: việc chọn trường không còn chỉ dựa trên sở thích hay điểm số, mà phải là một bài toán tài chính dài hạn kéo dài từ 4 đến 6 năm. Thí sinh cần chủ động tìm hiểu không chỉ mức thu năm nhất mà cả lộ trình tăng phí toàn khóa, đồng thời đặc biệt lưu tâm đến các chính sách học bổng và hỗ trợ tín dụng sinh viên. Đây có thể là "phao cứu sinh" quan trọng giúp giảm bớt gánh nặng chi phí và mở ra cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cho những học sinh có năng lực nhưng hạn chế về nguồn lực tài chính.