Sinh viên xuất sắc sắp tới có thể cầm tấm bằng đại học chỉ sau 1,5 năm

Theo một đề xuất mang tính bước ngoặt từ cơ quan quản lý, nhóm sinh viên thuộc hệ tài năng hoặc có học lực loại giỏi sẽ được phép hoàn thành chương trình và ra trường sớm gấp đôi so với thời gian tiêu chuẩn.

Quy định mang tính đột phá này vừa được đưa vào dự thảo thông tư về Quy chế đào tạo trình độ đại học, hiện đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo công khai lấy ý kiến rộng rãi từ công chúng cho đến hết ngày 11/6. Đây được xem là một bước chuyển dịch mạnh mẽ nhằm tối ưu hóa năng lực cá nhân của người học trong hệ thống giáo dục đại học.

Dựa trên khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân hiện hành, một chương trình đào tạo bậc đại học hệ tập trung thường kéo dài từ 3 đến 5 năm. Trong dự thảo mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề xuất giới hạn thời gian đào tạo tối thiểu để người học hoàn tất chương trình là không được ít hơn hai phần ba thời gian chuẩn, và thời gian tối đa không được vượt quá 2,5 lần mức quy định ban đầu.

Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc đối với hệ đào tạo đại trà thông thường, sinh viên có thể ra trường sớm nhất trong khoảng từ 2 đến 3,3 năm (tùy thuộc vào thiết kế khung chương trình chuẩn của từng trường), hoặc có thể kéo dài thời gian học tập từ 7,5 lên tới tối đa 12,5 năm. Đây là một điểm cải tiến rất lớn so với quy định từ năm 2021, vốn chỉ giới hạn thời gian học tối đa gấp 2 lần thời gian chuẩn và hoàn toàn bỏ ngỏ, không đưa ra bất kỳ mức giới hạn tối thiểu nào.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất và nhận được nhiều sự quan tâm nhất trong dự thảo lần này chính là cơ chế ưu tiên đặc biệt dành cho nhóm người học xuất sắc. Cụ thể, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép những sinh viên đang theo học các chương trình đào tạo tài năng ở bậc đại học, hoặc những sinh viên đạt điểm trung bình tích lũy (GPA) từ loại giỏi trở lên được phép rút ngắn tối đa lộ trình học tập, miễn là thời điểm tốt nghiệp không sớm hơn một phần hai thời gian chuẩn.

Hệ quả của quy định nới lỏng này là một kịch bản đầy hứa hẹn: Nhóm sinh viên ưu tú có thể tăng tốc tối đa để lấy bằng cử nhân chỉ sau ít nhất 1,5 năm đối với khung chương trình chuẩn 3 năm, hoặc chỉ mất vỏn vẹn 2,5 năm đối với những ngành học vốn có thiết kế kéo dài 5 năm.

Để đảm bảo chất lượng đào tạo không bị ảnh hưởng khi rút ngắn thời gian, Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn giữ nguyên các quy chuẩn cốt lõi về tổ chức dạy học. Theo đó, một năm học ở bậc đại học sẽ bao gồm từ 2 đến 3 học kỳ chính với tối thiểu 30 tuần học trực tiếp trên lớp, bên cạnh các học kỳ phụ do trường tự chọn tổ chức. Số giờ giảng dạy đối với bất kỳ học phần nào khi học tập trung cũng bị khống chế không được vượt quá ngưỡng 15 giờ trong một tuần.

Tuy nhiên, nhằm tăng tính linh hoạt cho các cơ sở giáo dục, Bộ dự kiến sẽ cho phép các trường được bố trí lịch học tập trung vượt quá giới hạn 15 giờ/tuần đối với các trường hợp mang tính đặc thù. Các trường hợp này bao gồm các học phần chuyên gia, các buổi tập huấn chuyên sâu (workshop, studio), thực hành chuyên sâu hoặc các lớp học có sự tham gia giảng dạy trực tiếp của các giảng viên và chuyên gia quốc tế, với điều kiện nhà trường phải đảm bảo đầy đủ khối lượng học tập, thời gian nghỉ ngơi hợp lý và khả năng tiếp thu thực tế của sinh viên.

Những điểm mới đáng chú ý khác trong dự thảo:

• Tích lũy tín chỉ từ bậc THPT: Cho phép các học sinh trung học phổ thông thuộc diện được miễn thi tốt nghiệp (đạt thành tích lọt vào vòng lựa chọn đội tuyển thi học sinh giỏi quốc tế trở lên) được đăng ký học và tích lũy trước tín chỉ tại các trường đại học, tạo tiền đề để rút ngắn thời gian lấy bằng cử nhân sau này.
• Quản lý công nghệ số: Lần đầu tiên đưa vào dự thảo các quy định cụ thể về việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong môi trường đại học, đi kèm với việc xác định rõ ràng các nguyên tắc cũng như trách nhiệm liên quan của cả giảng viên và sinh viên.

Nhìn một cách tổng thể, những thay đổi mang tính hệ thống trong dự thảo thông tư mới không chỉ mở ra cơ hội bứt phá cho những cá nhân xuất sắc, mà còn cho thấy tư duy quản lý giáo dục đang ngày càng linh hoạt, tiệm cận hơn với các xu hướng công nghệ và mô hình đào tạo hiện đại trên thế giới.