Bộ Công Thương vừa đưa ra đề xuất về việc chia nhỏ và cộng dồn các chi phí sản xuất chưa được tính đủ vào các lần điều chỉnh giá điện tiếp theo, nhằm tháo gỡ dứt điểm khoản lỗ lũy kế khổng lồ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Tìm cơ sở pháp lý để xử lý khoản lỗ tồn đọng

Trong hồ sơ thẩm định dự án sửa đổi Luật Điện lực gửi Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương nhấn mạnh tầm quan trọng của việc để giá điện bán lẻ bám sát biến động của chi phí đầu vào. Cơ quan quản lý cho rằng việc đảm bảo doanh nghiệp có lãi là yếu tố then chốt để bảo toàn vốn và thúc đẩy phát triển kinh doanh phù hợp với từng giai đoạn thị trường.

14-1778713926-de-xuat-co-che-moi-phan-bo-dan-khoan-lo-gan-45000-ty-dong-cua-evn-vao-gia-dien
Đề xuất phân bổ dần khoản lỗ gần 45.000 tỷ đồng vào giá điện.

Điểm đáng chú ý trong đề xuất lần này là cơ chế cho phép các khoản chi phí sản xuất và cung ứng điện chưa được tính đủ trong một lần điều chỉnh giá sẽ được cộng dồn, phân bổ vào các kỳ tăng giá sau đó. Thậm chí, những chi phí tồn đọng từ trước khi Luật Điện lực mới có hiệu lực cũng được đề xuất chia nhỏ để tính vào giá bán lẻ trong tương lai. Theo Bộ Công Thương, đây chính là cơ sở pháp lý cần thiết để xử lý dứt điểm khoản lỗ lũy kế khoảng 44.792 tỷ đồng mà EVN đang phải gánh chịu.

Khoản lỗ thực tế của EVN bắt nguồn từ những biến động mạnh trong giai đoạn 2022-2023. Trong năm 2022, dù giá than nhập khẩu và giá khí tăng vọt do xung đột Nga - Ukraine, giá điện vẫn được giữ nguyên để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phục hồi sau đại dịch Covid-19. Đến năm 2023, dù đã có sự điều chỉnh tăng nhưng mức giá này vẫn thấp hơn rất nhiều so với chi phí sản xuất thực tế phát sinh. Những yếu tố này đã khiến EVN lỗ hơn 50.000 tỷ đồng trong hai năm này, và chỉ sau khi có lãi trở lại vào năm 2024, con số lỗ lũy kế mới giảm xuống mức hiện tại.

Lộ trình phân bổ để tránh "cú sốc" giá

Để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan quản lý khẳng định việc phân bổ chi phí sẽ được thực hiện theo từng thời điểm với biên độ nhỏ. Mục tiêu của lộ trình này là tránh gây ra những tác động đột ngột tới đời sống người dân cũng như hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Bộ Công Thương cũng nêu rõ, trong những điều kiện thuận lợi như khi thủy điện hoạt động tốt giúp giảm giá thành phát điện, việc bù đắp các khoản lỗ tồn đọng này thậm chí sẽ không làm tăng giá điện hiện hành.

Trước đây, khi sửa đổi Nghị định 72, Bộ Công Thương từng đưa ra đề xuất tương tự nhưng đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều do thiếu cơ sở pháp lý và thực tiễn. Với việc đưa nội dung này vào dự án sửa đổi Luật Điện lực, cơ quan quản lý kỳ vọng sẽ tạo ra một khung pháp lý vững chắc hơn để giải quyết bài toán tài chính cho ngành điện.