Kinh tế
21/10/2026 10:18Đề xuất thí điểm giá điện theo giờ: Cần đánh giá kỹ tác động đến hộ thu nhập thấp
Khó yêu cầu các gia đình thay đổi giờ sinh hoạt để tránh giá điện cao
Chiều 20/10, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đại biểu Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, bày tỏ sự ủng hộ đối với chủ trương khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm và giảm phụ tải vào giờ cao điểm.
Tuy nhiên, bà đề nghị thận trọng khi mở rộng cơ chế này sang các hộ gia đình, bởi buổi tối cũng là thời gian sinh hoạt chính của phần lớn người dân. Sau giờ làm và giờ học, các gia đình thường nấu ăn, tắm giặt, học tập, sử dụng điều hòa cùng nhiều thiết bị thiết yếu khác.
Theo đại biểu Tạ Thị Yên, doanh nghiệp sản xuất có thể sắp xếp lại ca làm việc, nhưng các gia đình khó thay đổi những nhu cầu sinh hoạt cơ bản chỉ để tránh khung giờ điện giá cao. Việc yêu cầu người dân chuyển bữa tối sang 23h hoặc để trẻ nhỏ chờ hết giờ cao điểm mới học tập, tắm giặt là điều khó thực hiện trong thực tế.
Bà cảnh báo, nếu chính sách không được thiết kế phù hợp, biện pháp nhằm khuyến khích thay đổi hành vi sử dụng điện có thể khiến những người không có khả năng điều chỉnh giờ sinh hoạt phải chịu chi phí cao hơn.
Vì vậy, đại biểu đề nghị chưa áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng một cách đại trà. Việc triển khai cần căn cứ vào từng nhóm khách hàng, mức tiêu thụ điện, khả năng dịch chuyển phụ tải, điều kiện công tơ và hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, cần xây dựng lộ trình cụ thể và đánh giá đầy đủ tác động trước khi mở rộng.
Giá điện cần minh bạch, không chuyển mọi rủi ro sang người tiêu dùng
Bên cạnh biểu giá điện theo giờ, đại biểu Tạ Thị Yên cũng đề cập nguyên tắc xác định giá trong hợp đồng mua bán điện. Dự thảo luật đặt ra yêu cầu bảo đảm thu hồi các chi phí hợp lý, hợp lệ và có mức lợi nhuận hợp lý.
Đại biểu đồng tình với mục tiêu tạo điều kiện thu hút đầu tư vào ngành điện, lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh điện vừa là đầu vào quan trọng của nền kinh tế, vừa là khoản chi thiết yếu đối với mỗi gia đình.
Do đó, cần làm rõ những khoản chi phí nào được tính vào giá điện, những rủi ro nào nhà đầu tư phải tự chịu và những rủi ro nào có thể được phân bổ vào giá bán điện.
Theo bà Yên, các chi phí được tính vào giá phải thực sự cần thiết, hợp lý, hợp lệ và có cơ chế kiểm tra. Những khoản phát sinh do quyết định đầu tư thiếu hợp lý, quản trị yếu kém hoặc lỗi chủ quan của doanh nghiệp không nên mặc nhiên chuyển sang người mua điện.
Đại biểu cho rằng cơ chế giá điện cần đáp ứng đồng thời ba yêu cầu: đủ sức hấp dẫn để thu hút đầu tư, minh bạch để kiểm soát chi phí và công bằng để bảo vệ quyền lợi người sử dụng điện.
Đề nghị thí điểm và đánh giá kỹ tác động
Cùng góp ý về dự án luật, đại biểu Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị, ủng hộ nguyên tắc giá điện phản ánh đúng các chi phí hợp lý, hợp lệ và bảo đảm lợi nhuận để nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn. Tuy nhiên, ông cho rằng chính sách cũng cần chú trọng yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội.
Theo đại biểu, cử tri đang quan tâm, lo lắng về áp lực tăng giá điện, đặc biệt là ảnh hưởng của biểu giá theo thời gian sử dụng, với các khung giờ cao điểm và thấp điểm, đến sinh hoạt của hộ gia đình cũng như hoạt động sản xuất nhỏ.
Từ thực tế này, ông Khiêm đề nghị chỉ triển khai thí điểm cơ cấu biểu giá điện theo thời gian trong ngày đối với khách hàng sinh hoạt, đồng thời đánh giá kỹ tác động đối với các hộ thu nhập thấp. Việc thực hiện cũng cần đi kèm giải pháp hỗ trợ người dân chuyển đổi sang các thiết bị tiết kiệm điện.
Đối với trường hợp giá bán điện chưa thể điều chỉnh kịp thời nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội, đại biểu đồng tình với việc Nhà nước có cơ chế bù đắp các khoản chi phí hợp lý.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh những khoản chi phí này phải được minh bạch thông qua kiểm toán và công khai trước Quốc hội, nhân dân. Theo ông, cần tránh tình trạng thua lỗ kéo dài, sau đó dồn gánh nặng lên người tiêu dùng thông qua những đợt tăng giá điện đột ngột.
Đại biểu Trần Vũ Khiêm cũng đề nghị chính sách hỗ trợ tiền điện trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và đồng bào ở vùng sâu, vùng xa phải được triển khai thực chất bằng nguồn ngân sách, nhằm bảo đảm người dân thuộc các nhóm dễ bị tổn thương không bị bỏ lại phía sau.
Những ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy, bên cạnh mục tiêu bảo đảm nguồn lực đầu tư cho ngành điện và khuyến khích sử dụng điện hiệu quả, việc xây dựng chính sách giá cần tính đến khả năng thích ứng của từng nhóm khách hàng. Thí điểm, đánh giá tác động và thiết kế cơ chế hỗ trợ phù hợp được các đại biểu nhấn mạnh như những yêu cầu quan trọng trước khi triển khai rộng rãi.
Bài đọc nhiều
