Eo biển Hormuz rơi vào “khủng hoảng chi phí”: Phí bảo hiểm tăng 300%, chuỗi cung ứng toàn cầu chao đảo

Chỉ trong vài tuần, chi phí bảo hiểm cho một siêu tàu chở dầu trị giá khoảng 120 triệu USD đã tăng từ 40.000 USD lên tới 1,2 triệu USD cho mỗi chuyến đi. Mức tăng đột biến này phản ánh rõ rệt những rủi ro leo thang trong khu vực, khi xung đột liên quan đến Iran bước sang tuần thứ ba và liên tục phát sinh các sự cố trên biển.

Theo ghi nhận, phí bảo hiểm rủi ro đã nhảy vọt từ mức 0,02–0,05% giá trị tàu lên 0,5–1%, tương đương mức tăng khoảng 300%. Nguyên nhân xuất phát từ hàng loạt vụ tấn công và hoạt động đáng ngờ nhằm vào tàu chở dầu và tàu hàng, khiến khu vực này bị xếp vào nhóm rủi ro cực cao.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp vận tải buộc phải gánh chi phí khổng lồ, nhưng thực tế phần lớn sẽ được chuyển sang giá cước. Hệ quả là chi phí đầu vào của các ngành sản xuất, lọc dầu và logistics đồng loạt tăng, tạo áp lực trực tiếp lên giá hàng hóa và nhiên liệu, ảnh hưởng đến người tiêu dùng toàn cầu.

Không chỉ là câu chuyện chi phí, eo biển Hormuz – vốn là tuyến trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới và 30% nguồn cung phân bón vận chuyển bằng đường biển – đang rơi vào tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng. Hơn 90% lượng dầu trong khu vực bị “kẹt” lại, trong khi những tuyên bố cứng rắn từ phía Iran càng làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn kéo dài.

Thị trường năng lượng lập tức phản ứng mạnh. Giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng và nhiều chuyên gia cảnh báo có thể leo lên 150 USD/thùng nếu tình trạng phong tỏa tiếp diễn. Điều này đặt ra nguy cơ về một làn sóng lạm phát mới, đẩy chi phí sản xuất và vận chuyển tăng cao, gây sức ép lên các nền kinh tế đang phục hồi.

Trước rủi ro an ninh và chi phí leo thang, nhiều tập đoàn vận tải biển lớn đã tạm dừng hành trình qua khu vực. Hàng trăm tàu hàng và tàu chở dầu phải neo đậu chờ đợi hoặc tìm hướng đi thay thế, nhưng lựa chọn này cũng kéo theo thời gian vận chuyển dài hơn và chi phí tăng thêm.

Trong khi đó, các biện pháp ứng phó đang được triển khai ở quy mô lớn. Một số nền kinh tế đã quyết định xả kho dự trữ dầu khẩn cấp thông qua Cơ quan Năng lượng Quốc tế nhằm ổn định nguồn cung. Donald Trump cũng tuyên bố sẽ sớm khôi phục hoạt động tại tuyến đường này, đồng thời thúc đẩy các gói bảo hiểm rủi ro để khuyến khích tàu quay trở lại.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng các giải pháp hiện tại chỉ mang tính tạm thời. Khủng hoảng tại Hormuz đang phơi bày điểm yếu lớn của thương mại toàn cầu: sự phụ thuộc quá mức vào một tuyến vận tải trọng yếu. Trong bối cảnh biến động ngày càng khó lường, việc nâng cao khả năng thích ứng và đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang trở thành yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết.