Bùng nổ dự án pin lưu trữ ở Anh, người dân thấp thỏm trước nguy cơ cháy nổ và ô nhiễm

Sự phát triển nhanh chóng của các trạm lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) đang trở thành một phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng tại Anh. Tuy nhiên, cùng với kỳ vọng về một hệ thống điện xanh hơn là hàng loạt băn khoăn của người dân sống gần các dự án, khi họ phải đối mặt với nỗi lo về an toàn và chất lượng môi trường.

Tại làng South Hetton, hạt Durham, bà Lisa Miller sinh sống cách dự án BESS West Lane khoảng 300 m. Dù không phản đối việc phát triển năng lượng tái tạo, bà vẫn không giấu được sự lo lắng khi biết lượng năng lượng chứa trong một container pin được cho là tương đương với khoảng 3 tấn thuốc nổ TNT.

Theo bà, pin lithium-ion khi xảy ra sự cố không giống các vụ cháy thông thường bởi chúng có thể cháy kéo dài và tái bùng phát sau khi tưởng như đã được kiểm soát.

Mối lo này cũng xuất hiện tại Holmfield, hạt West Yorkshire, nơi người dân cho biết đã phải chịu đựng tình trạng tiếng ồn tần số thấp từ năm 2019. Nhiều người phản ánh hiện tượng này ảnh hưởng đến giấc ngủ, gây đau đầu và ù tai.

Việc một dự án BESS công suất 500 MW của Masdar Arlington Energy tiếp tục được đề xuất trong khu vực khiến cư dân càng thêm bất an. Họ lo ngại hệ thống làm mát của trạm pin sẽ khiến tình trạng tiếng ồn trở nên nghiêm trọng hơn, tác động trực tiếp đến sức khỏe.

Hàng trăm ý kiến phản đối cùng một bản kiến nghị có khoảng 1.500 chữ ký đã được gửi tới Hội đồng quận Calderdale. Tuy nhiên, dự án vẫn được phê duyệt vào tháng 5/2025 sau cuộc bỏ phiếu cân bằng, với quyết định cuối cùng được đưa ra nhờ lá phiếu của chủ tịch hội đồng.

Bên cạnh vấn đề tiếng ồn, yếu tố an toàn trong thiết kế cũng đang trở thành tâm điểm tranh luận. Tại Navenby, hạt Lincolnshire, Cơ quan An toàn Sức khỏe Vương quốc Anh (UKHSA) đã lên tiếng về một dự án BESS công suất 400 MW vì thiết kế không đáp ứng các khuyến nghị an toàn.

Theo hướng dẫn của Hội đồng Trưởng phòng Cháy chữa cháy Quốc gia Anh, các module pin cần được bố trí cách nhau tối thiểu 6 m nhằm hạn chế nguy cơ cháy lan. Tuy nhiên, phương án của dự án chỉ để khoảng cách 3,5 m.

UKHSA cảnh báo khoảng cách này có thể khiến hỏa hoạn lan từ container này sang container khác theo hiệu ứng domino. Cơ quan này cũng bày tỏ lo ngại các mô hình đánh giá ô nhiễm không khí chưa đủ độ tin cậy để bảo đảm an toàn cho cộng đồng dân cư lân cận.

Một vấn đề khác được UKHSA đề cập là đặc thù của các vụ cháy pin lithium-ion. Trong nhiều trường hợp, lực lượng cứu hỏa buộc phải để đám cháy tự cháy hết trong nhiều ngày hoặc thậm chí nhiều tuần thay vì dập tắt ngay, làm gia tăng nguy cơ người dân tiếp xúc với khí độc trong thời gian dài.

Không chỉ dừng ở nguy cơ hỏa hoạn, nước sử dụng để chữa cháy các hệ thống lưu trữ pin cũng được cảnh báo có thể chứa kim loại nặng và các hợp chất có tính ăn mòn từ pin. Nếu lượng nước này ngấm vào lòng đất, nguồn nước ngầm và hệ thống cấp nước công cộng có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Theo UKHSA, đây là rủi ro cần được tính toán kỹ lưỡng trong quá trình cấp phép và xây dựng các dự án BESS.

Tại hạt Lincolnshire, bà Marianne Overton cho biết địa phương hiện có khoảng 25 hồ sơ xin triển khai hệ thống lưu trữ pin, trong đó nhiều dự án nằm gần khu dân cư và trường học. Theo bà, mỗi dự án cần được đánh giá cẩn trọng để bảo đảm yếu tố an toàn trước khi triển khai.

Trong khi đó, Giáo sư Peter Dobson thuộc Đại học Oxford kêu gọi tạm dừng việc phát triển các dự án BESS cho đến khi có những tiêu chuẩn an toàn mang tính bắt buộc.

Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Fire Technology, ông cùng đồng tác giả Peter Edwards cho rằng sự gia tăng nhanh chóng của các hệ thống lưu trữ pin quy mô lớn đang khiến người dân ngày càng lo ngại, trong khi các nguy cơ liên quan đến cháy nổ và ô nhiễm vẫn chưa được đánh giá đầy đủ.

Theo các tác giả, nếu xảy ra cháy hoặc nổ, những container pin có thể phát tán nhiều hợp chất hóa học nguy hiểm ra môi trường xung quanh.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ An ninh Năng lượng và Phát thải ròng bằng 0 của Anh khẳng định các sự cố cháy tại hệ thống BESS là rất hiếm và quốc gia này đang áp dụng các tiêu chuẩn an toàn ở mức cao.

Dẫu vậy, với nhiều cư dân sinh sống gần các dự án, điều họ mong muốn không chỉ là những cam kết chung mà còn là các quy định rõ ràng, quy trình giám sát chặt chẽ và quyền được tham gia vào các quyết định có ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống.

Câu chuyện về các trạm pin lưu trữ vì thế đang trở thành một bài toán khó trong hành trình chuyển đổi năng lượng, khi mục tiêu phát triển bền vững phải song hành với việc bảo đảm an toàn cho cộng đồng.