Chính phủ vừa trình Quốc hội phương án giảm thuế Bảo vệ môi trường, VAT và Tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu về mức 0% nhằm ứng phó với biến động giá năng lượng và kiểm soát lạm phá

Quyết sách mạnh tay trong bối cảnh khẩn cấp

Sáng ngày 9/4/2026, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chính thức trình dự án Nghị quyết về việc điều chỉnh các loại thuế đối với mặt hàng xăng, dầu và nhiên liệu bay. Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đề xuất giảm mức thuế suất của ba loại thuế chủ chốt cấu thành giá xăng dầu về mức 0%.

Cụ thể, thuế Bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ thành phần ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut được đề xuất giảm về 0 đồng. Cùng với đó, mặt hàng xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay sẽ thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế Giá trị gia tăng (VAT) nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Riêng thuế Tiêu thụ đặc biệt với các loại xăng cũng được kiến nghị áp dụng mức thuế suất 0%.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 9/4. Ảnh: ĐBND

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu và Việt Nam chịu tác động lớn, khiến giá nhiên liệu tăng vọt. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở, thuế VAT hiện chiếm khoảng 7,4%, thuế Bảo vệ môi trường từ 2,7% đến 6% và thuế Tiêu thụ đặc biệt là 6,7%. Việc giảm các loại thuế này về 0 là giải pháp để đảm bảo mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và kiểm soát lạm phát năm nay.

Đồng bộ hóa các sắc thuế đang áp dụng

Thực tế, theo Quyết định 482 của Thủ tướng áp dụng trong trường hợp cấp bách đến hết ngày 15/4, các mức thuế này đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay vốn đã ở mức 0. Tuy nhiên, dầu hỏa và mazut vẫn đang chịu thuế Bảo vệ môi trường lần lượt là 600 đồng/lít và 1.000 đồng/kg, cùng mức thuế VAT 10%. Do đó, đề xuất mới của Chính phủ mang tính đồng bộ hơn, áp dụng việc giảm thuế cho dải sản phẩm năng lượng rộng hơn cho đến hết ngày 30/6/2026.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định về các mức thuế này nhằm kịp thời giảm thiểu tác động tiêu cực do khan hiếm nhiên liệu và duy trì mục tiêu tăng trưởng. Cơ quan này cũng đề nghị cân nhắc bổ sung quy định giao Chính phủ quyền điều chỉnh mức thuế trong trường hợp khẩn cấp và báo cáo lại Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: ĐBND

Yêu cầu minh bạch và đảm bảo an ninh năng lượng

Thảo luận tại phiên họp, một số ý kiến đề nghị Chính phủ cần có các giải pháp tổng thể từ điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần trong cơ cấu giá cơ sở đến bảo đảm chuỗi cung ứng. Các bộ ngành được yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng và kiểm soát chặt hóa đơn điện tử để xác nhận chi phí đầu vào thực tế của doanh nghiệp, tránh trục lợi chính sách.

Áp lực điều hành hiện vẫn rất lớn khi từ cuối tháng 2 đến nay, giá lẻ xăng dầu đã trải qua 14 kỳ điều hành. Hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 26.530 đồng, dầu diesel 42.840 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này đã vọt lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng một lít.

Về nguồn cung, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn đảm bảo đủ nguyên liệu để sản xuất đến hết tháng 4. Trong tháng 3, các thương nhân đầu mối đã nhập khẩu 3,2 triệu m3 xăng dầu. Cộng với lượng hàng tồn kho hiện tại khoảng 2,6-2,8 triệu m3, nguồn cung trong nước hoàn toàn đảm bảo cho sản xuất và tiêu dùng hết tháng này. Nếu được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất, chính sách giảm thuế này sẽ áp dụng từ ngày 16/4/2026.