Nhu cầu lắp đặt điện mặt trời mái nhà để tự sản xuất, tự tiêu thụ ngày càng được nhiều hộ gia đình quan tâm. Tuy nhiên, không phải cứ lắp đặt là xong, người dân cần tuân thủ một số thủ tục thông báo hoặc đăng ký theo quy định mới tại Điều 15 và 16 Nghị định 243/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/6/2026.

Theo quy định, việc thực hiện thủ tục sẽ phụ thuộc vào quy mô công suất và hình thức đấu nối của hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Đối với trường hợp hệ thống không đấu nối với lưới điện quốc gia, nếu công suất từ 100 kW trở lên, tổ chức hoặc cá nhân phải gửi thông báo đến UBND cấp xã nơi đặt hệ thống. Thông báo này cần nêu rõ thông tin về chủ đầu tư, quy mô công suất, địa điểm lắp đặt, cũng như thời điểm bắt đầu và hoàn thành đưa vào sử dụng.

Với các hệ thống đấu nối với lưới điện quốc gia ở cấp hạ áp (dưới 1 kV), người dân cũng phải thực hiện nghĩa vụ thông báo đến UBND cấp xã nơi lắp đặt. Tuy nhiên, nếu công suất dưới 1 kW thì không bắt buộc thực hiện thủ tục này.

30-1782793815-thu-tuc-lap-dien-mat-troi-mai-nha-tu-dung-nguoi-dan-can-chuan-bi-gi
Ảnh minh họa: Internet

Trong trường hợp hệ thống đấu nối ở cấp điện áp trung áp từ 1 kV đến 35 kV trở lên và không đăng ký bán điện dư, chủ đầu tư phải gửi thông báo đến UBND cấp tỉnh. Khi đó, các cá nhân, tổ chức cần cung cấp đầy đủ thông tin như họ tên, số định danh hoặc căn cước công dân, địa chỉ, số điện thoại, mã khách hàng điện, cùng vị trí lắp đặt hệ thống.

Ngoài ra, hồ sơ còn phải mô tả sơ bộ về công trình như kết cấu mái, chiều cao, diện tích, công suất tấm pin, công suất inverter, dung lượng hệ thống lưu trữ (nếu có), phương án xử lý điện dư và thời gian dự kiến triển khai, hoàn thành.

Việc thông báo được thực hiện trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia, và phải hoàn tất chậm nhất 10 ngày làm việc trước khi tiến hành lắp đặt. Sau khi tiếp nhận, thông tin sẽ được chuyển đến các cơ quan liên quan như xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường và đơn vị quản lý lưới điện để theo dõi.

Đáng chú ý, một số trường hợp còn phải thực hiện thủ tục đăng ký phát triển và được cấp Giấy chứng nhận trước khi triển khai lắp đặt. Quy định này áp dụng đối với các hệ thống đấu nối từ trung áp trở lên có bán điện dư, hoặc các trường hợp khác có nhu cầu đăng ký.

Chỉ sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký phát triển, chủ đầu tư mới được phép triển khai lắp đặt. UBND cấp tỉnh là cơ quan có thẩm quyền cấp loại giấy phép này.

Trong quá trình xem xét, nếu đơn vị quản lý lưới điện đánh giá hệ thống có nguy cơ gây quá tải trạm biến áp hoặc lưới điện, cơ quan này sẽ phản hồi trong vòng 3 ngày làm việc để tạm dừng triển khai. Ngược lại, nếu sau 10 ngày không có phản hồi, người dân có thể tiếp tục lắp đặt theo đúng nội dung đã thông báo.

Hồ sơ đăng ký phải đảm bảo đầy đủ điều kiện kỹ thuật, đồng thời cần có xác nhận của đơn vị quản lý lưới điện về việc hệ thống không gây quá tải khu vực.

Một điểm mới đáng chú ý là hộ gia đình và các tổ chức được phép bán phần điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Theo quy định, tỷ lệ điện dư được phép mua bán thông thường không vượt quá 50% sản lượng điện phát ra, tăng so với mức 20% trước đây.

Đến hết năm 2030, các bên có thể thỏa thuận mức cao hơn nếu hệ thống điện đủ khả năng tiếp nhận. Giá mua điện dư được xác định theo giá điện năng thị trường bình quân của năm trước, nhưng không vượt mức trần khung giá phát điện điện mặt trời mặt đất không có lưu trữ theo từng khu vực.

Như vậy, việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà hiện nay không chỉ là quyết định về công nghệ mà còn gắn chặt với quy trình quản lý cụ thể. Người dân cần nắm rõ từng bước thông báo, đăng ký để đảm bảo việc triển khai diễn ra đúng quy định và thuận lợi.