Kinh tế
30/10/2026 19:18Đề xuất thí điểm chứng chỉ vàng: Đưa hàng trăm tấn vàng trong dân trở thành nguồn vốn cho nền kinh tế
Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội chiều 30/10, đại biểu Lê Hoàng Anh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đã đưa ra đề xuất đáng chú ý: nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng để khơi thông nguồn lực đang nằm trong dân, tạo thêm dòng vốn phục vụ phát triển kinh tế.
Theo đại biểu, sau 9 tháng, kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả tích cực dù bối cảnh thế giới còn không ít biến động. GDP tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%, thị trường chứng khoán được nâng hạng, trong khi thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính đều giảm hơn một nửa.
Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu khả quan, ông Lê Hoàng Anh đặt vấn đề về khả năng bảo đảm nguồn vốn cho nền kinh tế trong chặng đường tiếp theo, đặc biệt là năm 2027.
Theo đại biểu, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, với quy mô tương đương khoảng 155% GDP. Đáng chú ý, khoảng 80% nguồn vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, trong khi một nửa dư nợ lại là các khoản vay trung và dài hạn.
Sự chênh lệch này khiến hệ thống ngân hàng phải đối mặt với áp lực về kỳ hạn vốn. Ông Hoàng Anh cảnh báo không thể dựa vào nguồn tiền ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu phát triển trong dài hạn.
Không chỉ khu vực doanh nghiệp, ngân sách Nhà nước cũng đang chịu sức ép huy động vốn đáng kể. Theo dự toán năm 2027, tổng mức vay của ngân sách gần 1,28 triệu tỷ đồng, tương đương 54% chi ngân sách trung ương. Trong đó, khoảng 540.000 tỷ đồng được sử dụng để trả nợ gốc.
Việc phát hành trái phiếu Chính phủ đến cuối tháng 8 mới hoàn thành 43% kế hoạch cả năm, trong khi lãi suất có xu hướng tăng. Nguồn thu từ đất, vốn từng đóng vai trò quan trọng đối với đầu tư công, cũng đã chững lại và khó có thể trở thành điểm tựa lâu dài.
Trong khi nhu cầu vốn ngày càng lớn, một nghịch lý được đại biểu chỉ ra là lượng tiền và tài sản trong dân vẫn rất đáng kể nhưng chưa được chuyển hóa hiệu quả thành nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh.
Cụ thể, tiền gửi của người dân tại các tổ chức tín dụng đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng. Bên cạnh đó, người dân được ước tính đang nắm giữ khoảng 500 tấn vàng, tương đương gần 12% GDP.
Ngược lại, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới vào khoảng 11% GDP, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 20% GDP từng được đặt ra cho năm 2025.
"Điều thiếu không phải là vốn, mà là đường dẫn vốn", ông Hoàng Anh nhấn mạnh.
Để giải quyết bài toán này, đại biểu đề xuất phát triển thêm những kênh kết nối nguồn tiết kiệm trong dân với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Trong đó, có thể nghiên cứu các quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và đặc biệt là thí điểm chứng chỉ vàng.
Nếu được nghiên cứu và triển khai phù hợp, đây có thể trở thành một hướng khai thác nguồn lực từ vàng trong dân, thay vì để lượng tài sản lớn này chủ yếu nằm ngoài các kênh đầu tư của nền kinh tế.
Một giải pháp khác được đại biểu đề cập là cụ thể hóa cơ chế cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền. Theo đó, khi doanh nghiệp đồng ý, ngân hàng có thể sử dụng hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, thông tin xuất nhập khẩu và các dữ liệu liên quan để đánh giá khả năng vay vốn, thay vì quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm là đất đai.
Thực tế, câu chuyện đưa vàng trong dân vào phục vụ phát triển kinh tế từng nhiều lần được các đại biểu Quốc hội đề cập. Ngân hàng Nhà nước cũng đã nghiên cứu phương án thành lập sàn giao dịch vàng nhằm chuyển hóa nguồn tài sản này thành nguồn lực cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, trong báo cáo gửi đại biểu Quốc hội đầu tháng 10, Ngân hàng Nhà nước cho biết chưa thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng trong giai đoạn hiện nay. Cơ quan này sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đề án theo lộ trình phù hợp.
Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, cho rằng vấn đề của nền kinh tế hiện nay không chỉ là huy động được bao nhiêu vốn mà còn nằm ở việc phân bổ nguồn lực sao cho hiệu quả, đồng thời bảo đảm an toàn tài chính.
Theo bà Thanh, sau 9 tháng, tín dụng tăng 11,7%, cao hơn mức tăng 10,7% của nguồn vốn huy động tại các ngân hàng. Trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng trên GDP đã ở mức cao, bà đề nghị Chính phủ chỉ đạo theo dõi chặt chẽ tình hình thanh khoản, chênh lệch kỳ hạn và tốc độ tăng trưởng tín dụng.
Đại biểu cũng kiến nghị công khai định kỳ các chỉ số rủi ro để cơ quan quản lý có thể nhận diện vấn đề và đưa ra biện pháp xử lý từ sớm, thay vì chờ áp lực phát sinh.
Về dài hạn, bà Thanh cho rằng cần giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng đối với nhu cầu vốn trung và dài hạn. Muốn vậy, thị trường trái phiếu doanh nghiệp phải được phát triển theo hướng minh bạch hơn, nâng cao chất lượng công bố thông tin và hoạt động xếp hạng tín nhiệm.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long, cũng lưu ý rằng tăng trưởng nhanh nhờ vốn vay có thể mang lại kết quả trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ để bảo đảm sự phát triển bền vững.
Theo ông, nền kinh tế muốn tăng trưởng lâu dài phải dựa vào những dự án thực sự tạo ra sản phẩm, nâng cao năng suất và hình thành dòng tiền. Vì vậy, ông đề nghị các ngân hàng tiếp tục có giải pháp thiết thực hơn để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn thuận lợi.
Tại kỳ họp, Chính phủ trình Quốc hội mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2027 từ 10% trở lên, đồng thời yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.
GDP bình quân đầu người dự kiến đạt 6.100 USD, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng khoảng 4,5%. Kim ngạch xuất khẩu được đặt mục tiêu tăng 15%, nhập khẩu tăng 12%, trong khi tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội dự kiến tương đương 36-38% GDP.
Để phục vụ các mục tiêu này, dự toán ngân sách năm 2027 đặt tổng thu khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, tương đương 20,2% GDP; tổng chi dự kiến khoảng 4,07 triệu tỷ đồng.
QT (SHTT)
Bài đọc nhiều
