Không hề thành lập doanh nghiệp hay đăng ký hộ kinh doanh, nhưng nhiều người bất ngờ phát hiện tên mình xuất hiện trên hệ thống với tư cách đại diện pháp luật, thậm chí bị ghi nhận nợ thuế. Tình trạng mạo danh thông tin cá nhân đang khiến không ít người rơi vào cảnh mất thời gian, công sức để chứng minh mình vô can.

Anh Vũ Văn Thành (Hà Nội) rơi vào tình huống dở khóc dở cười khi bất ngờ nhận được thông báo liên quan đến khoản nợ thuế quá hạn hơn 4,1 triệu đồng của một doanh nghiệp do chính anh đứng tên đại diện pháp luật. Điều khiến anh bàng hoàng là bản thân chưa từng thành lập, quản lý hay điều hành bất kỳ doanh nghiệp nào.

Sau khi tra cứu trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, anh Thành tiếp tục phát hiện tên mình còn xuất hiện ở một công ty khác mà anh hoàn toàn không hay biết. Anh khẳng định chưa từng ký bất kỳ hồ sơ nào, cũng không ủy quyền cho cá nhân hay tổ chức thực hiện việc đăng ký doanh nghiệp.

Ngay sau đó, anh đã gửi đề nghị đến cơ quan thuế để xác minh sự việc, đồng thời trình báo với Sở Tài chính Hà Nội. Dù hồ sơ đã được tiếp nhận, đến nay anh vẫn chờ kết quả xử lý từ các cơ quan chức năng.

03-1785717354-bong-dung-dung-ten-chu-doanh-nghiep-ho-kinh-doanh-nhieu-nguoi-lao-dao-vi-no-thue
Nhiều người bất ngờ phát hiện tên mình xuất hiện trên hệ thống với tư cách đại diện pháp luật, thậm chí bị ghi nhận nợ thuế

Một trường hợp khác là anh Phạm Long Vũ (Hà Nội). Khi làm thủ tục đăng ký hộ kinh doanh, hồ sơ của anh bất ngờ bị từ chối vì hệ thống ghi nhận thông tin cá nhân đã tồn tại. Qua tra cứu tại cơ quan thuế, anh mới biết căn cước công dân của mình đã được sử dụng để đăng ký mã số thuế và mở một hộ kinh doanh kính mắt tại quận 3 (cũ), TP.HCM từ năm 2023.

Anh Vũ cho biết chưa từng sinh sống hay kinh doanh tại địa chỉ nói trên, càng không hoạt động trong lĩnh vực đo khám mắt. Sau khi phản ánh, anh được hướng dẫn liên hệ cơ quan quản lý nơi hộ kinh doanh được đăng ký và trình báo công an về hành vi sử dụng trái phép thông tin cá nhân.

Trong lúc chờ giải quyết, anh vẫn chưa thể hoàn tất thủ tục mở hộ kinh doanh của mình vì hệ thống chưa gỡ bỏ thông tin mạo danh.

Theo Cục Thuế, những trường hợp tương tự xuất hiện ngày càng nhiều. Không ít người bị đứng tên đại diện pháp luật của doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh mà hoàn toàn không biết, dẫn đến phát sinh các nghĩa vụ về thuế và thủ tục hành chính ngoài ý muốn.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Kế toán thuế Keytas, cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc quy trình đăng ký doanh nghiệp trước đây còn khá đơn giản, chưa có cơ chế xác thực đầy đủ chủ sở hữu thực sự. Chỉ với bản sao giấy tờ tùy thân và hồ sơ đăng ký, người khác có thể lợi dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp.

Theo ông, dữ liệu cá nhân có thể bị lộ trong quá trình xin việc hoặc thực hiện các thủ tục hành chính. Thậm chí, không loại trừ khả năng một số đối tượng tạo tin tuyển dụng giả để thu thập hồ sơ rồi sử dụng vào mục đích mạo danh.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLaw, khuyến cáo người dân cần nhanh chóng thu thập các tài liệu liên quan và gửi văn bản đến Phòng Đăng ký kinh doanh nơi doanh nghiệp được thành lập để thông báo sự việc. Đồng thời, cần trình báo công an và cơ quan thuế nhằm đề nghị điều tra hành vi sử dụng trái phép thông tin cá nhân cũng như hỗ trợ gỡ bỏ thông tin sai lệch.

Theo luật sư Hà, việc xử lý thường kéo dài do cơ quan đăng ký kinh doanh chỉ kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ, không có thẩm quyền xác minh chữ ký hay danh tính người đăng ký. Vì vậy, việc điều chỉnh hoặc thu hồi thông tin phải chờ kết quả điều tra từ cơ quan chức năng.

Để hạn chế tình trạng mạo danh, từ ngày 23/7, quy trình đăng ký doanh nghiệp đã được siết chặt theo Nghị định 296/2026. Người đăng ký trực tuyến phải xác thực bằng tài khoản VNeID và đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Quy định mới cũng nghiêm cấm việc đứng tên thay người khác khi thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp, đồng thời yêu cầu người đăng ký chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ.

Luật sư Nguyễn Thanh Hà đề xuất tăng cường xác thực điện tử bằng tài khoản định danh mức độ cao và sinh trắc học, đồng thời xây dựng cơ chế cảnh báo tự động qua VNeID, email hoặc số điện thoại ngay khi phát sinh đăng ký doanh nghiệp hoặc thay đổi người đại diện pháp luật.

Ngoài ra, ông cho rằng cần có cơ chế phối hợp nhanh giữa cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế và lực lượng công an để rút ngắn thời gian xác minh, giúp người dân sớm bảo vệ quyền lợi khi bị mạo danh.

Về phía cơ quan quản lý, Cục Thuế khuyến nghị người dân chủ động kiểm tra thông tin của mình trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, tuyệt đối không cho mượn hoặc để người khác sử dụng căn cước công dân nhằm thành lập doanh nghiệp hay hộ kinh doanh.

Trong thời gian tới, ứng dụng eTax Mobile cũng sẽ được bổ sung tính năng tra cứu doanh nghiệp và hộ kinh doanh đứng tên cá nhân, qua đó giúp người dân sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường để kịp thời xử lý.