Năm học 2026-2027: Nhiều thay đổi từ trường học đến cách dạy và học

Sáng 5/9, không khí khai giảng diễn ra tại các trường học trên cả nước. Đây là năm thứ hai cả nước tổ chức khai giảng chung, với khoảng 26 triệu học sinh, sinh viên cùng bước vào năm học mới.

Điểm cầu trung tâm được đặt tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương, Lào Cai. Ngôi trường này cũng được khánh thành đúng ngày 5/9, đánh dấu một trong những nỗ lực nhằm cải thiện điều kiện học tập cho học sinh.

Từ các thành phố lớn đến những bản làng xa xôi ở khu vực biên giới, ngày khai giảng mở đầu cho một năm học được xác định có nhiều thay đổi đáng chú ý.

Sắp xếp lại mạng lưới trường học

Một trong những điểm mới của năm học 2026-2027 là việc sắp xếp, sáp nhập mạng lưới trường học nhằm nâng cao hiệu quả quản trị.

Theo Bộ GD&ĐT, số cơ sở giáo dục dự kiến giảm từ 37.515 xuống 18.575, tương đương mức giảm 50,5%. Sau sáp nhập, các trường được tổ chức theo hai mô hình chính gồm trường một cấp quy mô lớn có phân hiệu, điểm trường và trường liên cấp.

Việc sắp xếp cũng kéo theo sự thay đổi về đội ngũ quản lý và nhân viên. Dự kiến có 32.625 hiệu trưởng, hiệu phó và 11.041 nhân viên được giảm, trong đó nhiều cán bộ quản lý sẽ được bố trí trở lại công tác giảng dạy.

Nhờ vậy, số biên chế giáo viên dự kiến cần bổ sung trong năm học mới giảm từ 104.516 xuống còn 43.267 người. Con số này tương đương số biên chế giáo viên được giao từ năm 2025 nhưng chưa tuyển dụng và gần bằng lượng giáo viên đang làm việc theo hợp đồng.

Bộ GD&ĐT cho biết về cơ bản, năm học 2026-2027 không phải bổ sung thêm biên chế cho giáo dục.

Một bộ sách giáo khoa được sử dụng thống nhất

Năm học này cũng đánh dấu lần đầu tiên bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được lựa chọn làm bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên toàn quốc.

Cùng với đó, một số địa phương như TP.HCM, Quảng Ninh và TP Huế đã triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027 nhờ cân đối được ngân sách. Các địa phương này thực hiện chính sách sớm hơn lộ trình chung 3 năm.

Trong kiểm tra, đánh giá định kỳ, Bộ GD&ĐT dự kiến có những thay đổi mới. Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định kiểm tra, đánh giá học sinh tiểu học, THCS và THPT đề xuất cho phép các trường đủ điều kiện tổ chức kiểm tra định kỳ bằng bài thi trên máy tính.

Học bạ số cũng được dự kiến sử dụng thống nhất trong việc ghi nhận, cập nhật và quản lý kết quả đánh giá học sinh, thay cho hình thức học bạ truyền thống.

Đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT, theo phương án dự kiến, từ năm 2027, một số địa phương đủ điều kiện sẽ tổ chức thi trên máy tính, trong khi những nơi còn lại tiếp tục thi bằng giấy.

Hàng nghìn học sinh vùng biên có thêm điều kiện học tập

Một dấu mốc đáng chú ý khác trong năm học mới là việc 107 trong tổng số 108 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền đồng loạt khánh thành và đưa vào vận hành từ ngày 5/9, hoàn thành giai đoạn 1 theo chủ trương của Bộ Chính trị.

Gần 4.400 phòng học được bổ sung, tạo điều kiện học tập cho hơn 113.000 học sinh. Các trường được đầu tư theo những tiêu chuẩn về kỹ thuật, quy mô và diện tích, đồng thời có cơ sở vật chất phục vụ học tập, rèn luyện văn hóa, thể chất, tinh thần và sinh hoạt.

Việc xây dựng các trường nội trú không chỉ nhằm cải thiện môi trường học tập cho học sinh vùng biên. Mục tiêu còn hướng tới nâng cao chất lượng đời sống của người dân, góp phần giữ gìn chủ quyền lãnh thổ từ nền tảng là con người và cộng đồng dân cư gắn bó với đất đai, rừng, đường biên và cột mốc.

Tập trung vào 7 nhiệm vụ trọng tâm

Ngành giáo dục xác định chủ đề của năm học 2026-2027 là “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.

Trọng tâm được đặt vào việc chuyển từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn và đánh giá hiệu quả dựa trên sự tiến bộ của người học, điều kiện làm việc của giáo viên, hiệu quả hoạt động của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực.

Một trong những ưu tiên là đổi mới quản trị giáo dục, xây dựng bộ chỉ số phát triển giáo dục quốc gia, địa phương và giáo dục đại học trên nền tảng số. Việc triển khai Nghị quyết 71 cũng được cụ thể hóa thành các chỉ số theo dõi hằng năm, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát những lĩnh vực và địa phương chậm tiến độ.

Ngành giáo dục cũng tập trung giải quyết những điểm nghẽn liên quan đội ngũ và cơ sở vật chất, ưu tiên nguồn lực cho giáo viên, thiết bị, hạ tầng số, trường nội trú biên giới và đào tạo nhân lực chiến lược. Việc điều động, thỉnh giảng và thu hút giáo viên đến vùng khó cũng được đặt ra theo hướng linh hoạt hơn.

Về chất lượng giáo dục, chương trình được định hướng tinh giản nội dung, tăng thực hành, STEM, AI, ngoại ngữ, nghệ thuật và thể chất, đồng thời từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai. Công tác thi cử, dạy thêm học thêm, thu chi và an toàn thực phẩm cũng được yêu cầu siết chặt.

Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo tiếp tục là một trọng tâm khác. Ngành giáo dục hướng tới hoàn thiện nền tảng quản trị số quốc gia, sử dụng học bạ và văn bằng số, kết hợp VNeID nhằm giảm thủ tục giấy tờ. AI được định hướng ứng dụng trong quản lý, dạy học và cá thể hóa việc học, đi kèm yêu cầu về an toàn dữ liệu và liêm chính học thuật.

Bên cạnh đó, giáo dục nghề nghiệp sẽ được tái cấu trúc theo nhu cầu thị trường, tăng sự tham gia của doanh nghiệp trong đào tạo, thực hành và tuyển dụng, đồng thời triển khai các mô hình trung học nghề và đào tạo kép.

Đối với giáo dục đại học, định hướng là kiểm soát quy mô gắn với chất lượng, ưu tiên STEM và các công nghệ chiến lược, phát triển đào tạo sau đại học, đội ngũ tiến sĩ và các nhóm nghiên cứu mạnh. Việc đánh giá nghiên cứu cũng được định hướng dựa nhiều hơn vào sản phẩm và sáng chế thực tế.

Cuối cùng, ngành giáo dục đặt mục tiêu tăng cường hợp tác và hội nhập quốc tế, tập trung vào các lĩnh vực như STEM, bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, năng lượng và vật liệu mới; đồng thời thu hút thêm các trường đại học uy tín, chuyên gia và nhà khoa học quốc tế.

Với hàng loạt thay đổi từ mạng lưới trường học, đội ngũ giáo viên, sách giáo khoa, phương thức kiểm tra đến chuyển đổi số và giáo dục vùng biên, năm học 2026-2027 được kỳ vọng tạo ra những chuyển biến mạnh hơn, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục và tạo ra những kết quả thực chất cho người học.