Cục Thuế bóc trần 4 nhóm gian lận hóa đơn: Thủ đoạn tinh vi, tổ chức liên tỉnh và phân tầng

Theo đánh giá từ Cục Thuế, chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) hiện nay đang bị một bộ phận đối tượng xấu trục lợi để trốn thuế và chiếm đoạt ngân sách.

Chiêu thức cốt lõi của các đường dây này là mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, kết hợp lập ra chuỗi doanh nghiệp trung gian nhằm "vẽ" nên các hồ sơ hoàn thuế hoàn hảo. Đáng ngại hơn, các hành vi vi phạm không còn tự phát, đơn lẻ như trước mà đã tiến hóa thành các tổ chức tội phạm tinh vi, hoạt động liên tỉnh, phân tầng nghiêm ngặt và áp dụng nhiều thủ thuật công nghệ để xóa dấu vết dòng tiền.

Để chủ động đấu tranh, ngành thuế đã phân loại các đối tượng vi phạm thành 4 nhóm điển hình với các chiêu trò cụ thể.

Diện mạo 4 nhóm đối tượng chuyên "bút toán" hóa đơn khống

Nhóm 1: Doanh nghiệp "ma" lập ra chỉ để bán hóa đơn (Mức độ rủi ro cao nhất)

Đặc điểm nhận diện: Quy mô siêu nhỏ (dưới 10 nhân sự), đăng ký kinh doanh đa ngành nghề nhưng không có kho bãi hay hoạt động sản xuất thực tế. Các công ty này thường có tuổi thọ ngắn, liên tục thay đổi hoặc bỏ địa chỉ kinh doanh qua nhiều địa bàn để né tránh cơ quan chức năng.

Dấu hiệu tài chính lỗi: Doanh thu đột biến, hóa đơn giá trị khủng nhưng số thuế nộp về gần như bằng không. Hàng hóa mua vào - bán ra trùng khớp thời điểm một cách phi lý. Dòng tiền qua ngân hàng chỉ mang tính thủ thuật: tiền chuyển vào là lập tức rút ra ngay, doanh số giao dịch nghìn tỷ nhưng số dư tài khoản luôn chạm đáy.

Cơ cấu vận hành: Sử dụng giấy tờ giả hoặc thuê người đứng tên đại diện pháp luật. Hệ thống được tổ chức phân tầng chặt chẽ từ doanh nghiệp đầu vào, trung gian cho đến doanh nghiệp đầu ra.

Nhóm 2: Doanh nghiệp "thật" nhưng thích xài hóa đơn "giả"

Đây là các đơn vị có hoạt động kinh doanh, sản xuất thực tế nhưng cố tình tìm mua hóa đơn bất hợp pháp. Mục đích của họ là khai khống chi phí đầu vào nhằm tăng số thuế GTGT được khấu trừ (hoặc hoàn thuế), đồng thời làm giảm mức thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.

Nhóm 3: Hộ kinh doanh "chui" mua hóa đơn để hợp thức hóa

Nhóm này gồm các cá nhân, hộ kinh doanh thực tế nhưng trốn đăng ký kinh doanh. Do không có tư cách pháp nhân để xuất hóa đơn chính thống, họ buộc phải mua hóa đơn trôi nổi để ký hợp đồng với đối tác. Chiêu trò này rầm rộ nhất ở các mảng vận tải, khai thác vật liệu xây dựng (đất, đá, cát, sỏi) và hàng lậu, hàng nhập khẩu.

Nhóm 4: Ăn chặn hóa đơn bán lẻ để tuồn ra ngoài

Khai thác thói quen không lấy hóa đơn của người tiêu dùng cá nhân, nhiều đơn vị bán lẻ đã "ém" lại phần doanh thu này. Thay vì xuất hóa đơn cho khách mua thật, họ gom lại rồi xuất khống cho các doanh nghiệp đang khát hóa đơn đầu vào để ăn chia phần trăm lợi nhuận. Chiêu thức này bùng nổ mạnh nhất ở các cây xăng, đại lý vật liệu xây dựng và siêu thị hàng tiêu dùng.

Trước thực trạng các thủ đoạn trốn thuế ngày càng chuyên nghiệp và có hệ thống, Cục Thuế đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan điều tra nhằm ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo. Việc này giúp quét nhanh các tờ khai rủi ro, chặn đứng các chuỗi hóa đơn phân tầng ngay từ vòng kiểm soát đầu tiên, quyết tâm xử lý nghiêm theo pháp luật các hành vi cấu kết trục lợi ngân sách.