Kinh tế
12/11/2026 13:48Eo biển Hormuz thông suốt trở lại, vì sao thị trường dầu mỏ vẫn chưa thể thở phào?
Lưu lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Hormuz và các khu vực khác tại Trung Đông đang dần phục hồi, gần chạm mức trước khi xung đột bùng phát. Tuy nhiên, hoạt động cung ứng dầu vẫn chưa trở lại bình thường khi chi phí vận tải tăng mạnh, phí bảo hiểm ở mức cao và tình trạng thiếu tàu chở dầu chưa được giải quyết.
Giá dầu thô tại Trung Đông đã liên tục suy yếu trong nhiều tuần qua, phản ánh nguồn cung có dấu hiệu vượt nhu cầu trong ngắn hạn. Lượng dầu xuất khẩu từ khu vực Vịnh Ba Tư tăng trở lại, trong khi nhu cầu tiêu thụ toàn cầu giảm do giá năng lượng duy trì ở mức cao.
Dù vậy, các nhà máy lọc dầu và người tiêu dùng vẫn phải chịu chi phí đầu vào lớn. Chiến tranh, phí bảo hiểm rủi ro và tình trạng thiếu tàu chở dầu đã đẩy chi phí vận chuyển mỗi thùng dầu từ khoảng 5 USD trước xung đột lên 30 USD, thậm chí cao hơn trong một số thời điểm.
Chi phí logistics tăng khiến dầu thô Trung Đông mất đi một phần lợi thế cạnh tranh tại thị trường châu Á. Để thu hút người mua, các nhà sản xuất trong khu vực phải điều chỉnh giảm giá bán chính thức. Trong khi đó, lượng dầu xuất khẩu tăng cũng gây sức ép lên giá dầu vật chất, buộc những khách hàng nhạy cảm với giá yêu cầu mức chiết khấu lớn hơn để bù đắp chi phí vận chuyển.
Áp lực dư cung thể hiện rõ trên thị trường dầu Dubai. Tuần trước, đường cong giá của loại dầu chuẩn này lần đầu chuyển sang trạng thái contango kể từ đầu tháng 7. Đây là hiện tượng giá dầu giao ngay thấp hơn giá hợp đồng giao sau, cho thấy nguồn cung trước mắt tương đối dồi dào so với nhu cầu.
Giá dầu Dubai và Murban cũng chịu sức ép khi lượng dầu từ Trung Đông được đưa ra thị trường nhiều hơn. Cuối tháng 10, giá dầu thô vật chất trong khu vực giảm mạnh, trong khi lưu lượng xuất khẩu có những ngày trở lại mức trước chiến tranh.
Saudi Aramco, tập đoàn dầu khí quốc gia của Ả Rập Xê Út, cũng giảm giá bán dầu Arab Light chủ lực cho khách hàng châu Á trong tháng 12. Mức giá được điều chỉnh giảm 2 USD/thùng, xuống mức chiết khấu 6,50 USD/thùng so với giá bình quân dầu Oman/Dubai. Đây là mức chiết khấu sâu nhất kể từ tháng 5/2020, thời điểm đại dịch Covid-19 gây sức ép lớn lên thị trường năng lượng.
Chi phí vận chuyển vẫn là điểm nghẽn
Xuất khẩu dầu thô phục hồi không đồng nghĩa hoạt động cung ứng các sản phẩm lọc dầu đã trở lại bình thường.
Theo Ole Hansen, Trưởng bộ phận Chiến lược Hàng hóa tại Saxo Bank, lượng dầu thô xuất khẩu từ Trung Đông đã trở về mức trước chiến tranh, nhưng xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu mới chỉ đạt 37% mức thông thường.
Rủi ro an ninh hàng hải tiếp tục cản trở hoạt động vận tải. Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã tăng lên nhưng tuyến hàng hải này vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Các vụ tấn công tàu thuyền gia tăng trong tháng qua khiến các nhà sản xuất phải huy động một phần đáng kể đội tàu chở dầu toàn cầu cho những chuyến vận chuyển kém hiệu quả ra vào eo biển.
Sau đó, dầu còn phải được chuyển từ tàu này sang tàu khác (STS) tại Vịnh Oman trước khi tiếp tục hành trình. Quy trình bổ sung khiến hoạt động vận tải tốn kém và phức tạp hơn so với trước xung đột.
Các chuyên gia cho rằng, ngay cả khi lượng dầu xuất khẩu phục hồi, những mô hình giao thương trước đây cũng khó có thể nhanh chóng được khôi phục. Các nhà sản xuất vùng Vịnh cần thêm thời gian để thích nghi với tình hình mới và xây dựng những tuyến cung ứng thay thế. Trong thời gian đó, rủi ro an ninh và phí bảo hiểm vẫn có thể duy trì ở mức cao.
Thị trường dầu mỏ vẫn phụ thuộc vào diễn biến Mỹ - Iran
Triển vọng thị trường còn phụ thuộc đáng kể vào quan hệ giữa Mỹ và Iran. Những tín hiệu về khả năng hai bên nối lại đàm phán đã tạo thêm kỳ vọng về một thỏa thuận, qua đó giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Trong 5 phiên giao dịch sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, giá dầu Brent giảm khoảng 17%, xuống còn hơn 91 USD/thùng vào đầu ngày thứ Ba.
Tuy nhiên, thị trường vẫn thận trọng trước triển vọng hòa bình. Những nỗ lực đàm phán trong 8 tháng qua từng nhiều lần đổ vỡ đột ngột, khiến khả năng đạt được một thỏa thuận lâu dài chưa có cơ sở chắc chắn.
Ole Hansen nhận định thị trường hiện chủ yếu phản ánh kỳ vọng về một bước đột phá ngoại giao, thay vì những bằng chứng cụ thể cho thấy thỏa thuận giữa Washington và Tehran sắp đạt được. Nếu không xuất hiện các tín hiệu tích cực và bền vững từ hai phía, đà giảm của giá dầu có thể nhanh chóng đảo chiều.
Bên cạnh những trở ngại trong vận tải, lượng dầu và nhiên liệu dự trữ toàn cầu suy giảm đáng kể sau các đợt gián đoạn nguồn cung cũng là vấn đề đáng chú ý.
Ngay cả khi xung đột tại Iran và Ukraine được giải quyết bằng các thỏa thuận hòa bình lâu dài vào cuối năm nay, thị trường vẫn cần thêm thời gian để khôi phục lượng dự trữ đã sử dụng.
Giám đốc điều hành Saudi Aramco Amin Nasser cho biết tại một hội nghị năng lượng ở Riyadh tháng trước rằng quá trình bổ sung dự trữ trong khi vẫn đáp ứng nhu cầu tiêu thụ có thể mất tới 2 năm.
Trong khi đó, Sultan Al Jaber, Giám đốc điều hành Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC), cảnh báo lượng dầu diesel dự trữ tại một số thị trường đã xuống mức thấp nhất theo mùa trong 35 năm.
Phát biểu tại hội nghị năng lượng ADIPEC 2026 ở Abu Dhabi, ông cho biết cuộc khủng hoảng Trung Đông đã buộc thế giới phải sử dụng gần 1 tỷ thùng dầu từ các kho dự trữ.
Như vậy, dù nguồn cung dầu thô từ Trung Đông đang phục hồi và gây sức ép giảm giá trong ngắn hạn, chi phí vận chuyển vẫn ở mức cao, trong khi hoạt động xuất khẩu sản phẩm lọc dầu và lượng dự trữ năng lượng toàn cầu chưa trở lại mức thông thường.
HL (SHTT)
Bài đọc nhiều
